<\/p>\n\n\n\n
<\/p>\n\n\n\n
Tevhid kavram\u0131 “\u0648\u062d\u062f” k\u00f6k\u00fcnden gelir ve s\u00f6zl\u00fcklere bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda \u015fu ifadeleri buluruz: (\u0648\u064e\u062d\u0650\u062f\u064e) yaln\u0131z kald\u0131 ve (\u0648\u064e\u062d\u064e\u0651\u062f\u064e \u0627\u0644\u0644\u0647\u064e \u0633\u0628\u062d\u0627\u0646\u0647) Allah\u2019\u0131n Bir oldu\u011funa ikrar etti. (\u0648\u064e\u062d\u064e\u0651\u062f \u0627\u0644\u0634\u064a\u0621): onu bir haline ge getirdi ve birle\u015ftirdi[1]<\/a>. (\u0627\u0633\u062a\u0648\u062d\u062f): bir\/tek oldu. G\u00f6r\u00fcl\u00fcyor ki (\u062a\u0648\u062d\u064a\u062f) kelimesi (\u0627\u0644) ile kullan\u0131l\u0131p (\u0627\u0644\u062a\u0648\u062d\u064a\u062f) dendi\u011finde hususi olarak Cenab-\u0131 Allah\u2019\u0131n birli\u011fini ifade eder. Bu kelimenin di\u011fer kullan\u0131mlar\u0131nda ise bir kay\u0131tla birlikte kullan\u0131lmas\u0131 gerekmektedir. \u00d6rne\u011fin: \u062a\u0648\u062d\u064a\u062f \u0627\u0644\u0643\u0644\u0645\u0629 (s\u00f6zbirli\u011fi), \u062a\u0648\u062d\u064a\u062f \u0627\u0644\u0622\u0631\u0627\u0621 (g\u00f6r\u00fc\u015f birli\u011fi) ve\u062a\u0648\u062d\u064a\u062f \u0627\u0644\u0623\u0645\u0629 (\u00fcmmetin birli\u011fi).<\/p>\n\n\n\n Tevhid terimi (\u0627\u0644\u062a\u0648\u062d\u064a\u062f) ise \u015f\u00f6yle tan\u0131mlanmaktad\u0131r: “Allah\u2019\u0131 rabb olarak tan\u0131mak ve onun \u2019bir\u2019 oldu\u011funu kabul edip onun e\u015f ve benzerini tamamen reddetmek” olarak tan\u0131mlar; tevhid bu anlam\u0131yla yal\u0131n bir ger\u00e7ek olup sadece Allah\u2019\u0131 (CC) Rab bilip ondan ba\u015fkas\u0131n\u0131n rab olmas\u0131n\u0131 reddetme y\u00f6r\u00fcngesi etraf\u0131nda d\u00f6nmektedir[2]<\/a>.<\/p>\n\n\n\n “Tevhid\u201d kavram\u0131 orta bir din olan \u0130slam\u2019\u0131n en hususi \u00f6zelliklerindendir. Zira Tevhid \u0130slam\u2019\u0131n kap\u0131s\u0131 ve \u00f6z\u00fcd\u00fcr. Hi\u00e7bir kimse bu kavrama inanmadan \u0130slam\u2019a giremez. Hi\u00e7bir kimsenin iman\u0131 Tevhid kavram\u0131n\u0131 ger\u00e7ekle\u015ftirmeden makbul olmaz. Cenab-\u0131 Allah (CC) buyuruyor ki: (Kim ki Allah\u2019a ortak ko\u015farsa Allah ona Cennet\u2019i haram k\u0131lm\u0131\u015f\/k\u0131lar ve onun kalaca\u011f\u0131 yer Cehennemdir. Zalimlerin bir yard\u0131mc\u0131s\u0131 yoktur) (maide: 72).