<\/p>\n\n\n\n
<\/p>\n\n\n\n
Mek\u00e2n fakt\u00f6rleri, imk\u00e2n haritalar\u0131 ve sa\u011flam zemine basma yolunda konum in\u015fa etme \u00e7abalar\u0131\u2026 Bunlar \u00e7ok boyutu ve a\u00e7\u0131s\u0131 bulunan stratejik unsurlar olabilecek hususlard\u0131r… Hal-i haz\u0131rdaki durum ile olaylar\u0131n varaca\u011f\u0131 noktay\u0131, yani mevcut realite ile gelece\u011fin haritalar\u0131n\u0131 anlamak ve \u00e7izmek i\u00e7in farkl\u0131 anlama d\u00fczeyleri i\u00e7inde kafa yorarken bu anlay\u0131\u015f d\u00fczeylerinin ge\u00e7i\u015fkenli\u011fi, hayarar\u015fisi ve \u00f6ncelik s\u0131ralar\u0131 dikkate al\u0131nmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n
T\u00fcrkiye \u00d6rne\u011finde Gri Hipotez:<\/strong><\/strong><\/p>\n\n\n\n Gayet a\u00e7\u0131kt\u0131r ki, T\u00fcrkiye, tarihi ve co\u011frafyas\u0131 ile \u00f6yle bir \u00f6zel duruma sahiptir ki, onunla ilgli olarak keskin tutumlar veya de\u011fi\u015fim ve d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcme kapal\u0131 sabit politikalara tak\u0131l\u0131p kalamay\u0131z. Dolay\u0131s\u0131yla T\u00fcrkiye\u2019nin bu durumuna, konum, haf\u0131za ve hareket bak\u0131m\u0131ndan gri hipotezin egemen oldu\u011funu belirtmemiz gerekmektedir. Bu hipotez, i\u00e7inde karma\u015f\u0131k T\u00fcrkiye \u00f6rne\u011finin somutla\u015ft\u0131\u011f\u0131 \u00fc\u00e7 boytlu bir vizyondan\/bak\u0131\u015ftan olu\u015fmaktad\u0131r. Bu bak\u0131\u015f, bu \u00f6rne\u011fi ku\u015fatan ve \u00e7a\u011fda\u015f T\u00fcrkiye deneyimini yorumlamam\u0131za yard\u0131mc\u0131 olan de\u011fi\u015fim ve d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcmleri anlamam\u0131za imk\u00e2n sa\u011flamaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n Bu hipotezin ilk boyutuna egemen olan \u015fey co\u011frafyad\u0131r:<\/strong><\/strong><\/p>\n\n\n\n T\u00fcrkiye, ikinci ba\u015fkenti \u0130stanbul ile e\u015fsiz bir durum\/\u00f6rnek sergilemektedir. \u0130stanbul, bulund\u011fu alan itibariyle, bir k\u0131sm\u0131 Asya di\u011fer k\u0131sm\u0131 ise Avrupa’da yer almaktad\u0131r. Bu durum, b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde, iktirdara gelen h\u00fckumatlerin e\u011filimlerine g\u00f6re, do\u011fu ve bat\u0131 aras\u0131nda ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 gelgitleri a\u00e7\u0131klamaktad\u0131r. Nitekim bir h\u00fckumet gelir, keskin bir politka izler ve y\u00fcz\u00fcn\u00fc Bat\u0131\u2019ya \u00e7evirir, buna mukabil ba\u015fka bir h\u00fckumet gelir bu defa tek tarafl\u0131 bir politika izler ve Do\u011fu\u2019ya y\u00f6nelir.<\/p>\n\n\n\n Asl\u0131nda, co\u011frafya bu jeopolitik ger\u00e7ekli\u011fi teyit etmektedir. Bu kapsay\u0131c\u0131 vizyon Avrupa ve Asya aras\u0131nda co\u011frafi bir birle\u015fmeyi simgeleyen \u0130stanbul’da somutla\u015fmaktad\u0131r. Bu da, Bat\u0131’ya veya Do\u011fu’ya ikili, e\u015fle\u015ftirilmi\u015f ve belki de dengeli bir y\u00f6neli\u015fin zorunlulu\u011funu ifade eden temel bir veri sunmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n Acaba, Do\u011fu ve Bat\u0131 y\u00f6n\u00fcndeki e\u011filimlerin birle\u015fece\u011fi ger\u00e7ek bir T\u00fcrkiye politikas\u0131 olabilir mi? Zor soru bu. Bu ikilemin ayn\u0131 zamanda i\u00e7inde cevab\u0131 saklamas\u0131 \u00f6nemlidir. \u00c7\u00fcnk\u00fc T\u00fcrkiye, Avrupa ve Bat\u0131’ya