<\/p>\n\n\n\n
Giri\u015f<\/strong>:<\/p>\n\n\n\n Son zamanlarda meydana gelen yerel ve b\u00f6lgesel boyutlar\u0131 ile d\u00fcnyadaki g\u00fc\u00e7 dengesini etkilemeye b\u00fcy\u00fck katk\u0131da bulunan de\u011fi\u015fkenlerden sonra Yemen\u2019deki mevcut tablo, farkl\u0131 bi\u00e7imleri ile kriz fenomenlerinin iyice artt\u0131\u011f\u0131 bir durumu sergilemektedir. Bu rada son derece onemli olan husus manzaraya bakarken, sosyal b\u00fcnyeye k\u00f6k salm\u0131\u015f ve gizli kalm\u0131\u015f hastal\u0131klar\u0131 te\u015fhis i\u00e7in anatomisini mercek alt\u0131na almak zorunlu hale gelmi\u015ftir. Bu yolla par\u00e7alanmaya yatk\u0131n Yemen toplumunun bile\u015fenleri \u00f6zellikle de g\u00fcney b\u00f6lgelsinin aras\u0131ndaki ba\u011f\u0131n zay\u0131f noktalar\u0131 tespit edilebilir.<\/p>\n\n\n\n Bu \u00e7er\u00e7evede, s\u00f6z konusu tablo hakk\u0131nda hem i\u00e7eriden hem de d\u0131\u015far\u0131dan yap\u0131lan okumalar\u0131n bir\u00e7o\u011fu, mevcut sahneyi tan\u0131mlama, boyutlar\u0131n\u0131 analiz etme, detay ve olaylara dalmakla s\u0131n\u0131rl\u0131 kalm\u0131\u015ft\u0131r. Her ne kadar Bu okumalar\u0131n bir k\u0131sm\u0131, te\u015fhis ve tedavi a\u00e7\u0131s\u0131ndan mevcut sahnenin problemleri \u00fczerinde durmu\u015f ise de, bunun \u00f6tesine ge\u00e7erek bize Arap zihniyetine egemen olan tan\u0131mlama k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fc a\u015farak krizden \u00e7\u0131k\u0131\u015f yollar\u0131na g\u00f6t\u00fcrecek ger\u00e7ek \u00e7\u00f6z\u00fcmler \u00fcretememi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n Bu politik \u00e7al\u0131\u015fmam\u0131z, – \u0130slam \u00dcmmetinin \u00c7\u00f6z\u00fcm K\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fc K\u00f6kle\u015ftirmek \u0130\u00e7in R\u00fcya (Vizyon) Ara\u015ft\u0131rma Merkezi’nin katk\u0131lar\u0131yla- Yemen’in yap\u0131s\u0131nda k\u00f6ksalm\u0131\u015f sorunlar\u0131n haritas\u0131n\u0131 \u00e7izmeye, hem ger\u00e7ek hem de hayali\/nazari \u00e7\u00f6z\u00fcm ve \u00e7\u0131k\u0131\u015f yollar\u0131n\u0131 tespit etmeye \u00e7al\u0131\u015fmaktad\u0131r. B\u00f6ylece elimizde di\u011fer \u00f6nerilerden farkl\u0131 olarak, bu krizin problemleri ve ger\u00e7ek \u00e7\u00f6z\u00fcmleri hakk\u0131nda net bir vizyonumuz olacak ve netice itibariyle Yemen karar yap\u0131c\u0131lar\u0131n\u0131 ve etki sahiplerini bu krizden kurtulma yollar\u0131na y\u00f6nlendirme imkan\u0131 olu\u015facakt\u0131r.<\/p>\n\n\n\n Yemen ve Krizin <\/strong>Rotas\u0131<\/strong><\/strong><\/p>\n\n\n\n Yemen’nin mevcut krizi, yeni ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015f bir \u015fey de\u011fildir, aksine k\u00f6kleri politik yap\u0131n\u0131n olu\u015fmaya ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 zamanlara kadar geriye gitmektedir. Burada amac\u0131m\u0131z krizin tarihili\u011fini ve bu yap\u0131 i\u00e7inde k\u00f6k sal\u0131p derinle\u015fti\u011fini a\u00e7\u0131klamak de\u011fildir. Amac\u0131m\u0131z krizin fenomenlerinin Yemen rejiminin biyografisinde ve onu do\u011furan atmosferde ortaya \u00e7\u0131kan k\u00f6t\u00fc bir rastlant\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131na dikkatleri \u00e7ekmektir. Burada anlatmak istedi\u011fimiz husus, Bu krizin, Yemen toplumunun haklar\u0131 ve kapsaml\u0131 b\u00fcy\u00fcme hedeflerinin aleyhine olarak ki\u015fisel menfaat veya ba\u015fkalar\u0131na ta\u015feronluk etme yolunda rejimin uygulad\u0131\u011f\u0131 politikalar\u0131n da katk\u0131s\u0131 ile Yemen’i otoriterlik ve yolsuzluk \u00e7emberine s\u00fcr\u00fckleyip g\u00f6t\u00fcren bir s\u00fcrecin sonucu oldu\u011funu ifade etmektir. Bu sebeple, Yemen\u2019in son zamanlarda tan\u0131kl\u0131k etti\u011fi siyasi yap\u0131s\u0131ndaki \u00e7\u00f6k\u00fc\u015f, co\u011frafi ortam\u0131nda me\u015fruiyetin yok olmas\u0131, mezhep\u00e7i Husi milislerin egemenlikleri, karar alma ve y\u00f6nlendirme a\u00e7\u0131s\u0131ndan kontroll\u00fc b\u00f6lgesel m\u00fcdahale, hi\u00e7 \u015f\u00fcphesiz sava\u015f, y\u0131k\u0131m, fakirlik, ambargo, tefrika, da\u011f\u0131n\u0131kl\u0131k ve b\u00f6lgenin kontrol\u00fc d\u0131\u015f\u0131nda Yemen ve halk\u0131na hi\u00e7 bir faydas\u0131 olmayan 10 y\u0131llar boyunca siyasi otoritenin uygulad\u0131\u011f\u0131 k\u00f6t\u00fc ve \u00e7arp\u0131k politikalar\u0131n blan\u00e7osudur. <\/p>\n\n\n\n Bu sahnenin sorunlar\u0131n\u0131 ve yola\u00e7t\u0131\u011f\u0131 sonul\u00e7lar\u0131 okurken genelden \u00f6zele ge\u00e7ti\u011fimizde, g\u00f6r\u00fcyoruz ki bu s\u00fcre\u00e7lerin sonucunda yemen\u2019de uygulanan bir \u00e7ok \u00e7arp\u0131k politilaya kar\u015f\u0131 verlen tepkinin bir par\u00e7as\u0131 olarak 2011’de bir devrim ger\u00e7ekle\u015fti. Bu devrimin sonu\u00e7lar\u0131ndan biri Ali Abdullah Salih y\u00f6netiminin bir K\u00f6rfez inisiyatifi ile d\u00fc\u015fmesi idi. S\u00f6zkonusu devrim Gen\u00e7lik devrimine kar\u015f\u0131 yap\u0131lm\u0131\u015f ba\u015fl\u0131 ba\u015f\u0131na bir darbe say\u0131l\u0131r; \u00e7\u00fcnk\u00fc bu ad\u0131m, istibdat ve kaos yap\u0131c\u0131lar\u0131na kendi menfaatleri do\u011frultusunda Yemen sahnesinde politik roller oynama f\u0131rsat\u0131 sunmu\u015ftur. Bahsetti\u011fimiz bu durum, 2014\u2019de Salih ile Husiler aras\u0131nda var\u0131lan ittifaktan sonra devrime darbe veya kar\u015f\u0131 devrim olarak adland\u0131r\u0131lan, cumhurba\u015fkan\u0131 Hadi\u2019nin d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fclmesi ve h\u00fckumeti ile birlikte ev hapsine al\u0131nmas\u0131, daha sonra da K\u00f6rfez Devletlerinin eliyle makam\u0131na geri d\u00f6nmesinde somut\u00e7a ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r. Bu belirleyici verilerden de anla\u015f\u0131laca\u011f\u0131 gibi, Yemen sahnesine, kar\u0131\u015f\u0131kl\u0131k, kaos ve istikrars\u0131zl\u0131k hakimdir. Bunun nedeni, bu sahnenin politik yap\u0131s\u0131n\u0131n b\u00f6l\u00fcnm\u00fc\u015fl\u00fc\u011f\u00fcnden kaynaklanan pusulas\u0131n\u0131 kaybetmi\u015f siyasi kararlar ile bunlara yap\u0131lan b\u00f6lgesel m\u00fcdahalelerdir.