<\/p>\n\n\n\n Bu ve ba\u015fka sebeplerden dolay\u0131 da “Tevhid” kavram\u0131 islam\u2019\u0131n b\u00fct\u00fcnc\u00fcl bak\u0131\u015f\u0131n\u0131 tesis eden kavramlardan biri olmu\u015f ve bundan dolay\u0131 da “tevhid” Kur\u2019an\u2019\u0131n y\u00fcce hitab\u0131n\u0131n temelini te\u015fkil eden “Ana maksatlardan” biri olmu\u015ftur. Nitekim Kur\u2019an bu kavram\u0131n belirleyici unsurlar\u0131n\u0131 ve gerektirdi\u011fi hususlar\u0131 “orta yol” (ifrat ve tefritten uzak) bir bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131yla net olarak ortaya koyar. Bu bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131 Tevhid kavram\u0131na netlik ve g\u00fc\u00e7 kazand\u0131rm\u0131\u015f ve tarih boyunca milyonlarca M\u00fcsl\u00fcman\u0131n vicdan\u0131nda k\u00f6k salan bir kavaram olmas\u0131n\u0131 hedeflemi\u015ftir. Dolay\u0131s\u0131yla Tevhid kavram\u0131 “Orta \u00dcmmet” (\u0130slam \u00dcmmeti) nezdinde “orta yol” (ifrat ve tefritten uzak) olmas\u0131, \u00e2lemlerin rabbine lay\u0131k \u00fcst\u00fcn bir tasavvur vermesi, net olmas\u0131 ve mu\u011flak olmamas\u0131 bak\u0131m\u0131ndan farkl\u0131l\u0131k arz eder. B\u00fct\u00fcn bunlar tevhid \u00fcmmeti diye bilinen “Orta \u00dcmmet” nezdinde tevhid kavram\u0131 etraf\u0131nda bir ihtilaf\u0131n olmamas\u0131na yard\u0131mc\u0131 olmu\u015ftur. Bu da tevhidi, zaman ve mek\u00e2n farkl\u0131l\u0131klar\u0131na ra\u011fmen \u00dcmmeti birle\u015ftiren bir kavram haline getirmi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n Tevhid kavram\u0131 din ve akide ile irtibatl\u0131 kavramlar\u0131n en me\u015fhurlar\u0131ndand\u0131r. Bundan dolay\u0131 da akl\u00ee nazar ve vahiyden alma temeline dayanan “itikad”\u0131n tam merkezinde say\u0131lmaktad\u0131r. Nitekim ki\u015fi ba\u015fta tevhid hakikatini anlamaya y\u00f6nelir ve Rububiyetin Allah\u2019a mahsus oldu\u011funu ve sadece O\u2019nun ibadete m\u00fcstahak oldu\u011funu idrak eder. Bunu idrak edip akl\u0131yla kavray\u0131p kalbiyle ikna oldu\u011fu zaman bunun gere\u011fi olarak vahyin getirdi\u011fi mana ve h\u00fck\u00fcmlere itaat etmeye davet edilir.<\/p>\n\n\n\n Dolay\u0131s\u0131yla tavhid kavram\u0131 da \u0130man, Gayb, Peygamberler ve Ahiret G\u00fcn\u00fc kavramlar\u0131 gibi Akide (inan\u00e7) kavramlar\u0131 ailesine mensuptur.<\/p>\n\n\n\n B\u00fct\u00fcn bu kavramlar\u0131n dayand\u0131\u011f\u0131 iki temel dayanak vard\u0131r. Bunlar: ak\u0131l ve nakil esaslar\u0131d\u0131r. \u0130\u00e7lerinde tavhid kavram\u0131n\u0131n da bulundu\u011fu akide kavramlar\u0131 aras\u0131nda Hristiyan \u00fc\u00e7lemesinde oldu\u011fu gibi akla ve mant\u0131\u011fa ters d\u00fc\u015fen bir kavram yoktur. Ayn\u0131 zamanda insanlar\u0131n ortaya koydu\u011fu doktrinlerdeki gibi nakilden uzak bir d\u00fc\u015f\u00fcnce de de\u011fildir. \u0130\u015fte M\u00fcsl\u00fcmanlardaki akideyi ay\u0131ran \u00f6zellik de budur. Yani o hi\u00e7bir taraf\u0131n di\u011ferine bask\u0131n gelmeyece\u011fi bir \u015fekilde Ak\u0131lc\u0131l\u0131k ile vahyin yol g\u00f6stericili\u011fi aras\u0131nda bir denge noktas\u0131nda durmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n Tevhid kavram\u0131n\u0131n in\u015fas\u0131n\u0131 gerektiren iki unsur vard\u0131r.