<\/p>\n\n\n\n
ABD Ba\u015fkan\u0131 Donald Trump uzun bir duraksama ve sanc\u0131l\u0131 bir d\u00f6nemden sonra, y\u00f6netiminin Afganistan’daki sava\u015fa y\u00f6nelik yeni stratejisini a\u00e7\u0131klad\u0131. Bu plan Trump\u2019\u0131n se\u00e7im vaatleri aras\u0131nda bulunan Afganistan’dan \u00e7ekilme \u015feklindeki vaadinden tamamen farkl\u0131 olarak, zafer elde edinceye kadar orada kalma \u00fczerinde vurgu yapm\u0131\u015f oldu.<\/p>\n\n\n\n
Trump zaferden maksad\u0131n\u0131 \u015f\u00f6yle a\u00e7\u0131klad\u0131:<\/p>\n\n\n\n
\u2022 D\u00fc\u015fmanlara sald\u0131rmak,<\/p>\n\n\n\n
\u2022 \u0130\u015e\u0130D\u2019\u0130 ortadan kald\u0131rmak<\/p>\n\n\n\n
\u2022 El Kaide’yi ezmek,<\/p>\n\n\n\n
\u2022 Amerikal\u0131lara y\u00f6nelik meydana gelebilecek ter\u00f6r sald\u0131r\u0131lar\u0131n\u0131 daha ger\u00e7ekle\u015ftirilmeden \u00f6nlemek.<\/p>\n\n\n\n
Trump, bu hedefleri ger\u00e7ekle\u015ftirmek i\u00e7in plan\u0131nda d\u00f6rt ana eksen belirledi:<\/p>\n\n\n\n
\u2022 Afganistan’da ABD askerlerinin say\u0131s\u0131n\u0131 art\u0131rmak (daha sonra Savunma Bakanl\u0131\u011f\u0131 kaynaklar\u0131 art\u0131\u015f\u0131n yakla\u015f\u0131k d\u00f6rt bin asker civar\u0131nda olaca\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yledi)<\/p>\n\n\n\n
\u2022 Pakistan\u2019a, ter\u00f6ristleri bar\u0131nd\u0131rma ve onlara destek vermeyi durdurmas\u0131 i\u00e7in bask\u0131 yapmak,<\/p>\n\n\n\n
\u2022 Hindistan’dan Afganistan ekonomisini desteklemede daha b\u00fcy\u00fck rol oynamas\u0131n\u0131 talep etmek,<\/p>\n\n\n\n
\u2022 Afganistan’da yeni devleti kurma sorumlulu\u011funu \u00fcstlenmemek.<\/p>\n\n\n\n
ABD bu planla ger\u00e7ekten “zaferi” elde edebilir mi? Veya en az\u0131ndan ucu a\u00e7\u0131k olarak g\u00f6r\u00fcnen sava\u015f\u0131n oldu\u011fu mevcut durumu “tersine \u00e7evirebilir” mi?<\/strong><\/p>\n\n\n\n Yeni ABD politikas\u0131 Obama\u2019n\u0131n Beyaz Saray’dan ayr\u0131lmas\u0131ndan \u00f6nceki halinden farkl\u0131 g\u00f6r\u00fcnm\u00fcyor<\/p>\n\n\n\n Yeni stratejik plan\u0131n d\u00f6rt ekseninin a\u015fa\u011f\u0131daki \u015fekilde analiz edilip ele al\u0131nabilir:<\/p>\n\n\n\n Bir: Asker say\u0131s\u0131n\u0131 artt\u0131rmak<\/strong><\/p>\n\n\n\n ABD\u2019nin hal-i haz\u0131rda Afganistan’da 8500 askeri bulunmaktad\u0131r. Ancak bunlar d\u00fczenli askeri operasyonlarda yer almazlar. Onlar\u0131n rol\u00fc acil durumlarda askeri e\u011fitim ve dan\u0131\u015fmanl\u0131k deste\u011fi vermekle s\u0131n\u0131rl\u0131d\u0131r. Bunlara ek olarak, 2001’de ABD taraf\u0131ndan olu\u015fturulan koalisyondan geriye yaln\u0131zca 5.000 civar\u0131nda NATO askeri kalm\u0131\u015ft\u0131r. Teklif edilen askeri g\u00fc\u00e7lerin artt\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131n zeminde g\u00fc\u00e7 dengesi \u00fczerinde sonu\u00e7lar\u0131n\u0131n olmas\u0131 beklenmemektedir. Daha \u00f6nceleri 100 000\u2019i a\u015fk\u0131n ABD askerinin (ki bunlar\u0131 40 000 koalisyon askerleri destekliyordu) girdi\u011fi en uzun s\u00fcren bir sava\u015fta ger\u00e7ekle\u015ftiremedi\u011fi bir ba\u015far\u0131y\u0131 hal-i haz\u0131rda bulunan askerlere yap\u0131lacak bu hafif art\u0131\u015fla ger\u00e7ekle\u015ftiremez ve Afgan h\u00fck\u00fcmet g\u00fc\u00e7lerinin \u00fc\u00e7 y\u0131ldan beri T\u00e2lib\u00e2n g\u00fc\u00e7lerinin yay\u0131lmas\u0131 kar\u015f\u0131s\u0131ndaki gerilemesini durduramaz. Nitekim T\u00e2lib\u00e2n g\u00fc\u00e7leri s\u00fcrekli yay\u0131lmakta ve yakla\u015f\u0131k \u00fclkenin yar\u0131s\u0131n\u0131 kontrol\u00fc alt\u0131nda tutmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n Trump, askeri g\u00fc\u00e7lerin artt\u0131r\u0131lmas\u0131 karar\u0131na nas\u0131l vard\u0131?