s\u0131rt\u0131n\u0131 \u00e7eviremeyece\u011fi gibi, Do\u011fu’daki derinli\u011fini de kaybedemez. T\u00fcrkiye\u2019nin, bir akdeniz ve ortado\u011fu \u00fclkesi olmas\u0131 cihetiyle, bu co\u011frafi konumunu ve jeo-politik verisini dikkate almas\u0131 gerekmektedir. Bu co\u011frafi konum hem siyasi hem de ekonomik ili\u015fkiler ve geni\u015fleme bak\u0131m\u0131ndan aktif ve hayati \u00e7evreler i\u00e7inde hareket etmesine imk\u00e2n sa\u011flamaktad\u0131r. Nitekim \u00f6yle geni\u015f ekonomik ili\u015fkiler kurabilir ki, Afrika’n\u0131n kalbine kadar uzunca yol alabilecek, derinlemisine gitti\u011finde ise Asya K\u0131tas\u0131n\u0131n u\u00e7lar\u0131na kadar varabilecek, Avrupa ile ili\u015fkilerine \u00fcmitle bakabilecektir. Hatta Avrupa Birli\u011fi’ne girmek, T\u00fcrk d\u0131\u015f politikas\u0131n\u0131n de\u011fi\u015fmez taleplerinden biri haline gelmi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n Erdo\u011fan\u0131n mevcut h\u00fck\u00fcmeti ve ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131, co\u011frafi pencerenin temsil etti\u011fi stratejik derinlik, k\u00f6kleri \u0130slam medeniyet birikimi ve Osmanl\u0131 d\u00f6nemine dayanan medeniyet derinli\u011fi, kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 fayda ve menfaatler esas\u0131na dayanan ekonomik derinlik olarak adland\u0131r\u0131labilecek bir \u00e7er\u00e7eve i\u00e7inde co\u011frafya dersini anlamaya ve kavramaya \u00e7al\u0131\u015fmaktad\u0131r. Co\u011frafya, kendi verileri ile dengeli bir politika haritas\u0131 olu\u015fturulmas\u0131na katk\u0131 sa\u011flayabilir. Bu nitelikteki bir politakay\u0131, ne Bat\u0131’ya ait olmak ve Bat\u0131 k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fcn kalbine yerle\u015fmek isteyip onun bir par\u00e7as\u0131 olmay\u0131; onunla \u00f6zde\u015fle\u015fmeyi, T\u00fcrkiye’nin b\u00fct\u00fcn problemlerine \u015fifa olacak politikalar\u0131 bat\u0131ya y\u00f6nelerek olu\u015fturmay\u0131 savunan, kendileri i\u00e7in Avrupay\u0131 pusula ve k\u0131ble edinmekten ba\u015fka bir yol olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnenler sa\u011flayabilir; ne de bu d\u00fc\u015f\u00fcncenin tam tersi istikamette bat\u0131ya s\u0131rt\u0131n\u0131 d\u00f6n\u00fcp do\u011fu politikas\u0131 g\u00fctmeye \u00e7al\u0131\u015fanlar ger\u00e7ekle\u015ftirebilir. Dolay\u0131s\u0131yla T\u00fcrkiye, ne i\u00e7inde ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 Bat\u0131 co\u011frafyas\u0131n\u0131 ne de Do\u011fu co\u011frafyas\u0131n\u0131 g\u00f6z ard\u0131 edemez. \u0130\u015fte bu nedenle stratejik, co\u011frafi ve ekonomik olarak bu karma\u015f\u0131k derinli\u011fi idrak etmi\u015f, hem do\u011fuya hem bat\u0131ya hatta g\u00fcneye y\u00f6nelen bir politikan\u0131n \u00f6nemi \u00f6n plana \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r. B\u00f6yle bir politika, co\u011frafi olarak daha yak\u0131n, ili\u015fki bak\u0131m\u0131ndan daha sa\u011flam, toprak bak\u0131m\u0131ndan yat\u0131r\u0131m ve ticarete elveri\u015fli ve T\u00fcrkiye’nin stratejik, g\u00fcvenlik ve ekonomik menfaatlerini sa\u011flayacak etkin bir alan olmas\u0131 bak\u0131m\u0131ndan bir\u00e7ok devletin ihmal etti\u011fi Afrika pazarlar\u0131na a\u00e7\u0131lmay\u0131 sa\u011flayacakt\u0131r. (Erdo\u011fan’\u0131n Afrika’ya yapt\u0131\u011f\u0131 son ziyareti hat\u0131rlay\u0131n).