<\/p>\n\n\n\n Husi Hareketi: Olu\u015fum ve G\u00fc\u00e7lenme<\/strong><\/strong><\/p>\n\n\n\n 1979 Humeyni devriminin ba\u015far\u0131s\u0131ndan sonra, H\u00fcseyin El-Husi birka\u00e7 defa Tahran’a gitti, daha sonra babas\u0131 Bedreddin el-Husi \u0130ran’a s\u0131\u011f\u0131nd\u0131. \u015eafii mezhebi ve Vahhabi okululun a\u011f\u0131r bast\u0131\u011fo bir toplumda eriyen ve k\u00fc\u00e7\u00fclen Zeydi mezhebini s\u00fcrd\u00fcrmek iddias\u0131yla onlardan destek istedi. Sonunda 12 imam ve Zeydiye mezheplerini birebirine yakla\u015ft\u0131ran ve Velayet-i Fakih doktrini ile uyu\u015fan ortak bir zeminde bulu\u015ftular. Bu anla\u015fma, iki mezhep aras\u0131ndaki farkl\u0131l\u0131\u011f\u0131n \u00f6nemine vurgu yapmak ve tam bir aynili\u011fi kabul etmemekle birlikte \u201cCarudiyye\u201d f\u0131rkas\u0131n\u0131n inan\u00e7lar\u0131nda somut bir \u015fekilde ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n\n\n\n Bu f\u0131rka, “ABD’ye \u00f6l\u00fcm, \u0130srail’e \u00f6l\u00fcm, Yahudilere lanet, zafer \u0130sl\u00e2m’\u0131nd\u0131r” gibi \u0130ran’\u0131n kulland\u0131\u011f\u0131 sloganlara benzer sloganlar kullanm\u0131\u015ft\u0131r. Bunlar, Zeydiye mezhebini korumay\u0131 \u00f6ne s\u00fcrerek Vahhabili\u011fe kar\u015f\u0131 koymak i\u00e7in uluslararas\u0131 \u00e7at\u0131\u015fma akt\u00f6rlerini Yemen’e \u00e7ekmeye ve b\u00f6lgeye yard\u0131m \u00e7ekmeye \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015flard\u0131r. Nitekim Yahya el-Husi, uluslararas\u0131 ili\u015fkiler grubuna verdi\u011fi deme\u00e7te, Zeydiye mezhebinin ayaklanmas\u0131n\u0131n ndeninin kimlik kayb\u0131n\u0131 \u00f6nlemek oldu\u011funu belirtmi\u015f ve \u201cBizim as\u0131l i\u015fimiz Vahhabilik ile mucadele etmektir\u201d diyerek bunu teyit etmi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n Husilere ait ilk h\u00fccre veya \u00e7ekirek yap\u0131lanma, 1982’de “\u0130manl\u0131 Gen\u00e7lik \u00d6rg\u00fct\u00fc” ad\u0131yla Saad’da \u00f6rg\u00fctlenmeye ba\u015flad\u0131. Bu d\u00f6nemde, Damaj’da ba\u015fka bir selefi ekol\u00fc ortaya \u00e7\u0131kt\u0131 ve \u015eeyh Mukbil el-Vadii’nin 1980’lerin sonunda Yemen’e d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcnden sonra daha da geni\u015fledi.<\/p>\n\n\n\n \u0130ran ve Suudi Arabistan aras\u0131ndaki rekabet, birinci ve ikinci K\u00f6rfez Sava\u015flar\u0131 aras\u0131nda iyice a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131kt\u0131 ve zamanla \u015fiddetlenerek b\u00f6lgesel sava\u015flar\u0131n motoru haline geldi ve b\u00f6lgedeki mezhep\u00e7i \u00e7at\u0131\u015fma ve kavgan\u0131n alevlenmesinde \u00f6nemli rol oynad\u0131lar. Yemen’de ise iki fraksiyon ortaya \u00e7\u0131kt\u0131: Birincisi \u0130ran destekli Husilik, ikincisi de Suudi Arabistan destekli selefilik. Bu iki fraksiyonun ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131nda Ali Abdullah Salih’in b\u00fcy\u00fck rol\u00fc vard\u0131. \u0130ran’dan da Suudi Arabistan’dan da yard\u0131m, onun vas\u0131tas\u0131yla geliyordu, ancak o bu s\u00fcre\u00e7te bu durumu siyasi faaliyetlerin unsurlar\u0131na kar\u015f\u0131 kullanmaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n\n\n\n 11 Eyl\u00fcl 2001 olaylar\u0131 sonras\u0131nda \u00f6nceki cumhurba\u015fkan\u0131na kar\u015f\u0131 politik olarak ba\u015fkald\u0131rmaya ba\u015flad\u0131lar. Yahya el-M\u00fctevekkil gibi Genel Halk Kongresi Daimi Komitesine s\u0131zan liderlerinden Cumhuriyet rejimine kar\u015f\u0131 a\u00e7\u0131klamalar yap\u0131ld\u0131. Bunun \u00fczerine Salih onlar\u0131n bu \u00f6rg\u00fctlenmesinden endi\u015fe duymaya ba\u015flad\u0131, ancak Salih istedi\u011fi zaman tasfiye edebilece\u011fini biliyordu. 2004 y\u0131l\u0131nda askeri \u00e7at\u0131\u015fma ba\u015flad\u0131 ve “ilk sava\u015f” olarak adland\u0131r\u0131ld\u0131. Ayn\u0131 y\u0131l i\u00e7inde sonu\u00e7lanan sava\u015f\u0131n neticesinde Husiler ma\u011flup oldu, \u00f6rg\u00fctlerinin siyasi ve manevi lideri H\u00fcseyin Bedreddin el-Husi \u00f6ld\u00fcr\u00fcld\u00fc, Sa\u2019da b\u00f6lgesi onlardan tamamen temizlendi, geriye kalanlar veya onlarla irtibatl\u0131 oldu\u011fundan \u015f\u00fcphelenilen ki\u015filer, devletin zindanlar\u0131na at\u0131ld\u0131. Ba\u015fta \u0130ngiltere, \u0130ran ve Katar olmak \u00fczere bir \u00e7ok devlet onlar\u0131n sal\u0131verilmeleri i\u00e7in arabuluculuk yapt\u0131. <\/p>\n\n\n\n 2006 y\u0131l\u0131nda, Salih ikinci d\u00f6nem i\u00e7in cumhurba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 se\u00e7imlerini kazand\u0131ktan sonra, yurt i\u00e7inden ve yurtd\u0131\u015f\u0131ndan baz\u0131 \u00e7evreler, Salih\u2019I onlar\u0131 sebest b\u0131rakmas\u0131n\u0131 telkin ederek, bunlar\u0131n, ellerindeki a\u011f\u0131r silahlar\u0131 b\u0131rakacaklar\u0131na, h\u00fck\u00fcmet binalar\u0131n\u0131 teslim edeceklerine, rejimi i\u00e7in gelecekte tehlike olu\u015fturan askeriye, emniyet ve kabile liderlerinden kurtulmasi i\u00e7in kendisine yard\u0131m edeceklerine dair onu ikna ettiler. B\u00f6ylece devlet t\u00fcm kurumlarda bu tasfiyeleri yapmak i\u00e7in onlara baz\u0131 bakanl\u0131klar\u0131n kap\u0131lar\u0131n\u0131 a\u00e7t\u0131, S\u2019ada’da vatanda\u015flardan zek\u00e2t almalar\u0131na ve vergi toplamalar\u0131na m\u00fcsade etti, ancak bu ad\u0131m onlar\u0131n, sahada daha b\u00fcy\u00fck hedefleri ger\u00e7ekle\u015ftirmek siyasi emellerinin iyice artmas\u0131na ve yol a\u00e7t\u0131.