<\/p>\n\n\n\n Trump ABD ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131na adayl\u0131\u011f\u0131 \u00f6ncesi ve s\u0131ras\u0131nda ABD\u2019nin Afganistan’da bulunmas\u0131na hep kar\u015f\u0131 oldu ve bir\u00e7ok defa da Afganistan\u2019daki sava\u015f\u0131n “ABD\u2019nin mallar\u0131n\u0131n israf\u0131na yol a\u00e7t\u0131\u011f\u0131n\u0131”, bunun tam anlam\u0131yla bir “felaket” oldu\u011funu ve “ABD\u2019nin Afganistan’dan derhal \u00e7ekilmesi” gerekti\u011fini ifade etmi\u015ftir. Ancak b\u00fct\u00fcn bu g\u00f6r\u00fc\u015fleri ba\u015fkan olduktan ve ger\u00e7eklerle y\u00fczle\u015ftikten sonra de\u011fi\u015fmi\u015ftir. Birka\u00e7 Beyaz Saray yetkilisi, [1]<\/a> Afganistan’la ilgili karar verme s\u00fcrecinin aylar \u00f6ncesinden ba\u015flad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve birbiri ile \u00e7eli\u015fen g\u00f6r\u00fc\u015fler aras\u0131nda gelip giderek Trump y\u00f6netimi i\u00e7inde b\u00fcy\u00fck g\u00f6r\u00fc\u015f ayr\u0131l\u0131klar\u0131na yol a\u00e7t\u0131\u011f\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131klam\u0131\u015ft\u0131r. Bu fikir ayr\u0131l\u0131klar\u0131 Temmuz ay\u0131nda yap\u0131lan f\u0131rt\u0131nal\u0131 bir toplant\u0131 ile zirveye \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r. Nitekim burada Trump net bir karara ula\u015f\u0131lamamas\u0131ndan dolay\u0131 rahats\u0131zl\u0131k duydu\u011funu ifade etmi\u015f ve bu sebepten dolay\u0131 ya Afganistan\u2019dan tamamen \u00e7ekilmek veya orada gerekli g\u00f6revleri yerine getirmek \u00fczere i\u015fi \u00f6zel bir g\u00fcvenlik \u015firketine havale etmek zorunda kalabilece\u011fi tehdidinde bulunmu\u015ftur. (Ve bu i\u015fin tart\u0131\u015fmal\u0131 g\u00fcvenlik hizmetleri \u015firketi Blackwater’\u0131n kurucusu Erik Prince havale edilmesi konu edildi). Bu f\u0131rt\u0131nal\u0131 toplant\u0131da, Savunma bakan\u0131 James Mattis ve Ulusal G\u00fcvenlik Dan\u0131\u015fman\u0131 Herbert McMaster birliklerin say\u0131s\u0131n\u0131 art\u0131r\u0131lmas\u0131 y\u00f6n\u00fcnde g\u00f6r\u00fc\u015f belirttiler, dahas\u0131 McMaster asker say\u0131s\u0131n\u0131n on binlere \u00e7\u0131kar\u0131lmas\u0131n\u0131 istedi. Bu iki zat daha \u00f6nce Afganistan s\u00fcrecinde sahada askeri deneyime sahip eski Amerikan generallerdendir.<\/p>\n\n\n\n Buna kar\u015f\u0131n, eski \u00fcst d\u00fczey strateji dan\u0131\u015fman\u0131 Stephen Bannon, birliklerin artt\u0131r\u0131lmas\u0131na kar\u015f\u0131 uyar\u0131da bulundu ve Afganistan’\u0131n son kertede t\u00fcm istilac\u0131 g\u00fc\u00e7leri ma\u011flup etti\u011fini ispatlayan tarihi deneyimleri vurgulad\u0131. Trump karar vermeyi A\u011fustos ay\u0131na erteledi Bannon\u2019un g\u00f6revden al\u0131nmas\u0131ndan sonra asker say\u0131s\u0131n\u0131 art\u0131rma y\u00f6n\u00fcndeki g\u00f6r\u00fc\u015f a\u011f\u0131r bast\u0131.<\/p>\n\n\n\n Daha evvel Afgan sava\u015f\u0131nda bir o\u011flunu kaybeden Beyaz Saray Genel Sekreteri John Kelly de di\u011fer generaller gibi bu e\u011filimi destekledi ve Afganistan’dan \u00e7ekilmenin t\u00fcm b\u00f6lge i\u00e7in tehlikeli sonu\u00e7lar ve ciddi etkilere yol a\u00e7aca\u011f\u0131n\u0131, Afgan h\u00fck\u00fcmetinin \u00e7\u00f6k\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc h\u0131zland\u0131raca\u011f\u0131n\u0131 ve, ABD\u2019nin m\u00fcttefiklerinin, bunu ABD\u2019nin ter\u00f6rle m\u00fccadele konusunda \u00f6nemli bir m\u00fcttefikini y\u00fcz \u00fcst\u00fc b\u0131rakt\u0131\u011f\u0131 nazar\u0131yla bakaca\u011f\u0131n\u0131 belirtti.<\/p>\n\n\n\n Bu ba\u011flamda hat\u0131rlatmal\u0131 ki ulusal g\u00fcvenlik dan\u0131\u015fman\u0131 McMaster Trump\u2019a 1972 y\u0131l\u0131nda Ba\u015fkent Kabil\u2019de \u00e7ekilen ve Afgan k\u0131zlar\u0131n\u0131 k\u0131sa eteklerle g\u00f6steren bir resim g\u00f6stermi\u015f ve kendisine Bat\u0131 adetlerinin ge\u00e7mi\u015fte Afganistan\u2019da var oldu\u011funu ve bunlar\u0131n tekrar geri d\u00f6nebilece\u011fini ifade etmi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n \u0130kincisi: Pakistan\u2019a bask\u0131 kurmak<\/strong><\/p>\n\n\n\n Ba\u015fkan Trump, Pakistan’\u0131 su\u00e7lamas\u0131nda sert bir \u00fcslup kulland\u0131 ve Pakistan’\u0131 “uygarl\u0131\u011fa, nizama ve bar\u0131\u015fa ba\u011f\u0131l\u0131 