<\/p>\n\n\n\n Gri teorinin\/hipotezin ikinci boyutu<\/strong> ise tarihin merkezinde yer almaktad\u0131r. Yani Osmanl\u0131 \u0130mparatorlu\u011funun temsil etti\u011fi imparatorluk uzant\u0131s\u0131 ile T\u00fcrk milliyet\u00e7ili\u011finin anlam\u0131n\u0131 ger\u00e7ekle\u015ftirme pe\u015finde olan Atat\u00fcrk\u00e7\u00fcl\u00fck \u00e7er\u00e7evesinde T\u00fcrk milliyet\u00e7ili\u011fi ve \u00e7ekirdek T\u00fcrkiye’yi koruma aras\u0131nda yer almaktad\u0131r. Bu durum h\u00e2l\u00e2 T\u00fcrk stratejik tercihleri \u00fczerinde etkinli\u011fini s\u00fcrd\u00fcrmektedir. Bu durum baz\u0131lar\u0131n\u0131 Neo Osmanl\u0131c\u0131l\u0131ktan, kimilerini de k\u00f6kl\u00fc T\u00fcrk milliyet\u00e7ili\u011finden dem vurmaya itmi\u015ftir. T\u00fcrkiye’nin se\u00e7enekleri, bu iki unsurun etkin bile\u015fimi yoluyla ba\u015fka bir dengenin kurulmas\u0131 varsay\u0131m\u0131 \u00e7er\u00e7evesinde bulunmaktad\u0131r. Yani ilgi alan\u0131 bak\u0131m\u0131ndan imparatorluk uzant\u0131s\u0131 ile, T\u00fcrk milletinin dayanmas\u0131 gereken \u00e7elik \u00e7ekirdek olan T\u00fcrk milliyet\u00e7ili\u011fi aras\u0131nda bir denge olu\u015fturma varsay\u0131m\u0131\u2026<\/p>\n\n\n\n \u00d6zellikle T\u00fcrk medeniyet haf\u0131zas\u0131n\u0131n merkezinde Osmanl\u0131 tarihi ile \u00f6v\u00fcnmenin yan\u0131nda T\u00fcrk milliyet\u00e7ili\u011fi ile \u00f6v\u00fcnme meselesini, bahsetti\u011fimiz co\u011frafi fakt\u00f6rlerle birlikte dikkate ald\u0131\u011f\u0131m\u0131zda bu hususlar\u0131n i\u00e7i\u00e7e oldu\u011funu g\u00f6rmekteyiz.<\/p>\n\n\n\n Bu vizyon, mevcut s\u0131n\u0131rlar\u0131 a\u015fan bir hareket alan\u0131 ile T\u00fcrkiye Cumhuriyeti s\u0131n\u0131rlar\u0131 i\u00e7inde i\u00e7ine kapanma aras\u0131nda i\u00e7 i\u00e7e ge\u00e7mi\u015f g\u00f6z\u00fckmektedir. <\/p>\n\n\n\n \u00d6yle g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor ki, T\u00fcrkiye\u2019nin, bir taraftan, konumland\u0131\u011f\u0131 co\u011frafyas\u0131 gere\u011fi tarihsel manada b\u00f6lgesel d\u0131\u015f politikas\u0131n\u0131n nerelere uzanaca\u011f\u0131 ve nerelerle ilgilenece\u011fi hesaplan\u0131rken; di\u011fer taraftan korunmas\u0131 gereken bir s\u0131\u00e7rama rampas\u0131 olan T\u00fcrkiye C\u00fcmhuriyeti\u2019nin g\u00fcc\u00fcn\u00fcn s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131n belirlenmesi i\u00e7in bir polikan\u0131n belirlenmesi gerekmektedir.<\/p>\n\n\n\n Bu denge, baz\u0131lar\u0131n\u0131n ho\u015funa giden Erdo\u011fan’\u0131 sultana; bazen de Halife’ye benzeten Osmanl\u0131 Hilafeti veya Osmanl\u0131 Saltanat\u0131 s\u00f6ylemlerini g\u00fcndeme getiriyor. Ancak bunlar, kapsay\u0131c\u0131, s\u0131n\u0131rl\u0131 ve tek boyutlu vizyonlar\u0131n dayand\u0131\u011f\u0131 \u00e7eli\u015fkiyi reddeden vizyonun veri ve gereksinimlerini hesaba katmadan bu marjinal s\u0131n\u0131fland\u0131rmalara dal\u0131yorlar. Osmanl\u0131 deneyimi, T\u00fcrk stratejisini farkl\u0131 boyutlar\u0131 birle\u015ftirmeye ve kapsaml\u0131 olmaya itmi\u015ftir. Zira e\u011fer engin bir ufuk sunuyorsa iki hususu birle\u015ftirmek daha evlad\u0131r. Mevcut T\u00fcrkiye \u00f6rne\u011fine, T\u00fcrkiye’nin izole edilemeyece\u011fi ve ilgi alanlar\u0131 konusunda T\u00fcrkiye s\u0131n\u0131rlar\u0131 i\u00e7ine geri \u00e7ekilemeyece\u011fi g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc h\u00e2kimdir.