<\/p>\n\n\n\n Sa\u2019de’da cerayan eden 6 sava\u015f s\u0131ras\u0131nda Zeydiye mezhebi alimlerinden bir grup arabuluculuk etmek i\u00e7in olaya m\u00fcdahil oldu ve \u015fehirde sava\u015f\u0131 durdurmak i\u00e7in Salih’e baz\u0131 \u015fartlar \u00f6nerdiler. Bu \u015fartlar\u0131n en \u00f6nemlileri \u015funlard\u0131: Sa\u2019da’da ihdas edilen askeri birliklerin \u00e7ekilmesi, Husi\u2019nin iste\u011fi \u00fczerine tayin edilen \u015eaml\u0131 vali devlet nezdinde birinci sorumlu kabul edilmesi, Abd\u00fclmelik el-Husi’nin Husilerden sorumlu olmas\u0131 askeri, b\u00f6lgenin komutan\u0131 Ali Muhsin Salih’in Sa\u2019de’n\u0131n idaresine kar\u0131\u015fmaktan men edilmesi, t\u00fcm s\u00fcnni merkezlerinin geri \u00e7ekilp yerine b\u00f6lge halk\u0131ndan olu\u015fan Zeydiye mensuplar\u0131na ait merkezlerin in\u015fa edilmesi, ba\u015fka b\u00f6lgelerden Sa\u2019de\u2019ye getirilen hoclar\u0131n geri g\u00f6nderilip yerlerine kendi b\u00f6lgelerindeki hocalar\u0131n gelmesi, selefi \u0130man \u00fcniversitesi, \u015eafii Ahkaf \u00fcniversitesi gibi Zeydi bir \u00fcniversitenin kurulmas\u0131.. vb. Bu \u015fartlar\u0131 \u00f6nceki devlet ba\u015fkan\u0131 Salih’e teklif ettiklerinde onlarla alay ederek \u015f\u00f6yle cevap verdi: “As\u0131l bu \u015fartlar\u0131 onaylamas\u0131 i\u00e7in Sistani’ye gitmeniz gerekiyordu.” Bu s\u00f6z, “Yemen bir Pers \u015fii bir il de\u011fildir” anlam\u0131na geliyordu. Ancak Salih sonu\u00e7ta bu \u015fartlar\u0131n baz\u0131s\u0131n\u0131 uygulad\u0131. Belki de uygulad\u0131\u011f\u0131 \u015fartlar\u0131n en \u00f6nemlisi, Birinci Z\u0131rhl\u0131 T\u00fcmeni zay\u0131flatmas\u0131 ve Husilere olan sadakati ile bilinen \u015eaml\u0131 valinin tayini idi.<\/p>\n\n\n\n Dammac\u2019da Husilerin, s\u00fcnnilerin k\u00f6k\u00fcn\u00fc kaz\u0131mak istedikleri \u015feklinde \u015fayialar yay\u0131lmaya ve Suudi Arabistan’da pazarlanmaya ba\u015fland\u0131; buna kar\u015f\u0131l\u0131k Husiler de Vehhabili\u011fin ve tekfirci metodunun tehlikesini anlatan bir s\u00f6ylem geli\u015ftirdiler.<\/p>\n\n\n\n Husiler ve \u0130ran Aras\u0131ndaki \u0130\u015fbirli\u011finin Mezhepsel ve Politik Tezah\u00fcrleri:<\/strong><\/p>\n\n\n\n Husilerin Cevf b\u00f6lgesindeki manevi lideri \u015eayif el-Umeysi, 2010 y\u0131l\u0131nda Akhbar el-Yevm’ gazetesine verdi\u011fi deme\u00e7te, Husilerin Yemen’i bir \u0130ran\/Pers ili yapmaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131, Taiz’de uyuyan h\u00fccreler yerle\u015ftirdi\u011fini, onlar\u0131n b\u00fct\u00fcn sloganlar\u0131n\u0131n ve finans\u0131n\u0131n \u0130ran ve L\u00fcbnan Hizbullah’\u0131 kaynakl\u0131 oldu\u011funu a\u00e7\u0131klam\u0131\u015ft\u0131r. <\/p>\n\n\n\n BM’ye \u00e7al\u0131\u015fan uzmalar\u0131n 2009 ve 2011 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda yaya\u0131nlad\u0131\u011f\u0131 ve BM G\u00fcvenlik Konseyi’ne sunulan raporlarda \u0130ran’\u0131n, Yemen’deki Husi isyanc\u0131lara en az 2009’dan beri silah sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 yer almaktad\u0131r. Raporda, 2011 y\u0131l\u0131n\u0131n \u015eubat ay\u0131nda Yemenli yetkililer taraf\u0131ndan bir \u0130ran bal\u0131k\u00e7\u0131 teknesinin ele ge\u00e7irildi\u011fi, 900 \u0130ran yap\u0131m\u0131 anti-tank f\u00fczesi ta\u015f\u0131yan kargonun Husi isyanc\u0131lar\u0131na g\u00f6nderildi\u011fi belirtilmektedir. Oysaki 2007 y\u0131l\u0131nda kabul edilen Birle\u015fmi\u015f Milletler karar\u0131 uyar\u0131nca uygulanan yapt\u0131r\u0131mlardan dolay\u0131 \u0130ran’\u0131n Yemen’e silah satma yetkisi bulunmamaktad\u0131r. (Sky News Arabic)<\/p>\n\n\n\n Husiler’e ait b\u00fct\u00fcn sloganlar, t\u00f6renler, etkinlikler ve \u015fark\u0131lar \u0130ran, Bahreyn ve L\u00fcbnan (Hizbullah) taraf\u0131ndan haz\u0131rlanmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n Ali Reza Zakani ve di\u011fer \u0130ranl\u0131 Devrim Muhaf\u0131zlar\u0131 komutanlar\u0131nn\u0131 Yemen’in ba\u015fkenti Sana’n\u0131n d\u00fc\u015f\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc kutlayan, Riyad’\u0131n da d\u00fc\u015fece\u011fini m\u00fcjdeleyen a\u00e7\u0131klamalar\u0131 bulunmaktad\u0131r. Nitekim bunlar Sana’n\u0131n d\u00fc\u015fmesinden \u00f6nce de Yemen’de L\u00fcban Hizbullah\u0131’ndan kat kat daha b\u00fcy\u00fck kahraman ve askerlerinin oldu\u011funu ilan etmi\u015flerdi. <\/p>\n\n\n\n Husilere s\u0131n\u0131rs\u0131z para ve silah deste\u011fi sa\u011flayarak milisler dev\u015firme, e\u011fitme, misyonlar g\u00f6nderme, ba\u011f\u0131\u015flarda bulunma, uzmanlar yeti\u015ftirme ve tedavi merkezleri a\u00e7ma, birinci ve ikinci Ceyhan adl\u0131 \u0130ran gemilerinde oldu\u011fu gibi 2011 \u00f6ncesi ve sonras\u0131nda silah ve patlay\u0131c\u0131 y\u00fckl\u00fc gemiler g\u00f6nderme gibi faaliyetler yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n\n\n\n Husiler, 2014 y\u0131l\u0131nda Amran ve Sana’y\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcrmelerinden sonra Amran’daki merkezi hapishaneden ve Sana’daki Ulusal G\u00fcvenlik Cezaevi’nden tutuklu \u0130ranl\u0131lar\u0131 \u00e7\u0131karm\u0131\u015flard\u0131r.<\/p>\n\n\n\n K\u00f6rfez b\u00f6lgesini d\u00fc\u015f\u00fcrmeye \u00f6n haz\u0131rl\u0131k i\u00e7in, g\u00fcneyden husilerle, Katif, Dammam, Necran, Kuveyt ve Bahreyn gibi her taraf\u0131ndan \u015eii milisleri ile ku\u015fatm\u0131\u015flard\u0131r.<\/p>\n\n\n\n – Husi liderlerin 2014 y\u0131l\u0131nda Kabe’de ABD’ye \u00f6l\u00fcm slogan\u0131 atacaklar\u0131n\u0131 ifade etmeleri.<\/p>\n\n\n\n – B\u00fct\u00fcn Yemen siyasi taraflar\u0131n\u0131 ve kendilerine muhalif olan herkesi tekfirci ve I\u015e\u0130D’ci ve Vahhabi cemaat olarak nitelemeleri, Taiz, Aden ve di\u011fer \u015fehirlere has\u0131mlar\u0131n\u0131 tekfir ettikleri i\u00e7in H\u00fcseyin intikamlar\u0131ndan hareketle sava\u015f\u00e7\u0131lar g\u00f6ndermeleri.<\/p>\n\n\n\n – Mescitleri, dini e\u011fitm merkezlerini ve Kuran kurslar\u0131n\u0131Al -i Beyt’e d\u00fc\u015fmanl\u0131k yapan Navas\u0131b tekfirci vehhabilere ait mescitler oldu\u011fu bahanesiyle bombalay\u0131p kapatmalar\u0131.<\/p>\n\n\n\n – Zeydi mezhebi de e\u011fitim m\u00fcfredat\u0131nda olmas\u0131na ra\u011fmen Yemen’deki s\u00fcnnilerin kalelerinden biri olan \u0130man \u00dcniversitesini i\u015fgal etmeleri.<\/p>\n\n\n\n G\u00fc\u00e7 kullanarak camilere kendi mezheplerinden hatipler atamalar\u0131.