kalaca\u011f\u0131n\u0131 deklare etmek ve ter\u00f6ristleri bar\u0131nmaktan vaz ge\u00e7mek zorunda olan bir devlet” olarak nitelemi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n Bu da Pakistan\u2019\u0131n medenile\u015fmemi\u015f bir devlet anlam\u0131na gelmektedir. Bu su\u00e7laman\u0131n Pakistan\u2019da olumlu kar\u015f\u0131lanmas\u0131 beklenmez. Nitekim Pakistan, Genel kurmay ba\u015fkan\u0131 Trump\u2019\u0131n bu a\u00e7\u0131klamas\u0131n\u0131n hemen ard\u0131ndan bir a\u00e7\u0131klama yaparak \u00fclkesinin ter\u00f6ristleri bar\u0131nd\u0131rmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131k bir dille ifade etti. Daha sonra Pakistan ba\u015fbakan\u0131 Shahid Khakan Abbasi ABD’nin su\u00e7lamalar\u0131n\u0131 sert bir dille reddederek bu su\u00e7lamalar\u0131n ABD\u2019nin, kendi politikalar\u0131n\u0131n ba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131 ifade etmekten ka\u00e7\u0131nd\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve Pakistan\u2019\u0131 bu politikan\u0131n g\u00fcnah ke\u00e7isi yapmaya \u00e7al\u0131\u015fmak olarak niteledi.<\/p>\n\n\n\n Amerika Birle\u015fik Devletleri daha \u00f6nce de ayn\u0131 bask\u0131lar\u0131 denemi\u015f ancak bunlar ters etki yaratm\u0131\u015ft\u0131. Nitekim 2001 y\u0131l\u0131nda Genelkurmay Ba\u015fkan\u0131 Mike Mullen Kongre \u00f6n\u00fcnde ifade vermi\u015f ve Afgan Hakkani \u00f6rg\u00fct\u00fcn\u00fcn en tehlikeli ter\u00f6rist \u00f6rg\u00fct oldu\u011funu ve Pakistan’\u0131n istihbarat te\u015fkilat\u0131 ile koordineli olarak \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6ylemi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n Daha sonra d\u00f6nemin d\u0131\u015fi\u015fleri Bakan\u0131 Hillary Clinton CIA Direkt\u00f6r\u00fc David Petraeus ile beraber, Hilari\u2019nin deyimiyle “ter\u00f6r \u00f6rg\u00fctleri ile i\u015fbirli\u011fini durdurmas\u0131 i\u00e7in Pakistan h\u00fck\u00fcmetine g\u00fc\u00e7l\u00fc bir bask\u0131 kurmak” i\u00e7in bu \u00fclkeyi ziyaret etmi\u015fti. Bu ifadeler Pakistan’\u0131 \u00f6fkelendirmi\u015f, ve ABD kuvvetlerinin Afganistan’a gitmek i\u00e7in kulland\u0131klar\u0131 tedarik yollar\u0131n\u0131 yedi ay s\u00fcreyle ula\u015f\u0131ma kapatmaya karar vermi\u015fti.<\/p>\n\n\n\n D\u0131\u015fi\u015fleri Bakan\u0131 Tillerson, ABD’nin taleplerine cevap vermemesi halinde \u00fclkesinin Pakistan’a yapt\u0131\u011f\u0131 yard\u0131mlar\u0131 ask\u0131ya alabilece\u011fini veya dondurabilece\u011fini s\u00f6yledi. (ABD’nin Pakistan\u2019a sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 askeri ve ekonomik yard\u0131mlar y\u0131lda 700 milyon dolara ula\u015fmaktad\u0131r). Wilson Merkezi\u2019nin Asya Program\u0131 ba\u015fkan yard\u0131mc\u0131s\u0131 Michael Cogelman\u2019\u0131n da ifade etti\u011fi gibi bu siyasi gerilimin ters etkileri de olabilir.<\/p>\n\n\n\n “Amerika\u2019n\u0131n Pakistan \u00fczerindeki etkisi fikri a\u015f\u0131r\u0131 derecede abart\u0131lm\u0131\u015f durumda. Amerika\u2019n\u0131n yapt\u0131r\u0131mlar\u0131 ya da tehditleri ne olursa olsun, Pakistan’\u0131n politikas\u0131 de\u011fi\u015fmeyecektir. Nitekim Pakistan\u2019\u0131n Taliban ile olan ili\u015fkisinde sa\u011flam stratejik \u00e7\u0131karlar\u0131 var, zira bu ili\u015fki Afganistan’daki Hint n\u00fcfuzuna kar\u015f\u0131 cayd\u0131r\u0131c\u0131 bir unsur te\u015fkil etmektedir[2]<\/a>.<\/p>\n\n\n\n Pakistan’da h\u00fck\u00fcmet ve muhalefet ABD plan\u0131n\u0131 reddetme konusunda birle\u015fti, s\u0131n\u0131r b\u00f6lgelerinde ve \u0130slamabad’da “Amerika’ya hay\u0131r” yaz\u0131l\u0131 b\u00fcy\u00fck pankartlar\u0131n ta\u015f\u0131nd\u0131\u011f\u0131 b\u00fcy\u00fck g\u00f6steriler yap\u0131ld\u0131.