<\/p>\n\n\n\n Co\u011frafya ve tarih, fazla zahmet \u00e7ektirmeden, konum, politika ve stratejileri olu\u015fturan bu dersleri ve verileri \u00f6\u011fretir. Bu nedenle, bu iki unsurun bir araya getirilmesi meselesi, hem ilgi alanlar\u0131 geni\u015f hem de \u00e7elik \u00e7ekirde\u011fi olu\u015fturan T\u00fcrkiye Cumhuriyeti atlama tahtas\u0131na dayanan stratejiyi in\u015fa etme ile ilgili her \u015feyi de\u011ferlendirerek bir araya getirme imk\u00e2nlar\u0131n\u0131 bar\u0131nd\u0131ran ve anlayan uygun ve elveri\u015fli bir durumdur.. Atat\u00fcrk\u2019\u00fcn projesi de bu \u00e7ekirde\u011fe vurgu yapm\u0131\u015ft\u0131r. Ancak bu de\u011ferlendirme, hala hesaba kat\u0131lmas\u0131 gereken pek \u00e7ok s\u0131k\u0131nt\u0131y\u0131 bar\u0131nd\u0131rmaktad\u0131r. Bu s\u0131k\u0131nt\u0131lar hala avrupal\u0131larda T\u00fcrkiye’ye bak\u0131\u015flar\u0131nda etkisini s\u00fcrd\u00fcren Osmanl\u0131 tak\u0131nt\u0131s\u0131 ile ilgili meselelerdir. Hatta Avrupa Birli\u011fi sisteminde \u00f6teden beri Fransa’n\u0131n eski Cumhurba\u015fkan\u0131 Valery Giscard d’Estaing’in tekrar etti\u011fi s\u00f6yleme dayanarak bir \u201cH\u0131ristiyan kul\u00fcb\u00fc\u201d olmas\u0131 itibariyle T\u00fcrkiye’nin Avrupa Birli\u011fi’ne girmesini reddedenler bulunmaktad\u0131r. T\u00fcrkiye’nin kendini AB’den izole etmesi m\u00fcmk\u00fcn olmad\u0131\u011f\u0131 gibi hareket ederken s\u0131rt\u0131n\u0131 sadece imparatorluk tarihine de dayayamaz. Fakat imparatorluk tarihini, dengeli bir hareket ve aksiyona d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrebilir. \u015eunu vurgulayabiliriz ki, T\u00fckiyenin medeniyetsel, stratejik, k\u00fclt\u00fcrel ve ekonomik bak\u0131mdan kompleks derinli\u011finde hareket edece\u011fi \u00e7\u0131k\u0131\u015f notas\u0131, g\u00fc\u00e7l\u00fc bir konuma sahip olan t\u00fcrkiye c\u00fcmhuriyetidir.<\/p>\n\n\n\n \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc boyut ise<\/strong>, ba\u015fka bir hipoteze dayanmaktad\u0131r. Bu hipotez, fikri ve dini boyutta k\u00fclt\u00fcr ve medeniyet ile ilgilidir. Bu da \u0130slami karakter ve kimlik ile Kemalist, Atat\u00fcrk\u00e7\u00fc ve laik deneyimi ile ilgilidir. Ki Bunlardan biri ile yetinip di\u011ferini b\u0131rakmak veya ikisi aras\u0131nda \u00e7at\u0131\u015fma meydana getirmek, T\u00fcrk deneyiminden ve stat\u00fc in\u015fa etme imk\u00e2n ve kabiliyetinden \u00f6d\u00fcn vermektir. Nitekim Laiklik deneyimi, T\u00fcrk \u0130slami kimlik ve haf\u0131zas\u0131n\u0131 d\u0131\u015flayamam\u0131\u015f, bilakis bu kimlik ve haf\u0131za birazc\u0131k nefes almaya ba\u015flay\u0131nca aktif ve etkin bir \u015fekilde geri d\u00f6nm\u00fc\u015f ve T\u00fcrkiye silinmeyen veya silinemeyen \u0130slami y\u00fcz\u00fcne tekrar kavu\u015fmu\u015ftur.<\/p>\n\n\n\n Ancak, bu, T\u00fcrkiye’deki Kemalist deneyimle irtibatl\u0131 laik deneyimi yok saymak anlam\u0131na gelmez, aksine bu ikisi aras\u0131nda diyalektik ve nevi \u015fahs\u0131na m\u00fcnhas\u0131r bir bilikteli\u011fi ifade edebilir. \u0130\u015fte bu durum Erdo\u011fan ve partisini bu laiklik deneyimini g\u00f6zard\u0131 etmemeye itmi\u015f ve “m\u00fcspet laiklik” \u015feklinde form\u00fcle edilen bir \u00e7er\u00e7evede rasyonelle\u015ftirmeye \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015flard\u0131r. Bu iki farkl\u0131 deneyimde, \u0130slami kimlik ile Kemalist laiklik deneyimi aras\u0131ndaki diyalektik g\u00f6z\u00fckmektedir. Belki de Erdo\u011fan ve arkada\u015flar\u0131n\u0131, laiklik veya islami kimli\u011fi d\u0131\u015flamayan bir vizyon \u00e7er\u00e7evesinde iki deneyimi birle\u015ftirmeye sevk eden etken de budur.