<\/p>\n\n\n\n Birincisi: \u0130slam \u00dcmmet\u2019inin yapmas\u0131 gerekli olan Peygamberlerin getirdi\u011fi tevhide davet etme g\u00f6revi. Buna bak\u0131l\u0131rsa tevhid kavram\u0131 \u0130slam\u2019\u00ee bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131na g\u00f6re bu dinin \u00f6nemli ay\u0131r\u0131c\u0131 \u00f6zelliklerinden olmas\u0131 gerekmektedir. Ne var ki bu mana bir \u00e7ok kimse nezdinde tam net de\u011fildir. Nitekim baz\u0131lar\u0131na g\u00f6re Yahudi ve Hristiyan\u2019lar da “muvehhid” say\u0131l\u0131rlar. Bunun anlam\u0131 ise \u015fudur: “her kesin kendi inanc\u0131na s\u0131k\u0131 tutunmas\u0131na gerek yoktur. Sonu\u00e7ta hepsi de tek bir Rabb\u2019e ibadet etmektedir”. Bundan dolay\u0131 bak\u0131yoruz ki baz\u0131 kimseler “dinlerin birli\u011fine” ve ad\u0131 ge\u00e7en dinlerin aras\u0131ndaki ihtilaf noktalar\u0131n\u0131 gidermeye davet ediyor ve bu yolda engel olarak g\u00f6rd\u00fckleri hususlar\u0131, -ister bunlar bir tak\u0131m belli tav\u0131r ve duru\u015flar olsun ister “Kim \u0130slam d\u0131\u015f\u0131nda bir din ararsa bu ondan kabul edilmez”. (Ali \u0130mran: 85) \u015feklindeki mukaddes metinlerden biri olsun- ortadan kald\u0131rmak istiyorlar.<\/p>\n\n\n\n Bundan dolay\u0131 M\u00fcsl\u00fcmanlara g\u00f6re Tevhid kavram\u0131n\u0131n ay\u0131r\u0131c\u0131 \u00f6zellikleri net olarak ortaya konmal\u0131 ki \u0130slam\u2019a g\u00f6re tevhide davet edildi\u011finde \u00fczerini kaplam\u0131\u015f ve do\u011fru bir \u015fekilde g\u00f6r\u00fclmesine engel olan toz bulutlar\u0131 da\u011f\u0131ls\u0131n.<\/p>\n\n\n\n \u0130kinci unsur ise: her M\u00fcsl\u00fcman\u0131n bu kavramla ili\u015fkisini hem inan\u00e7 hem amel bak\u0131m\u0131ndan yenilemesinin \u00f6nemi ile ilgilidir. Ancak bunun ger\u00e7ekle\u015febilmesi bu kavram\u0131n hadd-i zat\u0131nda di\u011fer b\u00e2t\u0131l inan\u00e7 ve kavramlar kar\u015f\u0131s\u0131nda neleri kapsad\u0131\u011f\u0131n\u0131n net olarak bilinmesi ve kesin olarak inan\u0131lmas\u0131na ba\u011fl\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n Tevhid Hz. Adem\u2019den (a.s) Hz. Muhammed\u2019e (S.A.V.) kadar gelen b\u00fct\u00fcn Peygamberlerin davetidir. Kur\u2019an diyor ki: (her \u00fcmmette Allaha kullukta bulunun ve