<\/p>\n\n\n\n – Dini faaliyetlerini desteklemeleri ve (iddia ettikleri gibi) isyanc\u0131lara kar\u015f\u0131 yapt\u0131klar\u0131 cihad\u0131 finanse etmeleri i\u00e7in esnaf ve t\u00fcccara vergi ve zekat zorunlulu\u011fu koyma.<\/p>\n\n\n\n – Mezhep\u00e7ilik ve \u0131rk\u00e7\u0131l\u0131\u011fa inanmayan alim, vaiz, d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr ve medyac\u0131lar\u0131 takib etmek, tutuklamak veya \u00f6ld\u00fcrmek.<\/p>\n\n\n\n – ders m\u00fcfredat\u0131n\u0131 Kendi inan\u00e7lar\u0131yla uyu\u015facak \u015fekilde de\u011fi\u015ftirmek.<\/p>\n\n\n\n – Bir \u00e7ok b\u00f6lgede ilmi havzalar\u0131n olu\u015fturulmas\u0131 ve ilkokullarda \u00f6\u011frenciler aras\u0131nda mezhep\u00e7i sloganlar\u0131n kullan\u0131lmas\u0131.<\/p>\n\n\n\n -radyo ve telvizyonlar\u0131, ezan\u0131 kendi mezheplerine uyacak \u015fekilde okumaya zorlamak: (Yemen Miy\u00fczik Radyosunda oldu\u011fu gibi). Bu durum daha \u00f6nce Yemen’de yoktu. Ve Yemenliler ile Ehl-i Beyt aras\u0131nda hi\u00e7bir kopukluk ve so\u011fukluk olmam\u0131\u015ft\u0131r; bilakis inin\u00e7lar\u0131 gere\u011fi gece g\u00fcnd\u00fcz onlara salat ve selam getirirlerdi, fakat \u0130ranc\u0131 Husilik, Mezhep\u00e7ili\u011fi k\u00f6r\u00fckl\u00fcyor ve insanlar aras\u0131nda tohumlar\u0131n\u0131 ekiyordu.<\/p>\n\n\n\n – Bir \u00e7ok mescitte teravih namaz\u0131 k\u0131l\u0131nmas\u0131n\u0131 engellemek ve namaz k\u0131lanlara sald\u0131rmak.<\/p>\n\n\n\n – Zeydi k\u00fct\u00fcphaneler de dahil olmak \u00fczere S\u00fcnnilerden bahseden bir \u00e7ok kitap ve k\u00fct\u00fcphanenin yak\u0131lmas\u0131.<\/p>\n\n\n\n Sa\u2019de olay\u0131n\u0131 b\u00fct\u00fcn diyalog ve anla\u015fmada g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fclen ana konular aras\u0131na sokmaya \u0131srar etmeleri.<\/p>\n\n\n\n – Kendileriyle ihtilafl\u0131 olduklar\u0131 Ehl-i S\u00fcnnet gruplar\u0131n\u0131n b\u00fct\u00fcn \u00f6nde gelenlerini tutuklamak. Hatta hi\u00e7bir siyasi projesi olmayan Hacurileri bile hedef alm\u0131\u015flard\u0131r.<\/p>\n\n\n\n – Bir iyasi bir duru\u015fu olmayan ve bar\u0131\u015f\u00e7\u0131l S\u00fcnni tebli\u011f cemaatine d\u00fc\u015fmanl\u0131k. Cemaat bu boyutun fark\u0131na var\u0131p ge\u00e7en d\u00f6nem boyunca Sa\u2019de b\u00f6lgesine mensuplar\u0131n\u0131 g\u00f6ndermemi\u015ftir. <\/p>\n\n\n\n – \u0130ranl\u0131 uzmanlar\u0131n kat\u0131l\u0131m\u0131yla Yemen-Suudi Arabistan s\u0131n\u0131rlar\u0131nda Husilerin askeri tatbikat yapmas\u0131.<\/p>\n\n\n\n – K\u00f6rfezin derinli\u011fini\/merkezini vurmak i\u00e7in balistik f\u00fcze yapmak ve geli\u015ftirmek i\u00e7in uzmanlar\u0131n g\u00f6nderilmesi.<\/p>\n\n\n\n – Bir \u00e7ok b\u00f6lge sava\u015f\u0131 reddediyor ve Husilere teslim ediliyordu, fakat onlar sava\u015f ve \u00e7at\u0131\u015fman\u0131n fitilini tutu\u015fturmak i\u00e7in ellerinden geleni ardlar\u0131na koymuyor, zorla ele ge\u00e7iriyor ve oran\u0131n halk\u0131na ait kayda de\u011fer dikili bir \u015fey b\u0131rakm\u0131yorlard\u0131.<\/p>\n\n\n\n – Ali Abdullah Salih’in \u00f6ld\u00fcr\u00fclmesi. Husiler \u00f6ld\u00fcr\u00fclme an\u0131nda komutanlar\u0131 H\u00fcseyin El-Husi’nin intikam\u0131 al\u0131nd\u0131 diye ba\u011f\u0131r\u0131p duruyorlard\u0131.<\/p>\n\n\n\n – Yemen’in eski devlet ba\u015fkan\u0131 Husilerin \u0130ran’dan maddi yard\u0131m ald\u0131klar\u0131n\u0131 s\u00f6ylerken Husiler de devletin, Suudi Arabistan sermayesiyle kendilerini \u00f6ld\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc s\u00f6yl\u00fcyordu. B\u00fct\u00fcn bunlar Suudi Arabistan ve \u0130ran\u2019I kullanmak amac\u0131yla yap\u0131l\u0131yordu.<\/p>\n\n\n\n Sa\u2019de sava\u015f\u0131 ise S\u00fcnni – \u015eii boyutu ve \u00e7arp\u0131t\u0131lm\u0131\u015f haliyle b\u00f6lgedeki rekabetin bir par\u00e7as\u0131 haline geldi. Hatta Katar gibi baz\u0131 devletler 6 sava\u015f d\u00f6neminde bar\u0131\u015f konusunda rol oynamaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131. fakat baz\u0131 siyasal analizciler bu gayretlerini akim ve ba\u015far\u0131s\u0131z kalmas\u0131n\u0131n arkas\u0131nda Suudi Arabistan’\u0131n oldu\u011fu g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcnde. <\/p>\n\n\n\n Salih’in \u00f6ld\u00fcr\u00fclmesi \u00f6ncesi ve sonras\u0131ndaki mezhep\u00e7i, milliyet\u00e7i ve \u0131rk\u00e7\u0131 \u00e7at\u0131\u015fman\u0131n hakikati ve sonu\u00e7lar\u0131 a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131k\u0131p belli olmu\u015ftur. \u00c7\u00fcnk\u00fc Husiler mezhep\u00e7i \u00e7at\u0131\u015fma ile siyasi \u00e7at\u0131\u015fmay\u0131 birle\u015ftirme hususunda deneyim kazanm\u0131\u015f, siyasi ve inan\u00e7sal ama\u00e7lar\u0131n\u0131 ger\u00e7ekle\u015ftirdi\u011fi takdirde metodik ba\u011flamlar\u0131n\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda ittifaklar kurmay\u0131 ba\u015farm\u0131\u015flard\u0131r.<\/p>\n\n\n\n Uluslararas\u0131 Koalisyonl\u2019un \u00c7eli\u015fkili Politikalar\u0131 Ve Belirsiz Rotalar\u0131:<\/strong><\/strong><\/p>\n\n\n\n Mart 2015 gece yar\u0131s\u0131 Suudi Arabistan liderli\u011finde 10 \u00fclkeden olu\u015fan koalisyon “Kararl\u0131l\u0131k F\u0131rt\u0131nas\u0131 Operasyonu”nu ba\u015flatt\u0131. \u0130lan edilen amac\u0131, Yemen’de bir \u00e7ok b\u00f6lgeyi hakimiyetlerine ge\u00e7iren Husileri geri p\u00fcsk\u00fcrtmekti. \u0130lan edilen ama\u00e7 bu olmas\u0131na ra\u011fmen hedef ve stratejiler bak\u0131m\u0131ndan kendi aralar\u0131nda b\u00f6l\u00fcnm\u00fc\u015fl\u00fck ya\u015fayan, Yemen’in \u00f6zg\u00fcrle\u015ftilmesi konusunda destekleyen, kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kan ve susup tarafs\u0131z kalanlar olmak \u00fczere b\u00f6l\u00fcnen Arap \u0130ttifak G\u00fc\u00e7lerinin i\u015fin i\u00e7ine kat\u0131lmalar\u0131, Yemen’deki siyaset sahnesini daha da karma\u015f\u0131k hale getirdi. Yemen’in Husilerden kurtulu\u015funu destekleyenlerin ba\u015f\u0131nda, \u015fiilik ile m\u00fccadele \u00fczerine