<\/p>\n\n\n\n \u00dc\u00e7 boyutlu bu gri hipotez, AK Parti, m\u00fcttefikleri, liberal ve milliyet\u00e7i veya \u0130slami kimlik ile m\u00fcspet laikli\u011fi birle\u015ftiren e\u011filimlerden s\u00fcz\u00fclen farkl\u0131 y\u00f6neli\u015flerin e\u015fsiz idraki ile birlikte \u00e7at\u0131\u015fmaya neden olan ikilimleri iyi de\u011ferlenidirerek farkl\u0131 ikilemleri i\u00e7inde bu \u00fc\u00e7 boyutu birle\u015ftiren bir \u00e7er\u00e7evede ayn\u0131 \u00e7at\u0131 alt\u0131nda ya\u015fayabilecek ikilemlere ve T\u00fcrk deneyimini zenginle\u015ftirecek kompleks bir \u00e7e\u015fitlilik \u00f6rne\u011fine d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrme yolunu se\u00e7meye y\u00f6nlendirmi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n T\u00fcrkiye ve Orta Do\u011fu:<\/strong><\/p>\n\n\n\n Stratejik ve Gelece\u011fe y\u00f6nelik Vizyon:<\/strong><\/p>\n\n\n\n T\u00fcrkiye ve Asr\u0131n Anla\u015fmas\u0131<\/strong><\/strong><\/p>\n\n\n\n Bu ba\u011flamda T\u00fcrk devleti, stratejik derinlik sahibi devletlerin en \u00f6nemlilerinden birini te\u015fkil etmektedir. Tarihi ve co\u011frafi konumu, bir yandan bu devletin k\u00fclt\u00fcrel belle\u011finden yararlanmay\u0131; di\u011fer yandan da stratejik co\u011frafyas\u0131n\u0131 g\u00fcvenceye almak i\u00e7in imk\u00e2nlar\u0131n\u0131 geli\u015ftirme \u00fczerinde kafa yormay\u0131 gerektirmektedir.<\/p>\n\n\n\n T\u00fcrkiye \u00f6rne\u011fi bu ba\u011flamda, Asya ve Avrupa co\u011frafyas\u0131nda varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 ifade eden dayanaklarda e\u015fsiz ve se\u00e7kin bir durum sundu\u011fu gibi b\u00f6lgesel ve uluslararas\u0131 ili\u015fkiler alan\u0131 olu\u015fturan \u00e7ok \u00f6nemli kap\u0131 ve s\u0131n\u0131rlar\u0131 da denetlemektedir. Bu durum, \u201cy\u00fczy\u0131l\u0131n anla\u015fmas\u0131\u201d olarak anland\u0131r\u0131labilecek ve ger\u00e7ekte yeni kural ve ittifaklara g\u00f6re b\u00f6lgenin \u00e7\u00f6z\u00fcmlenip yeniden dizayn edilmesini \u00f6ng\u00f6ren \u00e7ok \u00f6nemli bir projeye me\u015fruiyet katmakta, hatta en \u00f6nemli gerk\u00e7elerinden birini te\u015fkil etmektedir. Bu kural ve ittifaklar ayn\u0131 zamanda b\u00f6lgenin tan\u0131kl\u0131k etti\u011fi b\u00fcy\u00fck de\u011fi\u015fim s\u00fcreci ve verileriyle uyu\u015fmaktad\u0131r. Bu de\u011fi\u015fim s\u00fcreci, ger\u00e7ekte hi\u00e7bir \u015fekilde ihmal ve g\u00f6zard\u0131 edilemeyecek veya es ge\u00e7ilemeyecek stratejisik de\u011fi\u015fim ve d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcmlerdir. \u00c7\u00fcnk\u00fc bunlar gelecek planlamas\u0131 ve b\u00fcy\u00fck hedef ve gayeleri ger\u00e7ekle\u015ftirecek b\u00fcy\u00fck bir strateji d\u00e2hilinde mevcut politikalar\u0131n form\u00fclasyonu ile ilgili \u00f6nc\u00fcller konusuna katk\u0131 sunacak stratejik verilerdir. <\/p>\n\n\n\n Bir\u00e7ok h\u00fck\u00fcmet ve m\u00fcttefik rejimlerin bahsetti\u011fi Y\u00fczy\u0131l\u0131n Anla\u015fmas\u0131 kitab\u0131n\u0131n b\u00f6l\u00fcmleri, s\u00f6z konusu de\u011fi\u015fim ve