ta\u011futtan uzak durun diye haber veren bir el\u00e7i g\u00f6nderdik)(Nahl: 37). Dolay\u0131s\u0131yla Tevhid \u0130slam\u2019\u0131n bak\u0131\u015f\u0131yla yere ilk inen insan ile beraber inmi\u015f bir kavramd\u0131r. ne zaman bu kavram\u0131n \u00e7arp\u0131t\u0131lmas\u0131 veya zay\u0131flat\u0131lmas\u0131na yol a\u00e7an yeni bir durum ortaya \u00e7\u0131kt\u0131ysa Allah bu kavram\u0131 canland\u0131racak birilerini g\u00f6ndermi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n Tefsirciler (\u0130nsanlar bir tek \u00fcmmet idiler. Sonradan Allah peygamberleri m\u00fcjdeci ve uyar\u0131c\u0131 olarak g\u00f6nderdi.) (Bakara:213). Ayetinin a\u00e7\u0131klamas\u0131n\u0131 \u015f\u00f6yle yapm\u0131\u015flard\u0131r: \u0130nsanlar Adem (A.S.) zaman\u0131nda ve ona yak\u0131n zamanlarda tek bir \u00fcmmet idi. Yani bir tek topluluk idi. Tevhid ve Allaha itaat konusunda ittifak halinde idi. Daha sonra tevhid konusunda ihtilafa d\u00fc\u015ft\u00fcler. Bunun \u00fczerine Allah tevhid ve itaat ehline ebedi nimet m\u00fcjdesi veren, k\u00fcf\u00fcr ve isyan ehlini ise ac\u0131 veren azapla korkutan peygamberler g\u00f6nderdi.[3]<\/a><\/p>\n\n\n\n Dolay\u0131s\u0131yla bu kavram \u0130slami bak\u0131\u015fa g\u00f6re zaman\u0131n geli\u015fimine g\u00f6re de\u011fi\u015fen bir karam de\u011fildir. Hz. Adem (A.S.) d\u00f6nemindeki tevhid ile Hz. Muhammed (SAV) d\u00f6nemindeki tevhid ile ayn\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n Tevhidin \u00f6zelliklerini\/parametrelerini a\u015fa\u011f\u0131daki \u015fekilde \u00f6zetleyebiliriz:<\/p>\n\n\n\n Bu bak\u0131\u015fa tamamen ters ba\u015fka bir bak\u0131\u015f vard\u0131r ki. Ona g\u00f6re tevhid be\u015fer\u00ee sosyolojide ileri bir a\u015famad\u0131r ve ilk tevhidi Eski M\u0131s\u0131rl\u0131lar kral Akhenaten ve benzerleri vas\u0131tas\u0131yla tan\u0131m\u0131\u015flard\u0131r. Dolay\u0131s\u0131yla insanl\u0131k, tek tanr\u0131ya ibadet etme anlam\u0131ndaki tevhide, be\u015feriyetin olu\u015fumundan epey sonra ula\u015fm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n\n\n\n Bu bak\u0131\u015f, be\u015feriyetin atas\u0131 Hz. Adem ile e\u015finin tevhid inanc\u0131 \u00fczerine olduklar\u0131n\u0131 ifade eden Kur\u2019an\u2019\u0131n kesin ifadelerine ters d\u00fc\u015fmektedir.<\/p>\n\n\n\n \u0130slam\u2019\u0131n son peygamber Hz. Muhammed (sav) eliyle ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131ndan beri bu kavram \u0130slam toplumu nezdinde bir de\u011fi\u015fikli\u011fe u\u011framam\u0131\u015ft\u0131r. Ne var ki Kelam alimleri onu \u0130slam akaidiyle ilgili ara\u015ft\u0131rmalar\u0131n ad\u0131 olarak kullanm\u0131\u015flard\u0131r. Bu ilim dal\u0131na tevhid ad\u0131n\u0131n verilmesinin sebebi ise cenab-\u0131 Allah\u2019\u0131n birli\u011fi ve vahdaniyeti konusunun bu ilmin en me\u015fhur ve \u00f6nemli konusu olmas\u0131d\u0131r.