in\u015fa edilen misyonuna uygun olarak Suudi Arabistan gelmekte, ancak Yemen’deki sava\u015f\u0131 neticelendirmek i\u00e7in “Hadi liderli\u011findeki zay\u0131f me\u015fruiyet” ve M\u00fcl\u00fcman Karde\u015fler’in y\u00f6netime zay\u0131f kat\u0131l\u0131m\u0131n\u0131 destekleyenler ile M\u00fcl\u00fcman Karde\u015fler’in (Islah Partisi) tamamen siyaset sahnesinden uzakla\u015ft\u0131r\u0131lmadan sva\u015f\u0131n bitirilmesine kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kanlar \u015feklinde kendi i\u00e7inde b\u00f6l\u00fcnm\u00fc\u015fl\u00fck ya\u015famaktad\u0131r. Suudi Arabistan’n\u0131n derin devlet ak\u0131m\u0131, bu son g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc desteklemektedir. kimileri de M\u00fcl\u00fcman Karde\u015fler’in zay\u0131flat\u0131lmas\u0131, k\u00fc\u00e7\u00fclt\u00fclmesi, Husi ve Salih’in askeri g\u00fc\u00e7lerinden bir k\u0131sm\u0131n\u0131 g\u00fcn\u00fcn birinde onlara kar\u015f\u0131 \u00e7at\u0131\u015ft\u0131rmak i\u00e7in dengeleyici bir g\u00fc\u00e7 olarak elde tutmay\u0131 desteklemektedir. Bunlar\u0131n b\u00fcy\u00fck bir k\u0131sm\u0131, M\u00fcsl\u00fcman Karde\u015fler’in siyasi ve politik olarak zay\u0131flat\u0131larak, zorla s\u00fcrg\u00fcn yerleri Riyad otellerinde veya sahada ablukaya al\u0131narak ger\u00e7ekle\u015ftirildi. Suudi Arabistan’a ba\u011fl\u0131l\u0131klar\u0131n\u0131 garantilemek i\u00e7in bir \u00e7ok \u015feyh ve \u015fahsiyetin sadakatleri sat\u0131n al\u0131nd\u0131, bir yandan Suud ile Salih aras\u0131nda, di\u011fer yandan, Suud ve Husiler aras\u0131nda gizli-a\u00e7\u0131k bir dizi ziyaret ve g\u00f6r\u00fc\u015fme yap\u0131ld\u0131. Suudi Arabistan d\u0131\u015fi\u015fleri bakan\u0131 el-C\u00fcbeyir’in a\u00e7\u0131klad\u0131\u011f\u0131 gibi bu g\u00f6r\u00fc\u015fme ve ziyartler Uman Krall\u0131\u011f\u0131nda ger\u00e7ekle\u015fti ve b\u00f6ylece Yemen’in Suudi Arabistan i\u00e7in askeri bir tehdit olmayaca\u011f\u0131ndan emin oldular. <\/p>\n\n\n\n BAE’nin ba\u015fta Aden liman\u0131n\u0131n Dubai’ye alternatif olmas\u0131n\u0131 engellemek i\u00e7in gerekli \u00f6nlemlerin al\u0131nmas\u0131 \u00fczerine kurulu ekonomik hedef olmak \u00fczere, bu ittifaktan bekledi\u011fi temel ama\u00e7lar\u0131 vard\u0131r. Bu da ancak g\u00fcneyde bulunan Islah Partisi, Kongre partisi ve Selefilerin zay\u0131flat\u0131larak g\u00fcneyin kuzeyden k\u00f6kl\u00fc bir \u015fekilde kopar\u0131lmas\u0131, g\u00fcney b\u00f6lgelerinde yoksul ve bedevilerden olu\u015fan BAE’ye sad\u0131k yeni bir askeri g\u00fc\u00e7 veya Hadremi olarak adland\u0131r\u0131lan gurubun kurulmas\u0131, g\u00fcneydeki t\u00fcm muhalifleri, \u00f6zellikle Islah partisi ve Selefilerin tasfiye edilmesi, halka i\u015fkence yapmak ve onlar\u0131 sindirmek i\u00e7in bir\u00e7ok cezaevlerinin ve g\u00f6zalt\u0131 merkezlerinin kurulmas\u0131, yerel otoritelere ve sad\u0131k fig\u00fcrlerin askeri liderlerin atanmas\u0131 ve g\u00fcney illerinin b\u00fct\u00fcn valilerinin de\u011fi\u015ftirilmesi suretiyle me\u015fruiyete<\/strong> do\u011frudan bask\u0131 uygulamak yoluyla ger\u00e7ekle\u015fecektir. Ayr\u0131l\u0131k\u00e7\u0131 ge\u00e7i\u015f konseyi ve Hadi’nin Aden’e d\u00f6nmesini engellemek, Yemen \u00fczerine vesayetni ekurmak i\u00e7in onun y\u0131k\u0131c\u0131 projesinin ayr\u0131lmaz bir par\u00e7as\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n \u00c7\u00f6z\u00fcmler ve Referanslar:<\/strong><\/strong><\/p>\n\n\n\n Birincisi: \u00c7\u00f6z\u00fcm K\u00fclt\u00fcr\u00fc:<\/p>\n\n\n\n Bu ba\u011flamda d\u00fc\u015f\u00fcnce ve hareket d\u00fczeyinde boyutlar\u0131 ve geli\u015ftikleri ortamlar\u0131 \u00fczerinde d\u00fc\u015f\u00fcnme bilincini zorunlu k\u0131lan bir dizi problemler \u00f6ne \u00e7\u0131kmaktad\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc Yemen’in toplumsal yap\u0131s\u0131ndaki nedenleri ve tarihi k\u00f6kleri ile birlikte ele al\u0131n\u0131p d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmez ve benzer problemlerle birlikte gittik\u00e7e k\u00f6k salan krizi a\u015fma konusunda etkin katk\u0131da bulunacak \u00e7\u00f6z\u00fcm ve \u00e7\u0131k\u0131\u015f yollar\u0131 \u00fcretilemez ise, bu problemler durumun daha da k\u00f6t\u00fcle\u015fmesine yola\u00e7acakt\u0131r. Bu problemlerin en \u00f6nemlileri:<\/p>\n\n\n\n Mezhep\u00e7ilik:<\/strong><\/strong><\/p>\n\n\n\n Yemen’de tarihi ba\u011flamlar\u0131 itibariyle mezhep\u00e7ili\u011fin toplum taban\u0131nda a\u00e7\u0131k ideolojik bir g\u00f6r\u00fcn\u00fcm\u00fc olmam\u0131\u015ft\u0131r. Yemen’deki mezhep haritas\u0131na, F\u00fcru’ (F\u0131khi meseleler) d\u00fczeyinde birbirine \u00e7ok yak\u0131n olan Zeydilik ve \u015eafiilik ikilisi hakimdir. Zeydi mezhebini metedolojisini di\u011fer mezheplerden farkl\u0131 k\u0131lan hususiyetleri olsa da, bu farkl\u0131l\u0131k halk d\u00fczeyinde g\u00fc\u00e7l\u00fc bir \u015fekilde belirgin de\u011fildir. Bu durum da, toplum yap\u0131s\u0131ndaki di\u011fer mezhepsel bile\u015fenle birlikte b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde uyum i\u00e7inde ya\u015famas\u0131na yard\u0131mc\u0131 olmu\u015f ve b\u00f6ylelikle mezhep bile\u015fenleri aras\u0131nda bir arada ya\u015fama ve ho\u015fg\u00f6r\u00fc k\u00fclt\u00fcr\u00fc somut bir \u015fekilde tezah\u00fcr etmi\u015ftir. Ancak Zeydiye mezhebinin farkl\u0131 mezhepsel temellerinin olmas\u0131, hem inan\u00e7 hem de siyasi ba\u011flamda Husi hareketinde somutla\u015ft\u0131\u011f\u0131 gibi entelekt\u00fcel ve politik elitlerin baz\u0131lar\u0131n\u0131n \u00fczerinde yans\u0131malar\u0131 olmu\u015ftur.