d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm s\u00fcrecinin baz\u0131 b\u00f6l\u00fcmlerini yazmaya ve baz\u0131 b\u00f6l\u00fcmlerini de dayatmaya \u00e7al\u0131\u015fmaktad\u0131r. Ne \u00fcz\u00fcc\u00fcd\u00fcr ki bu proje i\u00e7indeki baz\u0131 devletler, “2. Sykes Pico” olarak adland\u0131r\u0131lan d\u00fc\u015f\u00fcnceler \u00e7er\u00e7evesinde b\u00f6lgenin b\u00f6l\u00fcn\u00fcp par\u00e7alanmas\u0131n\u0131 ger\u00e7ekle\u015ftirmek i\u00e7in kullan\u0131lan elveri\u015fli ara\u00e7lardan ba\u015fka bir \u015fey de\u011fildir. Fakat 2. Sykes Pico, s\u0131n\u0131rlar\u0131 yaz\u0131l\u0131 haritalar \u00fczerinde veya uluslararas\u0131 d\u00fczenlemelerle de\u011fil, kanl\u0131 s\u0131n\u0131rlar empoze ederek, yapay kimlikler \u00fcreterek, devlet ve toplumlar\u0131 b\u00f6lerek, demo\u011frafik bo\u015faltma ve zorunlu g\u00f6\u00e7ler yaparak ve i\u00e7 sava\u015flar \u00e7\u0131kararak \u00e7izmektedir.<\/p>\n\n\n\n B\u00fcy\u00fck bir ihtimalle ortam\u0131n yeniden dizayn edilmesine en elveri\u015fli hale gelmesi i\u00e7in b\u00f6lgede kaos, ak\u0131\u015fkanl\u0131k ve sava\u015f durumu h\u00e2kim olacakt\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc baz\u0131 b\u00fcy\u00fck Bat\u0131l\u0131 devletler, \u015fu anki durumun bu hedefleri ger\u00e7ekle\u015ftirmek i\u00e7in alt\u0131n bir f\u0131rsat sundu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcnmektedir. Ayr\u0131ca m\u00fcmk\u00fcn olan en d\u00fc\u015f\u00fck maliyet ve \u00e7abayla Siyonist varl\u0131\u011f\u0131n g\u00fcvenli\u011fini, devam\u0131n\u0131 ve b\u00fcy\u00fck \u00e7\u0131karlar\u0131n\u0131 sa\u011flamak i\u00e7in ideal bir durum te\u015fkil etmeketdir. Bu ba\u011flamda s\u00f6z konusu devletler iki b\u00fcy\u00fck ve tehlikeli misyon y\u00fcklenmektedirler: Tefrika ve kaos \u00fcretmek. S\u00f6z konusu devletler bu iki misyon aras\u0131nda, i\u00e7 sava\u015flar, idari b\u00f6l\u00fcnmeler ihdas etmekte, demografik tahliyeler, anla\u015fmalar ve uluslararas\u0131 pazarl\u0131klar yapmaktad\u0131rlar.<\/p>\n\n\n\n Bahsetti\u011fimiz bu hususlar, stratejik ve politik d\u00fc\u015f\u00fcnceyi ve \u015fu andan itibaren kurulmas\u0131 gereken ittifaklar haritas\u0131n\u0131n i\u00e7inde g\u00f6receli olarak daha uzun vadeli politikalar in\u015fa etmeyi temellendirecek bir d\u00fc\u015f\u00fcnce havuzu meydana getirmek i\u00e7in Orta Do\u011fu’da bir gelecek stratejisi ba\u015flatma ihtiyac\u0131n\u0131n tipik bir \u00f6rne\u011fidir. \u0130\u015fte ger\u00e7ekte stratejik bir d\u00fc\u011f\u00fcm olu\u015fturan ve bu de\u011fi\u015fkenlerle a\u00e7\u0131k ak\u0131l ve inand\u0131r\u0131c\u0131 politikalarla etkile\u015fime ge\u00e7meyi de i\u00e7eren b\u00f6lgeye ilgi meselesi, bu kural \u00fczerine oturabilir. S\u00f6z konusu kural, k\u0131\u015fk\u0131rtma merkezli de\u011fil, devleti daha geni\u015f roller \u00fcstlenebilecek ve ayaklar\u0131 yere daha sa\u011flam basmaya ehil hale getiren b\u00fct\u00fcn anlama yol ve melekelerini, g\u00fc\u00e7 geli\u015ftirme, konum ve sayg\u0131nl\u0131k in\u015fa etme yetene\u011fini aktif hale getirme felsefesi \u00fczerine kuruludur.