[4]<\/a> Fakat son zamanlarda ortaya \u00e7\u0131kan aksiyoner bas\u0131 kesimler daha \u00f6nceleri M\u00fcsl\u00fcmanlarca kabul g\u00f6rm\u00fc\u015f \u00e7er\u00e7eveyi geni\u015fletme yoluna gitmi\u015f ve tevhid kavram\u0131n\u0131n kapsam\u0131na bir\u00e7ok \u0130slam ulemas\u0131n\u0131n onay vermedi\u011fi baz\u0131 hususlar\u0131 da sokmu\u015flard\u0131r. B\u00f6ylece \u015eirk kavram\u0131n\u0131 da geni\u015fleterek evliyan\u0131n kabrini ziyaret etmek, ba\u015f\u0131nda dua etmek, Allah resul\u00fc ve Salihlere tevess\u00fclde bulunmak gibi umum ulema nezdinde tart\u0131\u015fma konusu olmu\u015f ve tekfire sebep yap\u0131lamayacak hususlar\u0131 \u015firk etraf\u0131nda dola\u015fan b\u00fcy\u00fck bidatlardan saym\u0131\u015flard\u0131r.[5]<\/a><\/p>\n\n\n\n Tevhid kavram\u0131 sadece Allah\u2019\u0131 ilah bilme ve ba\u015fkas\u0131na bunu isnat etmeme inanc\u0131 ekseninde d\u00f6nmektedir. Ancak bu ayn\u0131 zamanda bu kavram\u0131n insan hayat\u0131na ve onun bu hayattaki rol\u00fcne yans\u0131malar\u0131n\u0131 g\u00f6z ard\u0131 etmemizi gerektirmez.<\/p>\n\n\n\n Nursi diyor ki: Tevhid-i hakik\u00eedir ki, her\u015fey \u00fcst\u00fcnde sikke-i kudretini ve h\u00e2tem-i rububiyetini ve nak\u015f-\u0131 kalemini g\u00f6rmekle do\u011frudan do\u011fruya her \u015feyden onun nuruna kar\u015f\u0131 bir pencere a\u00e7\u0131p onun birli\u011fine ve her \u015fey onun dest-i kudretinden \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131na ve uluhiyetinde ve rububiyetinde ve m\u00fclk\u00fcnde hi\u00e7bir vechile, hi\u00e7bir \u015feriki ve mu\u00eeni olmad\u0131\u011f\u0131na, \u015fuhuda yak\u0131n bir yak\u00een ile tasdik edip iman getirmektir ve bir nevi huzur-u daim\u00ee elde etmektir. [6]<\/a><\/p>\n\n\n\n Tevhidin bir \u00e7ok kavramla ili\u015fkisi vard\u0131r. Bunlar\u0131n bir k\u0131sm\u0131 temel \u0130slam akidesi manzumesi i\u00e7inde tevhid ile ayn\u0131 safta dururken di\u011fer bir k\u0131s\u0131m \u0130slami kavramlarda ise bir k\u0131s\u0131m yans\u0131malar\u0131 ortaya \u00e7\u0131kmaktad\u0131r. Bu ili\u015fki iki k\u0131s\u0131md\u0131r: destekleme ili\u015fkisi ve z\u0131tl\u0131k ili\u015fkisi. Birinci k\u0131s\u0131m yani tevhid kavram\u0131 ile destekleme ve g\u00fc\u00e7lendirme ili\u015fkisi i\u00e7inde olan bir k\u0131s\u0131m kavramlard\u0131r ki buna “akide” “iman” “tenzih” kavramlar\u0131n\u0131 \u00f6rnek