<\/p>\n\n\n\n Bu hareket, Yemen\u2019e (zeydi) imamlar\u0131n y\u00f6netim tarz\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015f yapmak ve Zeydi kimli\u011finin s\u00fcrd\u00fcr\u00fclmesi misyonunu omuzlar\u0131na y\u00fcklenmi\u015ftir. Ancak bunu Zeydi mezhep\u00e7ili\u011finden farkl\u0131 bir ba\u011flamda, Velayet-i Fakih doktrini ve 12 \u0130mam mezhebinin benimsemi\u015ftir. B\u00f6ylece hareketi Bunun amac\u0131, aksi y\u00f6ndeki iddialar\u0131na ra\u011fmen, s\u00f6z konusu \u00e7er\u00e7eve ile Husi Hareketini Zeydi dairenin d\u0131\u015f\u0131nda tutmakt\u0131r. Bundan dolay\u0131, kuruldu\u011fu g\u00fcnden bu yana \u0130ran rejiminden b\u00fcy\u00fck destek g\u00f6rd\u00fc. Yemen\u2019de mezhep\u00e7ili\u011fin bu \u00e7apta \u00f6ne \u00e7\u0131kmas\u0131n\u0131n sebebi, Ali Abdullah Salih’in, Islah Partisi ve selefi ak\u0131mlar ile temsil edilen S\u00fcnni ak\u0131m\u0131n \u00f6n\u00fcn\u00fc almak maksad\u0131yla Husi Hareketi’nin faaliyetlerini g\u00f6rmezden gelererk ve yay\u0131lmas\u0131na musade ederek bu hareketi siyasi bir ara\u00e7 olarak kullanmas\u0131d\u0131r. \u0130\u015fte bu durum, fikri \u00e7at\u0131\u015fmay\u0131 k\u00f6r\u00fcklemi\u015f ve etkisi zorunlu olarak Sa\u2019de olaylar\u0131ndan bug\u00fcne kadar devam eden Yemen’in tan\u0131kl\u0131k etti\u011fi silahl\u0131 \u00e7at\u0131\u015fmaya yans\u0131m\u0131\u015ft\u0131r. Nitekim bu \u00e7at\u0131\u015fmalar Husilerle \u00e7\u0131kar eksenli zay\u0131f bir kualisyon kuran Ali Abdullah Salih’in yine Husilerin eliyle \u00f6ld\u00fcr\u00fclmesine neden olmu\u015f ve i\u015fler askeri \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fcn geldi\u011fi geldi\u011fi \u015fu anki noktaya varm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n\n\n\n B\u00f6lgecilik ve Kabilecilik:<\/strong><\/p>\n\n\n\n Karalama ve d\u0131\u015flama politikalar\u0131 nedeniyle sosyal ve politik boyutlar\u0131yla Yemen’de b\u00f6lgecilik ve kabilecilk, mensuplar\u0131n\u0131n politik ve ekonomik menfaatlerini ger\u00e7ekle\u015ftirme yolunda \u00e7\u00f6z\u00fcm ve \u00e7\u0131k\u0131\u015f yollar\u0131 sunma hususunda son derece etkin olgulardand\u0131r. Yemen’de kabile ve a\u015firet sadece ge\u00e7mi\u015fe ait olan te\u015fkilatlar olarak de\u011fil, ayn\u0131 zamanda etkin ve ve oturmu\u015f sosyal yap\u0131lar olarak \u00f6n plana \u00e7\u0131kmaktad\u0131r. kabilenin Sosyal yap\u0131s\u0131, toplumun sosyal yap\u0131s\u0131n\u0131n en belirgin \u00f6zelli\u011fini te\u015fkil etmektedir. Etkinli\u011fi sadece bireysel davran\u0131\u015fla de\u011fil, ayn\u0131 zamanda politik ve sosyal faaliyet alanlar\u0131nda kolektif davran\u0131\u015f ile de ilintilidir. B\u00fcy\u00fck aile, kabileyi olu\u015fturan geni\u015f taband\u0131r ve kabile ba\u011f\u0131 \u00f6zellikle \u00fclkenin kuzey ve kuzeydo\u011fu b\u00f6lgelerinde kabile yap\u0131s\u0131n\u0131n ana ve en \u00f6nemli etkenini olu\u015fturmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n Bu realite kar\u015f\u0131s\u0131nda Yemen’deki sosyal ve politik yap\u0131n\u0131n, toplumda a\u00e7\u0131k kapal\u0131 kavram ve d\u00fc\u015f\u00fcnceler ile irtibatl\u0131 de\u011ferlerin kar\u015f\u0131s\u0131nda konumlanan politik davran\u0131\u015fa etki etmeye y\u00f6nelik “darbeyi sonland\u0131rma ve devleti geri alma olarak adland\u0131r\u0131lan hedef birli\u011fini” de i\u00e7erebilecek politik ve ekonomik menfaatler \u00e7er\u00e7evesinde sosyal bile\u015fenlere do\u011fru y\u00f6nelmesinde \u015fa\u015f\u0131lacak bir durum yoktur. Bu durum, ama\u00e7 birli\u011fi \u00e7er\u00e7evesinde \u00e7ifte kimlikli olu\u015fun en belirgin \u00f6zelli\u011fi haline gelmi\u015ftir. Ancak politik \u00e7\u00f6z\u00fcmler bulma ile ilgili prensipler hala ge\u00e7ici kazan\u0131mlar ve menfaatler elde etme \u00e7er\u00e7evesinde yer almaktad\u0131r. Bu kazan\u0131mlar, stratejik vizyonlar ile de\u011fil yeniliklerle etkile\u015fimde olan politik s\u00f6ylemin se\u00e7kinci bir yorumunu somutla\u015ft\u0131ran politik, sosyal, mevcut veya hedeflenen kabile hayat\u0131n\u0131n do\u011fas\u0131 hakk\u0131ndaki yan\u0131ltan hipotezler \u00fczerine kurulu oldu\u011fu g\u00f6z\u00fckmektedir. Bu ba\u015fl\u0131 ba\u015f\u0131na \u00e7\u00f6z\u00fcm ve \u00e7\u0131k\u0131\u015f yollar\u0131 gerektiren bir problemdir. Bunlara politik yap\u0131y\u0131 \u00e7\u00f6z\u00fclme ve da\u011f\u0131lmak ile tehdit eden g\u00fcney \u00e7a\u011fr\u0131lar\u0131n\u0131n etkisini de eklemek gerekir. Bu \u00e7a\u011fr\u0131lar sadece b\u00f6lgecilik boyutuna \u00f6zg\u00fc de\u011fil, sosyalist d\u00f6nemde g\u00fcney halk\u0131n\u0131n ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 tarihi tecr\u00fcbe sayesinde sosyal ve politik etkisi de vard\u0131r. <\/p>\n\n\n\n Particilik<\/strong>:<\/p>\n\n\n\n Yemen siyasi partilerinin daha yeni say\u0131l\u0131r. siyasi faaliyetlerinin y\u00fcr\u00fct\u00fclmesinde benimsedikleri ilkeler ve metodolojik referanslar\u0131, siyasi faaliyetlerinde a\u015firet\u00e7ilik ve b\u00f6lgecili\u011fin etkileriden uzak kalmas\u0131n\u0131 sa\u011flamam\u0131\u015ft\u0131r. Nitekim siyasi partiler, Yemen’deki kabile kurumuna niteliksel bir kurumsal alternatif sa\u011flamada ba\u015far\u0131s\u0131z olduklar\u0131 gibi politik ve parti i\u00e7i \u00e7o\u011fulculu\u011fun ilan edilmesi Yemen’de kabileye dayal\u0131 sadakatleri azaltmam\u0131\u015ft\u0131r. Buna, yirminci y\u00fczy\u0131l\u0131n ikinci yar\u0131s\u0131nda Arap b\u00f6lgesinde h\u00fck\u00fcm s\u00fcren politik entelekt\u00fcel yap\u0131lar\u0131 da eklemek gerekir. Bu partilerin fikri har\u0131tas\u0131n\u0131 g\u00f6zlemleyenler, bunlar\u0131n, Yemen d\u0131\u015f\u0131ndaki, milliyet\u00e7i, islamc\u0131, sosyalist v.b. egemen siyasi yap\u0131lara egemen olan d\u00fc\u015f\u00fcnce sisteminden ne kadar etkilendi\u011fini farkedeceklerdir.<\/p>\n\n\n\n Yemen’in ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 ve halen devam eden \u00e7at\u0131\u015fman\u0131n do\u011fas\u0131 g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde bulunduruldu\u011funda, bu partilerin siyasi yap\u0131s\u0131n\u0131n b\u00fcy\u00fck bir zaafiyete u\u011frad\u0131\u011f\u0131n\u0131,<\/p>\n\n\n\n bu nedenle \u00f6zellikle de Yemen’in son zamanlarda ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 h\u0131zl\u0131 de\u011fi\u015fimlerden sonra Yemen de gidi\u015fat\u0131 de\u011fi\u015ftirme y\u00f6n\u00fcnde \u00fclkenin b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc korumaktan aciz kad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6stermektedir.