<\/p>\n\n\n\n Bunun, b\u00fct\u00fcn d\u00fc\u015f\u00fcnme, planlama ve de\u011fi\u015fim enerjilerini en verimli \u015fekilde de\u011ferledirecek bir \u00e7er\u00e7evede yap\u0131lmas\u0131 gerekir. B\u00f6yle bir \u00e7er\u00e7evenin i\u00e7eri\u011fi, stratejik planlama, stratejik y\u00f6netim, kriz y\u00f6netimi ve f\u0131rsat y\u00f6netimi, potansiyel risk g\u00f6stergelerinin, ger\u00e7ek ve acil risklerin izlenmesi, g\u00fcvenlik ve g\u00fc\u00e7 elde etme bak\u0131m\u0131ndan gelecek \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 ve mevcut kaynaklar\u0131 et\u00fct etme gibi i\u015flemlerden olu\u015fmaktad\u0131r.<\/strong><\/strong><\/p>\n\n\n\n B\u00fct\u00fcn bu enerjiler, T\u00fcrkiye gibi bir devletin g\u00fc\u00e7 ve konumunu in\u015fa etme idealini ger\u00e7ekle\u015ftirecek \u015fekilde fonksiyonlar\u0131n\u0131, rollerini ve misyonlar\u0131n\u0131 yerine getirmede dayan\u0131\u015fma i\u00e7inde hareket edecektir. S\u00fcrekli mevcut konum ile ilgili durum de\u011ferlendirmeleri yapacak, politikalar \u00fcretecek, yol ve politika belirleyecek, stratejik raporlar ve gelecekteki muhtemel durumlar ile ilgili raporlar haz\u0131rlayacakt\u0131r. Ayn\u0131 \u015fekilde bu enerjiler, kronik kriz haritalar\u0131, mevcut krizler, \u00fcretilmi\u015f krizler ve potansiyel krizleri tan\u0131ma ve tan\u0131mlamaya da tahsis edilir. Bu \u015fekilde farkl\u0131 boyutlaryla krizleri anlama \u00e7abas\u0131, bu krizlerdeki potansiyel tehlikeleri, yetenekleri geli\u015ftiren f\u0131rsatlara d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrme sanat\u0131n\u0131 bulma arac\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015fecektir. Bu, M\u00fcsl\u00fcman ilim adamlar\u0131n\u0131n etkin stratejik bir d\u00fc\u015f\u00fcnceyi kuracak \u015fekilde e\u011fitilmesi ve profesyonelle\u015fmesi gereken bir sanat ve bilim dal\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n B\u00f6lgedeki akt\u00f6rlerin haritalar\u0131n\u0131n ve aralar\u0131ndaki \u00e7eki\u015fme ve rekabetin boyut ve \u015fekillerinin belirlenmesi, mevcut ve gelecekteki ittifaklar haritas\u0131n\u0131n \u00e7izimi i\u00e7in \u00e7ok \u00f6nemlidir. \u00c7\u00fcnk\u00fc ittifaklar haritas\u0131, T\u00fcrkiye’ye se\u00e7enek ve rotalar\u0131n\u0131 form\u00fcle etme, kendi kararlar\u0131n\u0131 yapma olana\u011f\u0131 sunacak en \u00f6nemli baz bilgilerini olu\u015fturmaktad\u0131r. Bu husus, ayn\u0131 zamanda ittifak se\u00e7imi ile alakal\u0131d\u0131r. Bu ittifaklardan \u00f6nemli bir ders \u00e7\u0131karmam\u0131z gerekmektedir; \u00e7\u00fcnk\u00fc bu ittifaklarda yeni d\u00fc\u015fmanl\u0131klar yaratmadan yeni m\u00fcttefikler kazanmak ve ge\u00e7ici ittifaklar ile yar\u0131 sabit ittifaklar aras\u0131n\u0131 ay\u0131rmak icap eder. Ayr\u0131ca bir ittifaktan \u00e7\u0131kmadan ba\u015fka bir ittifaka dayan\u0131lmamal\u0131d\u0131r. Bu konuda \u00f6nemli olan \u015fey, ba\u015fkalar\u0131n\u0131n bizim aleyhimizde ittifak etmesine kar\u015f\u0131 \u00f6nlem almak, g\u00fc\u00e7, konum elde etmek ve \u00f6zg\u00fcr bir \u015fekilde karar verebilmek i\u00e7in ittifaklar kurmakt\u0131r.<\/p>\n\n\n\n Ayr\u0131ca, T\u00fcrkiye projesinin daha geni\u015f di\u011fer projelerin aras\u0131nda yer almas\u0131 veya en az\u0131ndan T\u00fcrkiye’nin konum ve rotas\u0131 bak\u0131m\u0131ndan menfaatlerini ger\u00e7ekle\u015ftiren baz\u0131 projelelerle koordineli olmas\u0131 i\u00e7in, b\u00f6lgede rekabet halinde olan farkl\u0131 projelerin haritalar\u0131n\u0131 da bilmemiz gerekmektedir.