olarak g\u00f6sterebiliriz. \u015e\u00f6yle ki: “tevhid” kavram\u0131 hadd-i zat\u0131nda akide\/inan\u00e7 ile ilgili bir kavram olup M\u00fcsl\u00fcmanlar nezdinde \u00eeman\u00ee bir hakikati ve \u00c2lemlerin Rabbi olan Allah\u2019\u0131 tenzih etmenin zirvesini temsil etmektedir. Di\u011fer yandan “tevhid” kavram\u0131 “vahdet” (birlik-beraberlik) kavram\u0131 ile de destekleyici bir ili\u015fkiye sahiptir. “Tevhid” maddesi \u201c\u0648\u062d\u064e\u0651\u062f\u201d ve \u201d\u0627\u062a\u062d\u062f\u201d maddelerini de kapsamaktad\u0131r. Dolay\u0131s\u0131yla “orta \u00fcmmet” olan \u0130slam \u00fcmmetinin birlik ve beraberli\u011fi onun ortak bir prensip olan “tevhid”e inanmas\u0131 ile ili\u015fkilidir.<\/p>\n\n\n\n “tevhid” kavram\u0131n\u0131n ili\u015fkili oldu\u011fu kavramlardan biri “h\u00fcrriyyet” kavram\u0131d\u0131r. Zira tevhid, ki\u015finin Allah\u2019tan ba\u015faklar\u0131na kolluk yapma kay\u0131tlar\u0131ndan azade olmay\u0131 temsil etmektedir.<\/p>\n\n\n\n Bunlardan biri de “ihlas” kavram\u0131d\u0131r. Nitekim ihlas, ibadeti sadece Allah i\u00e7in yapmakt\u0131r.<\/p>\n\n\n\n “Tevhid” ile z\u0131t bir ili\u015fkide olan kavramlara gelince, bunlara “k\u00fcf\u00fcr” “\u015firk” “ilhad” gibi kavramlar\u0131 \u00f6rnek olarak g\u00f6sterebiliriz. Nitekim “tevhid” Allah\u2019\u0131n birli\u011fi hakikatine ters d\u00fc\u015fen z\u0131t bir y\u00f6nde durmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n “tevhid” kavram\u0131 \u0130slami bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131na g\u00f6re, ba\u015fka herhangi bir bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131nda bulunmayan \u00f6zelliklere sahiptir. Akkad diyor ki: “\u0130slam\u2019da ilahi d\u00fc\u015f\u00fcnce “tam bir \u2019d\u00fc\u015f\u00fcnce\u2019dir. Onda bir taraf di\u011fer bir tarafa a\u011f\u0131r basmaz, \u015firk ve \u015f\u00fcphenin olu\u015fmas\u0131na meydan vermez, ne somut manada nede kalplerde Allah\u2019a bir benzer d\u00fc\u015f\u00fcncesini olu\u015fturmaz. Bilakis en y\u00fcce s\u0131fatlar ise Allah\u2019\u0131nd\u0131r. Ve onun bir benzeri yoktur”. Akkad daha sonra s\u00f6zlerine \u015f\u00f6yle devam ediyor: “Dolay\u0131s\u0131yla \u0130slam\u2019da Uluhiyet d\u00fc\u015f\u00fcncesi farkl\u0131 dini inan\u00e7larda da\u011f\u0131n\u0131k bir \u015fekilde bulunan fikirleri tamamlayan ve birle\u015ftiren bir fikir mahiyetindedir. Bundan dolay\u0131 Zat-\u0131 \u0130lahiyye\u2019nin s\u0131fatlar\u0131 aras\u0131nda en y\u00fcksek noktaya ula\u015fm\u0131\u015f ve Allah\u2019a ait kemale lay\u0131k bir \u015feyler isnat etme hususunda kalpleri ve zihinleri do\u011fru tarafa y\u00f6nlendirme vazifesini de z\u0131mni olarak yapm\u0131\u015ft\u0131r.”