<\/p>\n\n\n\n Bu durum, Yemen\u2019in bile\u015fenlerinin bir \u00e7o\u011funun nezdinde bu siyasi olu\u015fumlara kar\u015f\u0131 g\u00fcveni s\u0131f\u0131rlam\u0131\u015f ve onlar\u0131 de\u011fersiz k\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r: Bundan hareketle, bir\u00e7ok g\u00f6zlemci, mevcut krizlerin \u00fcstesinden gelmek ve yeni bir Yemen in\u015fa etmek i\u00e7in gen\u00e7lerin rol\u00fcn\u00fc ve devrimin \u00e7ocuklar\u0131n\u0131n dayanman\u0131n \u00f6nemini vurgulamaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n D\u0131\u015f Mm\u00fcdahale ve Gen\u00e7lik Devriminin Rotas\u0131ndan Sapt\u0131r\u0131lmas\u0131:<\/strong><\/strong><\/p>\n\n\n\n Yemen Gen\u00e7lik Devrimi, di\u011fer Arap devrimleri gibi, hem bireysel hem de kolektif boyutta, ki\u015fisel politikalar yoluyla on y\u0131llard\u0131r s\u00fcren insanlar\u0131n ya\u015famlar\u0131 \u00fczerindeki istibdad ve tahakk\u00fcm\u00fcn sona erdirilmesini m\u00fcjdeliyordu. Ancak devrimin hedefleri eski Cumhurba\u015fkan\u0131 Ali Abdullah Salih’in yerinden edilmesinin \u00f6tesine ge\u00e7medi, \u00e7\u00fcnk\u00fc devrimi yapanlar \u201co zaman\u0131n g\u00f6revi\u201dnin bu engeli kald\u0131rmak oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorlard\u0131. Devrim, rejimin de\u011fi\u015fmesi ya da devrilmesi hedefinde birle\u015fen \u00e7e\u015fitli siyasi g\u00fc\u00e7lerin kat\u0131l\u0131m\u0131yla halk\u00e7\u0131 bir karaktere b\u00fcr\u00fcnd\u00fc, ancak devrimcilerin beklentilerine terc\u00fcman olacak ortak bir program ile \u00f6rg\u00fctl\u00fc bir liderlik ortaya \u00e7\u0131kmay\u0131nca ayn\u0131 \u00f6zellik devrimin \u00f6n\u00fcnde bir engele d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fc. Dolay\u0131syla \u00fclke i\u00e7inde bir birlik olu\u015fturamay\u0131p kendi i\u00e7inde b\u00f6l\u00fcn\u00fcce d\u0131\u015far\u0131dan gelen karar tek ba\u015f\u0131na \u00f6rg\u00fctleyen g\u00fc\u00e7 haline getirdi. Bu da \u00fclkeyi d\u0131\u015f m\u00fcdahaleye ba\u011f\u0131ml\u0131 hale getirdi ve d\u0131\u015f m\u00fcdahalenin kendisi \u00e7\u00f6z\u00fclemeyen bir probleme d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fc. <\/p>\n\n\n\n \u0130kincisi: \u00c7\u00f6z\u00fcm Yollar\u0131 ve \u00d6nerilen Referanslar:<\/strong><\/strong><\/p>\n\n\n\n \u00c7\u00f6z\u00fcm yollar\u0131 ba\u011flam\u0131nda, i\u00e7, b\u00f6lgesel ve d\u0131\u015f olmak \u00fczere \u00fc\u00e7 yol bulunmaktad\u0131r. \u0130\u00e7 zay\u0131f oldu\u011funda, b\u00f6lge ve d\u0131\u015f d\u00fcnya kendi \u00e7\u0131karlar\u0131na g\u00f6re meseleyi kontrol eder ve y\u00f6nlendirir. b\u00f6lgesel fakt\u00f6rlerin i\u00e7erideki uzant\u0131lar\u0131ndan kaynaklanan zorlulara ra\u011fmen, b\u00f6lgesel fakt\u00f6rlerin i\u00e7riye etkilerini azaltmak i\u00e7in i\u00e7 imkanlar \u00e7\u00f6z\u00fcm s\u00fcrecinde denklemlere d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclmelidir ta ki imkanlar aktif hale getirilsin ve \u00e7\u00f6z\u00fcmler geli\u015ftirilsin.<\/p>\n\n\n\n \u00c7\u00f6z\u00fcm geli\u015ftirme s\u00fcrecini sa\u011flamla\u015ft\u0131rmak i\u00e7in, \u00f6ncelikle krizden \u00e7\u0131kmaya etkin bir \u015fekilde katk\u0131da bulunacak sa\u011flam bir referans temeli bulmak gerekir. Yemen sahnesinde olanlar\u0131 g\u00f6zlemleyenler iki referans \u00fczerinde durmaktadurlar:<\/p>\n\n\n\n Birincisi: Ger\u00e7ek bir referans:<\/strong> O da \u00e7\u00f6z\u00fcm s\u00fcrecinin aktive edilmesinde benimsi gerekli olan bir referans. Yani \u00e7\u00f6z\u00fcm: Yemen anayasas\u0131, cumhuriyet rajimi ve Yemen’nin birli\u011fi ve b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc.<\/p>\n\n\n\n \u0130kincisi Sahte Referans: Bu referans krizden \u00e7\u0131kmak i\u00e7in \u00e7\u00f6z\u00fcm \u00fcretmekten daha \u00e7ok, durumun iyice k\u00f6t\u00fcle\u015fmesine katk\u0131da bulunmaktad\u0131r. Bunlar da K\u00f6rfez Giri\u015fimi, ulusal diyalog \u00f6nerileri ve Ba\u015fkan Abdurabbuh Mansur Hadi ve uluslararas\u0131 kararlard\u0131r. Yemen’de i\u015flerin vard\u0131\u011f\u0131 nokta itibariyle ana maddeleri art\u0131k ge\u00e7erli olmad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in K\u00f6rfez Giri\u015fimi, referans olmaya uygun de\u011fildir. Ulusal diyalogun \u00e7\u00f6z\u00fcm \u00f6nerilerine gelince, gerek \u015fekil gerek se muhteva itibariyle sorunludur. Nitekim \u015eekli itibariyle, \u00e7eli\u015fkili konulardan olu\u015fan ve \u00f6nem s\u0131ras\u0131 dikkate al\u0131nmam\u0131\u015f, bin yedi y\u00fczden fazla karar ve y\u00f6nerge i\u00e7eren dev bir at\u00f6lye \u00e7la\u0131\u015fmas\u0131 tasla\u011f\u0131ndan \u00f6teye ge\u00e7memi\u015ftir. muhteva bak\u0131m\u0131ndan ise bir\u00e7ok siyasi bile\u015fenin \u015fiddetli muhalefetinden dolay\u0131 kapsaml\u0131 ve herkesi kucaklayan referans \u00e7er\u00e7evesinin d\u0131\u015f\u0131nda kalmaktad\u0131r. Ba\u015fkan Hadi’ye gelince onun i\u00e7inde g\u00f6r\u00fcnen k\u00f6y klavuz istemez, ve durumu ortada; \u00e7\u00fcnk\u00fc onun \u00e7at\u0131\u015fma yerinden uzakta olmas\u0131 onu esir k\u0131lm\u0131\u015f durumuna d\u00fc\u015f\u00fcrm\u00fc\u015f ve etkisini s\u0131f\u0131rlam\u0131\u015ft\u0131r. 2216 numaral\u0131 uluslararas\u0131 karar\u0131n i\u00e7eri\u011fi ise Husilerin Yemen’in kuzey k\u0131sm\u0131na \u00f6zellikle Sana’ya fiili hakimiyeti realitesi ile \u00e7eli\u015fti\u011fi i\u00e7in ger\u00e7ek\u00e7i de\u011fil. \u0130\u015flerin 2014 darbesi \u00f6ncesine d\u00f6nmesini istemesi bu karar\u0131n sadece ba\u015fkan Hadi ve destek\u00e7ilerinden ba\u015fkas\u0131n\u0131n takdirini kazanamam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n\n\n\n \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fcs\u00fc: \u00c7\u00f6z\u00fcmler ve \u00c7\u0131k\u0131\u015f