<\/p>\n\n\n\n Pakistan D\u0131\u015fi\u015fleri Bakan\u0131 H\u00e2ce Asif Washington’a yapmak \u00fczere oldu\u011fu seyahatini s\u00fcresiz erteledi ve onun yerine \u00c7in, Rusya ve T\u00fcrkiye\u2019ye bir ziyaret d\u00fczenledi\u011fini a\u00e7\u0131klad\u0131. Ayr\u0131ca Pakistan D\u0131\u015fi\u015fleri Bakanl\u0131\u011f\u0131 ABD D\u0131\u015fi\u015fleri Bakanl\u0131\u011f\u0131 \u00fcst d\u00fczey yetkilisi Alice Wells\u2019tan Pakistan’a yakla\u015fan ziyaretini ertelemesini istedi. Pakistan D\u0131\u015fi\u015fleri Bakan\u0131 \u00fclkesinin kararl\u0131 tutumunu dile getirdi, Amerika\u2019n\u0131n g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcne ters bir tablo sundu ve Afgan askerlerinin Taliban sava\u015f\u00e7\u0131lar\u0131na ABD silahlar\u0131n\u0131 satt\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yledi. Pakistan\u2019da yay\u0131nlanan \u201cThe News International\u201d gazetesinin aktard\u0131\u011f\u0131na g\u00f6re,[3]<\/a> As\u0131f bir televizyon konu\u015fmas\u0131nda, Pakistan\u2019a olan sald\u0131r\u0131lar\u0131n % 90\u0131n\u0131n Afganistan taraf\u0131ndan geldi\u011fini s\u00f6yledi ve s\u00f6zlerini s\u00f6yle s\u00fcrd\u00fcrd\u00fc: “\u015fayet ABD Pakistan\u2019a g\u00fcven duymuyorsa milyonlarca Afgan m\u00fclteciyi yeniden yerle\u015ftirmeli. \u015eayet ABD Afganistan\u2019da harcad\u0131\u011f\u0131 y\u00fcz milyarlarca dolardan birka\u00e7 milyar\u0131n\u0131 da Afganistan\u2019daki durumlar\u0131n stabil hale gelmesi i\u00e7in harcasayd\u0131 zeminde durumlar de\u011fi\u015fir ve Pakistan\u2019da bulunan milyonlarca Afgan m\u00fclteci evlerine d\u00f6nerdi. (BM\u2019nin istatistiklerine g\u00f6re Pakistan halen 1,4 milyon Afgan m\u00fclteciyi topraklar\u0131nda bar\u0131nd\u0131r\u0131yor).<\/p>\n\n\n\n As\u0131f Pakistan\u2019\u0131n \u00e7\u0131kar\u0131na olan bar\u0131\u015f\u0131n tekrar geri getirilebilece\u011fini ifade ederek yakla\u015f\u0131k 200 000 Pakistan askerinin ter\u00f6rle m\u00fccadele i\u00e7in g\u00f6revlendirildi\u011fini s\u00f6ylemi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n Baz\u0131 g\u00f6zlemciler ABD\u2019nin Pakistan\u2019a kar\u015f\u0131 gerilimi t\u0131rmand\u0131rmas\u0131 bu \u00fclkeyi Rusya, \u00c7in ve \u0130ran ile daha fazla yak\u0131nla\u015fmaya itebilece\u011fini, bunun ortam\u0131 daha karma\u015f\u0131k hale getirece\u011fini ve Amerika\u2019n\u0131n n\u00fcfuzunu b\u00f6lgenin tamam\u0131nda zay\u0131flataca\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yl\u00fcyorlar.<\/p>\n\n\n\n Bu arada dikkat \u00e7eken husus olarak \u00c7in h\u0131zl\u0131 bir \u015fekilde Pakistan’\u0131n politikas\u0131n\u0131 savunmu\u015f, \u00c7in D\u0131\u015fi\u015fleri Bakanl\u0131\u011f\u0131, ABD Ba\u015fkan\u0131n\u0131n Pakistan\u2019a sald\u0131r\u0131s\u0131ndan duydu\u011fu \u00fcz\u00fcnt\u00fcy\u00fc dile getiren bir bildiri yay\u0131nlam\u0131\u015f, Pakistan\u2019\u0131n ter\u00f6rle m\u00fccadele eden devletlerin ba\u015f\u0131nda geldi\u011fini, bu sava\u015fta b\u00fcy\u00fck fedakarl\u0131klar yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve \u00c7inin Uluslararas\u0131 toplumdan Pakistan\u2019\u0131n bu gayretlerini dikkate almas\u0131 i\u00e7in \u00e7a\u011fr\u0131da bulundu\u011funu s\u00f6ylemi\u015ftir. [4]<\/a><\/p>\n\n\n\n Afgan dosyas\u0131yla ilgili olarak Pakistan\u2019a kar\u015f\u0131 bu sald\u0131rgan tutum Amerika\u2019n\u0131n \u00e7abalar\u0131n\u0131 sekteye u\u011fratabilir. Nitekim ba\u015fta Pakistan ve \u0130ran olmak \u00fczere kom\u015fular\u0131na kar\u015f\u0131 d\u00fc\u015fmanca bir tutum alarak Afganistan\u2019a destek olmak zor olur. Etkili g\u00fc\u00e7lerden bahsetmi\u015fken belirtmeliyiz ki Arap \u00fclkelerinin Afganistan alan\u0131nda kayda de\u011fer bir etkisi yoktur. Suudi Arabistan bile Afgan ve Taliban nezdinde \u0130slami bir a\u011f\u0131l\u0131\u011fa sahip olmas\u0131 hasebiyle her iki taraf\u0131 yak\u0131nla\u015fma potansiyeline sahip olmas\u0131na ra\u011fmen, Katar ile olan krizin bask\u0131s\u0131yla \u2013ilk defa- Kabildeki Suudi Maslahatg\u00fczar\u0131 Mishari Al Harbi dilinden Taliban hareketini su\u00e7lam\u0131\u015ft\u0131r. S\u00f6z konusu maslahatg\u00fczar \u0130ngiliz BBC radyosuna yapt\u0131\u011f\u0131 a\u00e7\u0131klamada Taliban\u2019\u0131n