[7]<\/a><\/p>\n\n\n\n “Tetvhid” kavram\u0131n\u0131n Ehl-i Kitab\u0131n Cenab-\u0131 Allah hakk\u0131nda uydurduklar\u0131 hurafe ve vehimlerden uzak olmas\u0131, kavram\u0131n, bu dinin “orta bir din” olma y\u00f6n\u00fcyle irtibat\u0131n\u0131 ve sa\u011flam inan\u00e7lara leke getirecek her t\u00fcrl\u00fc husustan temiz kalmas\u0131n\u0131 sa\u011flam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n\n\n\n Tevhid kavram\u0131n\u0131n M\u00fcsl\u00fcman\u0131n hayat\u0131nda say\u0131lmayacak kadar etkinle\u015ftirici ve aktifle\u015ftirici boyutlar\u0131 vard\u0131r. \u00d6rne\u011fin biz tevhid kavram\u0131 i\u00e7inde Uluhiyetin sadece Rabbimize mahsus oldu\u011funu, bu vasf\u0131n ba\u015fkas\u0131na verilemeyece\u011fini, sadece Allah\u2019\u0131n hak oldu\u011funu ve bu d\u00fc\u015f\u00fcncenin bir M\u00fcsl\u00fcman\u0131n nezdinde pazarl\u0131k konusu yap\u0131lamayacak derecede k\u00f6kl\u00fc bir husus oldu\u011funu dikkate ald\u0131\u011f\u0131m\u0131zda, bu bize bu kavram\u0131n bir M\u00fcsl\u00fcmana yapaca\u011f\u0131 etkinin de\u011ferine dair bir fikir verir. Zira bu kavram ona, etraf\u0131nda baz\u0131 sabit hakikatlerin ve k\u00f6kl\u00fc prensiplerin var oldu\u011funu, hak ile bat\u0131l\u0131 birbirinden ay\u0131rmas\u0131 gerekti\u011fini, bir d\u00fc\u015f\u00fcncenin veya haberin var olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 veya do\u011fru olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ortaya koyan bir delil olmaks\u0131z\u0131n kabul etmemesi gerekti\u011fini idrak ettirmi\u015f olur. \u0130\u015fte bu noktada Cenab-\u0131 Allah\u2019\u0131n \u201cHakk\u0131nda kesin bilgi sahibi olmad\u0131\u011f\u0131n \u015feyin pe\u015fine d\u00fc\u015fme\u201d(\u0130sra: 36.) s\u00f6z\u00fc kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131kar.<\/p>\n\n\n\n M\u00fcsl\u00fcmanlar akidelerini Hakikatler \u00fczerine bina etme ve onu vehimlerden uzak tutma d\u00fc\u015f\u00fcncesine uyand\u0131klar\u0131nda akide ve rivayetlerde ge\u00e7erli olan bir tak\u0131m belli \u00f6l\u00e7\u00fcler koymu\u015flard\u0131r. Hatta kelam alimlerinden Necmuddin en-Nesefi gibiler akaid ile ilgili eserlerinin hemen ba\u015f\u0131na “E\u015fyan\u0131n hakikati sabittir ve onlarla ilgili bilgi ker\u00e7ektir” \u015feklinde c\u00fcmleler yerle\u015ftirmi\u015flerdir. Bu s\u00f6z\u00fcn manas\u0131 \u015fudur: \u0130slam metodolojisi hakikatlerin varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 kabul eder. Ve onlar\u0131n nisb\u00ee (g\u00f6receli) veya \u015fatlar\u0131n