Yollar\u0131:<\/strong><\/strong><\/p>\n\n\n\n Buradan hareketle, yukar\u0131da zikredilen veri ve Referanslar \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda iki \u00e7\u00f6z\u00fcm \u00f6nerilebilir:<\/p>\n\n\n\n Birincisi: Uluslararas\u0131 koalisyonun, i\u00e7inde bulundu\u011fu ve himaye etti\u011fi \u00e7\u00f6z\u00fcm \u015fekli. Bu \u00e7\u00f6z\u00fcm ba\u011flam\u0131nda teklif edilen ara\u00e7lar ise: parlamento, etkin ulusal bir h\u00fck\u00fcmet ve Yemen devletine tekrar me\u015fruiyet kazand\u0131racak ve \u00e7e\u015fitli fenomenleriyle Husi projesini ortadan kald\u0131racak kapsaml\u0131 stratejik bir askeri pland\u0131r. Fakat Uluslararas\u0131 koalisyonun bu \u00e7er\u00e7evede, Yemen siyasal g\u00fc\u00e7lerinin b\u00fct\u00fcn dizginleri ele ge\u00e7irmesini sa\u011flayarak, tekrar dengeleri kurmas\u0131, kendi kendine yeterli ve etkin hale gelmesini sa\u011flayan bir \u00e7\u00f6z\u00fcm ortaya koymas\u0131 Suudi Arabisatan\u2019\u0131n istedi\u011fi bir \u015fey de\u011fildir, aksine onun istedi\u011fi ger\u00e7ek \u015fey kendisine tabi ve onun politikalar\u0131na entegre olan bir Yemen Devletidir. <\/p>\n\n\n\n \u0130kincis<\/strong>i, Uluslararas\u0131 koalisyonun d\u0131\u015far\u0131da kald\u0131\u011f\u0131 bir \u00e7\u00f6z\u00fcm: Bu \u00e7\u00f6z\u00fcmde \u00fc\u00e7 alt \u00e7\u00f6z\u00fcm \u00f6ne \u00e7\u0131kmaktad\u0131r: Bir<\/strong>: \u0130\u00e7 bar\u0131\u015f ve Husiler dahil olmak \u00fczere Yemen toplumunun b\u00fct\u00fcn bile\u015fenlerini \u00e7at\u0131s\u0131 alt\u0131nda toplayan bir ortam\u0131n haz\u0131rlanmas\u0131. Bu \u00e7\u00f6z\u00fcm, bir \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fcn son derece \u00f6nemli bir par\u00e7as\u0131d\u0131r. \u0130ki: Gen\u00e7lik ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fck projesi (yeni blok). \u00dc\u00e7: Bu da bir \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fcn par\u00e7as\u0131d\u0131r: Yemen’deki durumu te\u015fhis edip me\u015fru bir \u00e7\u0131k\u0131\u015f yolu bulma konusunda Yemen’deki \u00fclema s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n g\u00fcc\u00fcnden istifade etmek.<\/p>\n\n\n\n \u00d6neriler:<\/strong><\/p>\n\n\n\n – Arap kualisyonunun askeri harekat\u0131 du durdurmas\u0131 ve siyasal s\u00fcreci, koalisyonun baz\u0131 unsurlar\u0131 taraf\u0131ndan uygulanan belli ailelerin politika ve stratejilerinden uzak bir \u015fekilde ve ger\u00e7ek manada me\u015fru otoriteye teslim etmenin zorunlulu\u011fu.<\/p>\n\n\n\n -Krizin \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fc ad\u0131na taraflar\u0131n uzla\u015fmaya vard\u0131\u011f\u0131 kapsaml\u0131 bir referans olan, Yemen Anayasas\u0131, Cumhuriyet rejimi ve ulusal birlikte somutla\u015fan ger\u00e7ek referans\u0131n esas al\u0131nmas\u0131.<\/p>\n\n\n\n – Husiler de dahil olmak \u00fczere T\u00fcm taraflar\u0131n kat\u0131laca\u011f\u0131 bir diyalog ile Yemen toplumunun bile\u015fenleri aras\u0131nda i\u00e7 bar\u0131\u015f\u0131n sa\u011flanmas\u0131.<\/p>\n\n\n\n – Gen\u00e7 liderleri ve “Gen\u00e7ler ve \u00d6zg\u00fcrler” projesini desteklemek.<\/p>\n\n\n\n – Yemen toplum \u00f6rg\u00fctlerini ve media-ilti\u015fim ara\u00e7lar\u0131n\u0131 i\u00e7 birli\u011fin yeniden tesis edilmesi ve g\u00fc\u00e7lendirilmesi yolunda etkin bir \u015fekilde kullanmak.<\/p>\n\n\n\n – Sahadaki aktif g\u00fc\u00e7leri i\u00e7ine alan bir kapsay\u0131c\u0131 bir ulusalh \u00fck\u00fcmet kurmak.<\/p>\n\n\n\n – me\u015fru siyasi kurumlar\u0131, \u00f6zellikle de Yemen toplumunun bile\u015fenlerinin ger\u00e7ek bir temsilcisi olan parlementonun toplanmas\u0131ndan sonra iyi de\u011ferlendirmek. Cumhurba\u015fkan\u0131 Hadi, gelecek d\u00f6nemde sahneyi y\u00f6netemedi\u011fi durumlarda otoritenin parlementoya devredilmesi se\u00e7ene\u011fi de masa da tutulabilir.<\/p>\n Giri\u015f: Son zamanlarda meydana gelen yerel ve b\u00f6lgesel boyutlar\u0131 ile d\u00fcnyadaki g\u00fc\u00e7 dengesini etkilemeye b\u00fcy\u00fck katk\u0131da bulunan de\u011fi\u015fkenlerden sonra Yemen\u2019deki mevcut tablo, farkl\u0131 bi\u00e7imleri ile kriz fenomenlerinin iyice artt\u0131\u011f\u0131 bir durumu sergilemektedir. Bu rada son derece onemli olan husus manzaraya bakarken, sosyal b\u00fcnyeye k\u00f6k salm\u0131\u015f ve gizli kalm\u0131\u015f hastal\u0131klar\u0131 te\u015fhis i\u00e7in anatomisini mercek alt\u0131na almak …<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":1710,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"pmpro_default_level":"","footnotes":""},"categories":[162,159],"tags":[175],"class_list":["post-1709","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-durum-degerlendirmesi","category-yayinlar","tag-yemen","pmpro-has-access"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ruyaa.cc\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1709","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ruyaa.cc\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ruyaa.cc\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ruyaa.cc\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ruyaa.cc\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1709"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/ruyaa.cc\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1709\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1712,"href":"https:\/\/ruyaa.cc\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1709\/revisions\/1712"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ruyaa.cc\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1710"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ruyaa.cc\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1709"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ruyaa.cc\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1709"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ruyaa.cc\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1709"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}