ter\u00f6rist bir hareket oldu\u011funu, Katar\u2019daki Taliban siyasi b\u00fcrosunun siyasi sahas\u0131n\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda faaliyet g\u00f6sterdi\u011fini ve Katar\u2019\u0131n da Afgan Taliban\u2019\u0131 dahil di\u011fer ter\u00f6r \u00f6rg\u00fctlerini destekledi\u011fini s\u00f6ylemi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc olarak: Hindistan’dan Afganistan’da daha b\u00fcy\u00fck bir rol oynamas\u0131n\u0131 talep etmek<\/strong><\/p>\n\n\n\n Trump, -kendi deyimiyle- Amerika ile yapt\u0131\u011f\u0131 ticaretten milyarlarca dolar kazanan Hindistan’dan, Afganistan’\u0131n yeniden in\u015fas\u0131na daha fazla katk\u0131da bulunmas\u0131 ve istikrar\u0131nda daha b\u00fcy\u00fck bir rol oynamas\u0131 y\u00f6n\u00fcndeki talebini tekrarlad\u0131. Pakistan bu talebi kendi menfaatlerine dokunmas\u0131 ve geleneksel Hindistan’la d\u00fc\u015fmanl\u0131\u011f\u0131ndan dolay\u0131 provokatif olarak de\u011ferlendirecek ve Hindistan bu \u00e7a\u011fr\u0131ya olumlu cevap vermesi durumunda iki n\u00fckleer kom\u015fu aras\u0131ndaki gerilim artacakt\u0131r.<\/p>\n\n\n\n Hindistan\u2019\u0131n Afganistan’daki rol\u00fcn\u00fcn artt\u0131r\u0131lmas\u0131 Pakistan’\u0131n tutuculu\u011funu art\u0131racakt\u0131r, \u00e7\u00fcnk\u00fc g\u00f6rmek istedi\u011fi en son \u015fey, Hint n\u00fcfuzunun kendi bat\u0131 s\u0131n\u0131r\u0131nda artmas\u0131 olacakt\u0131r.<\/p>\n\n\n\n \u00d6te yandan Hindistan, ABD’nin, Pakistan\u2019\u0131 ter\u00f6ristleri bar\u0131nd\u0131rd\u0131\u011f\u0131 ve onlara g\u00fcvenli alanlar sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in k\u0131namas\u0131n\u0131 memnuniyetle kar\u015f\u0131lad\u0131. Ayr\u0131ca, daha az hevesle Afgan h\u00fck\u00fcmetine kalk\u0131nma ve yeniden yap\u0131lanma \u00e7abalar\u0131na katk\u0131da bulunma arzusunu dile getirdi. Ne var ki Hindistan, \u00f6nemli bir orta\u011f\u0131 olan Amerika\u2019y\u0131 memnun etmek istese de Afganistan’\u0131n istikrar\u0131nda \u00f6nemli bir de\u011fi\u015fikliklere yol a\u00e7acak seviyede bir ekonomik yard\u0131m sa\u011flayamaz.<\/p>\n\n\n\n Hindistan D\u0131\u015fi\u015fleri Bakanl\u0131\u011f\u0131, 2001 y\u0131l\u0131nda Afgan sava\u015f\u0131n\u0131n ba\u015flamas\u0131ndan bu yana bu \u00fclkeye zaten 2 milyar dolarl\u0131k bir kaynak sa\u011flad\u0131\u011f\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131klad\u0131.<\/p>\n\n\n\n Hindistan, geleneksel olarak kendisine kar\u015f\u0131 d\u00fc\u015fmanl\u0131k besleyen Afganistan’daki silahl\u0131 gruplar\u0131n g\u00fc\u00e7lenmesini elbetteki istemez. Ancak ayn\u0131 zamanda Pakistan ile ili\u015fkilerinin de daha fazla bozulmas\u0131n\u0131 istemiyor ve Afganistan’da ABD politikas\u0131n\u0131n ba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131n da bedelini de kesinlikle \u00f6demek istemez.<\/p>\n\n\n\n D\u00f6rd\u00fcnc\u00fcs\u00fc: ABD\u2019nin Afganistan’da yeni devletin in\u015fas\u0131 y\u00fck\u00fcnden vazge\u00e7mesi<\/strong><\/p>\n\n\n\n Bu Obama’n\u0131n daha \u00f6nce duyurdu\u011fu politikan\u0131n ayn\u0131s\u0131 (ve ayn\u0131 s\u00f6zc\u00fck ve deyimlerle). Bu teklifte on alt\u0131 y\u0131l devam eden sava\u015ftan sonra Afganistan’\u0131n yeniden in\u015fas\u0131na yap\u0131lacak Amerika\u2019n\u0131n katk\u0131lar\u0131n\u0131 daha fazla azaltmaktan ba\u015fka bir \u015fey yoktur. Trump’un ilan etti\u011fi “\u00d6nce Amerika” politikas\u0131ndan beklenen \u015fey, zaten gerileyen Afganistan harcamalar\u0131ndan biraz daha k\u0131smak olacakt\u0131r. (Nitekim bu mebla\u011f 2011’deki 14 milyar dolar olan en y\u00fcksek limitten 2015’te 3 milyar dolara, ard\u0131ndan 2016’da 2 milyar dolardan daha d\u00fc\u015f\u00fck bir miktara gerilemi\u015ftir). [5]<\/a><\/p>\n\n\n\n 2014 y\u0131l\u0131nda Albay Robert Cassidy, (Afganistan mi? Talibanistan mi?) Ba\u015fl\u0131\u011f\u0131 alt\u0131nda ABD Silahl\u0131 Kuvvetler B\u00fclteninde[6]<\/a> uzun bir analiz yazd\u0131 ve Afgan h\u00fck\u00fcmetinin b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc veya Taliban’\u0131n b\u00fcy\u00fck \u015fehirlerin istilas\u0131 aras\u0131ndaki gelip giden iki senaryoya ula\u015ft\u0131 ve bu iki ihtimali da Bat\u0131’n\u0131n Afgan h\u00fck\u00fcmetine destek vermeye devam edebilmesi, kalk\u0131nma yard\u0131m\u0131 ak\u0131\u015f\u0131n\u0131 devam etmesi ve Pakistan’\u0131n Taliban’a destek vermesini engelleyebilmesine ba\u011flad\u0131.