ve alg\u0131lar\u0131n de\u011fi\u015fmesine g\u00f6re de\u011fi\u015fikli\u011fe u\u011frad\u0131\u011f\u0131n\u0131 savunmaz. Dolay\u0131s\u0131yla tevhid prensibi M\u00fcsl\u00fcman\u0131n vicdan\u0131nda hakikatlerin, de\u011ferlerin ve ahlak\u0131n sabit oldu\u011fu d\u00fc\u015f\u00fcncesini k\u00f6kl\u00fc bir \u015fekilde yerle\u015ftirmi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n Davran\u0131\u015f ve ili\u015fkiler alan\u0131nda da g\u00f6r\u00fcyoruz ki tevhidi etkinle\u015ftirmek ve aktif hale getirmek metot birli\u011fi temelinde olmaktad\u0131r. Bu da nefsin hev\u00e2s\u0131na uymaya bedel \u0130slam \u015feriat\u0131na tabi olmada kendisini g\u00f6stermektedir. “\u015e\u00fcphesiz bu (\u0130sl\u00e2m), benim dosdo\u011fru yolumdur. Art\u0131k ona uyun, ba\u015fka yollara (dal\u00e2let yollar\u0131na) uymay\u0131n. Yoksa o yollar sizi par\u00e7a par\u00e7a edip O’nun yolundan ay\u0131r\u0131r.”[Enam: 153]. Keza bu, Allahl\u0131n r\u0131zas\u0131n\u0131 talep etmede kendisini g\u00f6steren hedef birli\u011fi ile ger\u00e7ekle\u015fir: “De ki: \u015e\u00fcphesiz benim namaz\u0131m, ibadetlerim, hayat\u0131m ve \u00f6l\u00fcm\u00fcm \u00e2lemlerin Rabbi olan Allah’\u0131nd\u0131r.”<\/p>\n\n\n\n Bundan dolay\u0131d\u0131r ki “tevhid” hakikatine ba\u011flanmak bir tek \u015feriata tabi olmak ve bir hedefin pe\u015fine d\u00fc\u015fmeyi gerektirmektedir. Bunlar\u0131n her hangi birisinde kusur etmek ise tevbeyi ve gidilen yanl\u0131\u015f yoldan d\u00f6nmeyi gerektirmektedir.<\/p>\n\n\n\n Dr. Seyf Abdulfettah<\/strong><\/strong><\/p>\n\n\n\n Siyaset Bilimi Profes\u00f6r\u00fc<\/p>\n\n\n\n [1]<\/a> El-Mu\u2019cemu\u2019l Vasit, (\u0648\u062d\u062f) maddesi, s:1016, bask\u0131: Mecmaul\u2019lu\u011fa el-Arabiyye, (Arap Dil Akademisi).<\/p>\n\n\n\n [2]<\/a> Bak: el-Mesuatu\u2019l \u0130slamiyyt\u2019ul Ammeh (genel \u0130slam Ansiklopedisi), (\u0627\u0644\u062a\u0648\u062d\u064a\u062f) maddesi, bask\u0131: el-Meclisul a\u2019la li\u015f\u015fuunil \u0130slamiyyeh (\u0130slam \u0130\u015fleri Y\u00fcksek Konseyi).<\/p>\n\n\n\n [3]<\/a> \u0130bn Acibe tefsiri, el-behru\u2019l-Medid 1\/209, Dar\u2019ul-Kutubi\u2019l-\u0130lmiyyeh.<\/p>\n\n\n\n [4]<\/a> Er. Hasen e\u015f-\u015eafii, el-Medhal li diraseti ilm\u2019i-l Kelam. Bask\u0131: Mektebet Vehbe, s: 31.<\/p>\n\n\n\n [5]<\/a> \u00d6rne\u011fin bak: ibn Abidinin ed-durru\u2019l- Muhtar ha\u015fiyesi, bask\u0131: Dar\u2019ul-Kutubi\u2019l \u0130lmiyyeh 6\/46; et-Tebbani, beraett\u2019l- E\u015f\u2019ariyyin Min Akaidi\u2019l-Muhalifin, bask\u0131: Matbaatu Dari\u2019l-Kalem, Dime\u015fk 1967.<\/p>\n\n\n\n\n
\n
\n
\n\n\n\n