<\/p>\n\n\n\n Afgan sava\u015f\u0131nda, temel ger\u00e7eklerden biri de \u015fudur ki: Afgan vatanda\u015flar\u0131n ABD destekli h\u00fck\u00fcmetleriyle bir gelecekleri oldu\u011funu hissetmeleri i\u00e7in yeterli ekonomik yard\u0131m ak\u0131\u015f\u0131 olmadan bir Amerikan \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fcne ula\u015f\u0131lamaz. Dolay\u0131s\u0131yla ABD, Afgan ordusuna e\u011fitim ve askeri dan\u0131\u015fmanlarla destek vermek isterken \u00fclkeyi in\u015fa etme y\u00f6n\u00fcndeki deste\u011fini geri \u00e7ekerse, bu ikisi ba\u015far\u0131l\u0131 bir politikaya d\u00f6n\u00fc\u015fmez. Afgan halk\u0131 h\u00fck\u00fcmet g\u00f6\u00e7lerinden \u00f6te, \u00e7\u00f6km\u00fc\u015f olan devletlerinin ve kurumlar\u0131n\u0131n in\u015fa edilmesine sempati duyar. Hatta Taliban’dan nefret eden kesimlerin \u00e7o\u011funlu\u011fu bile, h\u00fck\u00fcmetten daha fazla nefret ediyor!<\/p>\n\n\n\n Trump\u2019\u0131n, Afgan dosyas\u0131n\u0131 pentagonun \u00f6n\u00fcne koydu\u011funu ve uzun uzad\u0131ya sahada bulunan generallerin g\u00f6r\u00fc\u015flerini dinledi\u011fini vurgulamas\u0131 ba\u015far\u0131l\u0131 bir politika i\u00e7in \u00f6nemli bir \u015fartt\u0131r. Ama yeterli de\u011fildir. Zira bu, askerlerin sava\u015f\u0131 kaybetmeme y\u00f6n\u00fcndeki arzusunu ger\u00e7ekle\u015ftirse bile, kesin olarak Amerika\u2019n\u0131n siyasi hedeflerini ger\u00e7ekle\u015ftirmez.<\/p>\n\n\n\n \u00d6zet:<\/strong><\/p>\n\n\n\n ABD’nin Afganistan’daki sava\u015fla ilgili yeni stratejik plan\u0131ndan okunacak alt\u0131 g\u00f6sterge:<\/p>\n\n\n\n 1. Ne politikac\u0131lar ne de askerler Trump’\u0131n plan\u0131n\u0131n bir zafer ger\u00e7ekle\u015ftirece\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcnm\u00fcyorlar. Bunun en fazla sa\u011flayaca\u011f\u0131 \u015fey yenilgiyi \u00f6nlemek. Dahas\u0131 belki de sadece yenilgiyi ertelemek. Nitekim D\u0131\u015fi\u015fleri Bakan\u0131 Tillerson plan\u0131n a\u00e7\u0131klanmas\u0131ndan birka\u00e7 g\u00fcn sonra: “ABD \u00f6n \u015farts\u0131z Taliban’la g\u00f6r\u00fc\u015fmeye a\u00e7\u0131kt\u0131r ve b\u00fct\u00fcn olarak bu \u00e7aban\u0131n (yani yeni stratejinin) arkas\u0131ndaki saik Taliban\u2019a bask\u0131 kurmak suretiyle onlar\u0131n sava\u015f alan\u0131nda kazanamayacaklar\u0131n\u0131 anlamalar\u0131n\u0131 sa\u011flamakt\u0131r”. dedi ve<\/p>\n\n\n\n “Ba\u015faramayabiliriz, ancak siz de ba\u015faramayacaks\u0131n\u0131z.” diyerek s\u00f6zlerine \u015f\u00f6yle devam etti: “Bir a\u015famada, biz m\u00fczakere masas\u0131na oturmak ve \u00e7at\u0131\u015fmay\u0131 sona erdirmek i\u00e7in bir yol bulmak zorunday\u0131z. Biz orada uzla\u015fma ve bar\u0131\u015f g\u00f6r\u00fc\u015fmelerine bir yol bulmay\u0131 kolayla\u015ft\u0131rmak ve garanti alt\u0131na almak i\u00e7in var\u0131z. Ve biz Taliban\u2019\u0131n i\u00e7inde baz\u0131 \u0131l\u0131ml\u0131 unsurlar\u0131n bulundu\u011funa inan\u0131yoruz…”. [7]<\/a><\/p>\n\n\n\n 2- Sahada bulunan Amerikan askerleri de Trump’\u0131n, 16 y\u0131ll\u0131k sava\u015f\u0131n ard\u0131ndan ba\u015faramayaca\u011f\u0131n\u0131 bildi\u011fini ve bu sava\u015fta zafer elde edilece\u011fine dair s\u00f6z\u00fcn\u00fcn sadece propagandadan ibaret oldu\u011fu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorlar.<\/p>\n\n\n\n Bundan dolay\u0131, Trump\u2019\u0131n, stratejik plan\u0131n\u0131 ilan etmesinden sadece iki g\u00fcn sonra, Afganistan’daki ABD kuvvetleri komutan\u0131 General John Nicholson ve Kabil’deki Amerikan b\u00fcy\u00fckel\u00e7ili\u011finin \u00fcst d\u00fczey yetkilisi Hugo Lorenz’in sava\u015f\u0131 sona erdirmek i\u00e7in Taliban’la siyasi bir anla\u015fmaya var\u0131lmas\u0131n\u0131n ve uzun sava\u015flar\u0131n par\u00e7alad\u0131\u011f\u0131 \u00fclkenin yeniden in\u015fa s\u00fcrecine Taliban\u2019\u0131n kat\u0131lmas\u0131n\u0131n \u00f6nemini vurgulayan ortak bir bas\u0131n toplant\u0131s\u0131 d\u00fczenlemesi \u015fa\u015f\u0131rt\u0131c\u0131 de\u011fildi. Baz\u0131 siyasi liderlerin Trump’un cesaret verici ifadelerini tekrarlamas\u0131 da propagandadan ibarettir. Bunlardan biri de ABD Temsilciler meclisi ba\u015fkan\u0131 Paul Bryan\u2019\u0131n yapt\u0131\u011f\u0131 a\u00e7\u0131klamad\u0131r. Bryan a\u00e7\u0131klamas\u0131nda diyor ki: “ABD Taliban’a Amerikan kuvvetlerinin Afganistan’dan gitmesi i\u00e7in bir tarih vermeyecektir. Zira bu, onlara, Amerikan kuvvetlerinin gidece\u011fi zamana kadar bekleme f\u0131rsat\u0131 verecektir”. \u0130\u015fte bu a\u00e7\u0131klama daha \u00f6nce yap\u0131lm\u0131\u015f a\u00e7\u0131klamalar\u0131n tekrar\u0131 ve sahada etkisi olmayan bir a\u00e7\u0131klamad\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc Taliban her zaman bekleyebilir, zira buras\u0131 onlar\u0131n \u00fclkesi ve yabanc\u0131 kuvvetler ise yabanc\u0131 topraklarda beklerler.<\/p>\n\n\n\n Vietnam ve Kore sava\u015flar\u0131na kat\u0131lm\u0131\u015f bir komutan olan Harry Summers, (Vietnam Sava\u015f\u0131 Stratejisi hakk\u0131nda) adl\u0131 kitab\u0131n\u0131n \u00f6n s\u00f6z\u00fcnde diyor ki: “Ben Saigon’un d\u00fc\u015f\u00fc\u015f\u00fcnden \u00f6nce 1975’de Kuzey Vietnam’l\u0131 bir subaya dedim ki: “bilmelisin ki siz bizi sava\u015f cephelerinde yenemeyeceksiniz”. Bunun \u00fczerine subay bana \u015fu cevab\u0131 verdi: “olabilir. Ama bunun bir \u00f6nemi yoktur”.<\/p>\n\n\n\n Summers, diyor ki: “Her yerel sava\u015f g\u00fcc\u00fcn\u00fcn kemiklerinde, yabanc\u0131 kuvvetlerin bir g\u00fcn \u00e7ekip gidece\u011fi inanc\u0131 vard\u0131r”.[8]<\/a><\/p>\n\n\n\n 3- burada cevap bekleyen \u00f6nemli bir soru \u015fudur: Trump, plan\u0131n\u0131n kayda de\u011fer bir sonu\u00e7 getirmeyece\u011fi net olarak ortadayken neden se\u00e7im vaadini de\u011fi\u015ftirdi. Kendisi plan\u0131 a\u00e7\u0131klarken \u015f\u00f6yle demi\u015fti “Benim i\u00e7g\u00fcd\u00fcsel hissim Afganistan\u2019dan \u00e7ekilme y\u00f6n\u00fcndeydi. Tarihsel olarak da ben i\u00e7 g\u00fcd\u00fclerime uymay\u0131 severim. Ne var ki beyaz sarayda oval ofiste otururken kararlar \u00e7ok de\u011fi\u015fik oluyor”.<\/p>\n\n\n\n Bir i\u015f adam\u0131 ve b\u00fcy\u00fck ticari deneyime sahip olan trump\u2019a yak\u0131\u015fan \u015feyin kendi i\u00e7g\u00fcd\u00fcsel hislerine uymas\u0131 ve i\u015f d\u00fcnyas\u0131n\u0131 \u00fcstatlar\u0131n\u0131n genelde verdi\u011fi “Bat\u0131k maliyet (bo\u015funa harcanan para ve \u00e7aba) daha fazla yat\u0131r\u0131m\u0131 hakl\u0131 \u00e7\u0131karmaz”. \u015eeklindeki nasihati dikkate almas\u0131 gerekmez miydi? <\/p>\n\n\n\n \u00d6yle inan\u0131yoruz ki Trump bunu ve daha fazlas\u0131n\u0131 bilmektedir. Ancak bu adam muhtemelen sava\u015f alan\u0131ndan \u00e7ekilen ba\u015fkan olmak veya kendi y\u00f6netimine yenilgi lekesinin yap\u0131\u015fmas\u0131n\u0131 istememi\u015ftir. Onun d\u00fc\u015f\u00fcncesi asker say\u0131s\u0131n\u0131 az\u0131c\u0131k artt\u0131rmakla beraber ekonomik yard\u0131mlar\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fcp bunun y\u00fck\u00fcn\u00fc Hindistan\u2019a y\u00fcklemek veya vebal\u0131n\u0131 Afgan h\u00fck\u00fcmetinin yolsuzluk yapmas\u0131na ba\u011flamak. B\u00f6ylece b\u00fcy\u00fck bir siyasi kayb\u0131 d\u00fc\u015f\u00fck bir maliyetle \u00f6nlemek olsa gerek. Dolay\u0131s\u0131yla Trump’\u0131n “yeni” plan\u0131 ile beraber ne Afgan sava\u015f\u0131n\u0131n (ne de ABD’nin bu sava\u015fa bula\u015fmas\u0131n\u0131n) son bulmas\u0131 s\u00f6z konusu de\u011fildir. Bu sadece krizi erteleme ve Afgan batakl\u0131\u011f\u0131ndan \u00e7\u0131kmak i\u00e7in daha iyi \u015fartlar\u0131n olu\u015fmas\u0131n\u0131 bekleme anlam\u0131na gelmektedir.<\/p>\n\n\n\n Bu sonucu ayr\u0131ca \u015f\u00f6yle de ifade edebiliriz: Trump’\u0131n plan\u0131 ge\u00e7mi\u015fte iflas etti\u011fi ispatlanm\u0131\u015f olan bir tecr\u00fcbeyi tekrarlamaktan ba\u015fka bir se\u00e7ene\u011fi kalmam\u0131\u015f olan ABD\u2019nin Afganistan’a y\u00f6nelik d\u0131\u015f politikas\u0131n\u0131n iflas\u0131 anlam\u0131na gelmektedir.<\/p>\n\n\n\n Ayn\u0131 zamanda, Trump y\u00f6netimi Afganistan’dan tamamen \u00e7ekilmeme konusunda hakl\u0131d\u0131r. Zira bu Amerika\u2019n\u0131n imaj\u0131na ciddi zararlar verecektir. Nitekim Amerikan m\u00fcttefikine g\u00fcvenme noktas\u0131nda Avrupa\u2019da \u015f\u00fcpheler her ge\u00e7en g\u00fcn \u00e7o\u011falmakta ve Avrupa\u2019n\u0131n kendi \u00e7\u0131karlar\u0131 ve g\u00fcvenli\u011fini savunma noktas\u0131nda kendi ayaklar\u0131 \u00fczerinde durmas\u0131na y\u00f6nelik \u00e7a\u011fr\u0131lar y\u00fckselmektedir.<\/p>\n\n\n\n 4- yeni Afganistan plan\u0131, Trump’un b\u00fcy\u00fck kararlar\u0131 alma bi\u00e7imine \u0131\u015f\u0131k tutuyor, politikac\u0131lar\u0131n ve di\u011fer dan\u0131\u015fmanlar\u0131n g\u00f6r\u00fc\u015f ve kararlar\u0131na g\u00f6re daha fazla generallere kar\u015f\u0131 sayg\u0131, takdir ve be\u011feni hislerine sahip oldu\u011fu ortaya \u00e7\u0131k\u0131yor. Bu ki\u015fisel y\u00f6nelimin Kuzey Kore ile t\u0131rman\u0131\u015fa ge\u00e7en \u00e7at\u0131\u015fma gibi daha karma\u015f\u0131k stratejik konularda kendisini daha ileri bir noktaya g\u00f6t\u00fcrebilir.<\/p>\n\n\n\n Tramp\u2019\u0131n bu e\u011filimlerini yak\u0131n arkada\u015f\u0131 ve kendisini \u00e7evreleyen dar dairedeki g\u00fcvenilir ki\u015filerden biri olan Thomas Barak, Afganistan’daki sava\u015f ile ilgili yeni stratejik plan\u0131n ilan\u0131ndan sonra yapt\u0131\u011f\u0131 a\u00e7\u0131klamalarda a\u00e7\u0131kl\u0131yor ve vurguluyor. [9]<\/a><\/p>\n\n\n\n 5- Pakistan’\u0131n Afgan sava\u015f\u0131ndaki rol\u00fc ve Taliban’a verdi\u011fi destek hakk\u0131nda ABD’nin ifadeleri do\u011fruysa, bu g\u00f6steriyor ki; geli\u015fmekte olan \u00fclkeler, verdikleri siyasi kararlar\u0131nda ba\u011f\u0131ms\u0131z olmalar\u0131 ve bu kararlar\u0131 \u00e7evreleyen jeopolitik g\u00fc\u00e7l\u00fc ve zay\u0131f y\u00f6nlerini fark etmeleri durumunda kendi stratejik \u00e7\u0131karlar\u0131n\u0131 ger\u00e7ekle\u015ftirebilirler.<\/p>\n\n\n\n 6- Afgan krizin her iki taraf\u0131n\u0131n Arap \u00fclkelerine kar\u015f\u0131 duyduklar\u0131 s\u0131cak duygulara ra\u011fmen bu \u00fclkelerin Afgan meselesinde kayda de\u011fer bir rol\u00fc olmad\u0131. Bunun sebebi ise ya Araplar\u0131n bu meseleye az \u00f6nem vermelerinden veya tamamen kendi i\u00e7 problemlerine y\u00f6nelip kapaklanmalar\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n Dr: Hi\u015fam Ra\u011f\u0131p<\/p>\n\n\n\n Ara\u015ft\u0131rmac\u0131 ve \u0130slami d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr<\/p>\n\n\n\n [1]<\/a> https:\/\/www.washingtonpost.com\/politics\/its-a-hard-problem-inside-trumps-decision-to-send-more-troops-to-afghanistan\/2017\/08\/21\/14dcb126-868b-11e7-a94f-3139abce39f5_story.html?utm_term=.66ea67ccbb0f<\/p>\n\n\n\n [2]<\/a> ttp:\/\/edition.cnn.com\/2017\/08\/21\/politics\/trump-afghanistan-pakistan-india\/index.html<\/p>\n\n\n\n [3]<\/a> https:\/\/www.thenews.com.pk\/latest\/226045-Taliban-operate-from-Afghanistan-no-basis-in-Pakistan-Asif<\/p>\n\n\n\n [4]<\/a> https:\/\/tribune.com.pk\/story\/1488053\/world-responds-trumps-new-afghan-strategy\/<\/p>\n\n\n\n [5]<\/a> Amerikan Hibeler sitesi: https:\/\/explorer.usaid.gov\/<\/p>\n\n\n\n [6]<\/a> http:\/\/armedforcesjournal.com\/afghanistan-or-talibanistan\/<\/p>\n\n\n\n [7]<\/a> Charlie May, \u201cRex Tillerson undercuts Trump on Afghanistan: \u201cWe may not win\u201d,\u201d Salon, August 22, 2017, accessed on 29\/8\/2017, at: http:\/\/bit.ly\/2wwgTv9<\/a><\/p>\n\n\n\n [8]<\/a> http:\/\/articles.latimes.com\/1991-02-23\/news\/mn-1502_1_vietnam-war<\/p>\n\n\n\n
\n\n\n\n