<\/p>\n\n\n\n Keza uygun de\u011fi\u015fimi ger\u00e7ekle\u015ftirmeye ve rotas\u0131n\u0131 belirlemeye muktedir bir devlet kuracak \u015fekilde i\u00e7te ve d\u0131\u015fta kamu politikalar\u0131 paketinin iyi analiz edilip anla\u015f\u0131lmas\u0131 da zorunludur. Bu ad\u0131m\u0131n, “Hareket alan\u0131 darald\u0131\u011f\u0131 zaman ruhsatlar dairesi geni\u015fletilir, fazla geni\u015fledi\u011finde ise eski alan darlt\u0131l\u0131r” kural\u0131na g\u00f6re T\u00fcrkiye’ye daha \u00f6zg\u00fcr hareket alan\u0131 sa\u011flayacak \u015fekilde zararlar\u0131 azaltma, fayda ve \u00e7\u0131karlar\u0131 azamile\u015ftirme, alternatifler dairesini geni\u015fletme \u00e7er\u00e7evesinde olmal\u0131d\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc me\u015fakkat ve kriz anlar\u0131nda ruhsat dairesini geni\u015fletmek, normal zamanlarda kontrols\u00fcz, gev\u015fek ve ak\u0131\u015fkan ruhsat alanlar\u0131n\u0131 daraltmak, \u00e7eki\u015fme ve rekabetlerin i\u00e7i\u00e7e ge\u00e7ti\u011fi, \u00e7\u0131karlar\u0131n \u00e7ak\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 ve olaylar\u0131n ve de\u011fi\u015fkenlerin ak\u0131\u015fkan oldu\u011fu bu b\u00f6lgede \u00f6nemli stratejiler aras\u0131nda yer almaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n Ayn\u0131 \u015fekilde, fiziksel ya da ahlaki g\u00fc\u00e7 unsurlar\u0131n\u0131 kullanarak maksimize edilebilen her t\u00fcrl\u00fc g\u00fcc\u00fc \u00f6nceden elde etmek ve bunlara yat\u0131r\u0131m yapmak i\u00e7in T\u00fcrkiye’nin ya\u015famsal hareket alan\u0131n\u0131n haritalar\u0131n\u0131n belirlenmesi ile ilgili konular da ayn\u0131 derecede \u00f6nemlidir. Bu, sadece siyasi kazan\u0131mlar olarak adland\u0131r\u0131lan kazan\u0131mlar de\u011fil ayn\u0131 zamanda k\u00fclt\u00fcrel ve medeniyetsel kazan\u0131mlar da sa\u011flayacakt\u0131r. Di\u011fer yandan da T\u00fcrk devletini \u00e7evreleyen hasar ve risklerin haritalar\u0131n\u0131n, a\u011f\u0131rl\u0131klar\u0131n\u0131n belirlenmesi ve bunlar\u0131n devlet ve onun hareketi ile genel politikalar ve kazan\u00e7lar \u00fczerindeki do\u011frudan etkilerinin belirlenmesi gerekmektedir.<\/p>\n\n\n\n Bu bak\u0131mdan, maddi-manevi, sert-yumu\u015fak g\u00fc\u00e7 unsurlar\u0131yla ilgili olan bu ayr\u0131m\u0131 yapmak, devletin medeniyet alan\u0131nda i\u015flevini kurabilen, b\u00fct\u00fcn tarihi birikimini de\u011ferlendiren bir dizi \u00f6\u011feye at\u0131fta bulunmak anlam\u0131na gelir. B\u00f6yle bir durum T\u00fcrk devletinin d\u00fcnyadaki medeniyetsel ve k\u00fclt\u00fcrel i\u015fleviyle ilgili t\u00fcm korku ve endi\u015fe unsurlar\u0131n\u0131 da\u011f\u0131tacakt\u0131r.<\/p>\n\n\n\n B\u00f6lgenin o kadar zay\u0131f noktalar\u0131 var ki b\u00f6lgeye bakarken, “Bir zay\u0131fl\u0131k sistemi olarak Orta Do\u011fu” kavram\u0131n\u0131 tart\u0131\u015fmak i\u00e7in geni\u015f bir kap\u0131 a\u00e7ma temeline dayanan stratejik bir d\u00fc\u015f\u00fcnceyi hak ediyor. Zira uzun zamand\u0131r “Ortado\u011fu” kavram\u0131, \u00e7at\u0131\u015fma durumunu ifade etmektedir. Bu b\u00f6lge stratejik bir d\u00fc\u011f\u00fcm olu\u015fturmaktad\u0131r. Jeo-stratejik olarak, bir\u00e7ok devlet orada kendi \u00e7\u0131karlar\u0131n\u0131n pe\u015finden ko\u015fmaktad\u0131r. B\u00f6lge \u00e7oklar\u0131n\u0131n odak noktas\u0131 ve bir\u00e7ok kavim ve milletin u\u011frak yeridir. Bundan dolay\u0131 Orta Do\u011fu bir dizi kriz ve felaketten muzdarip g\u00f6r\u00fcnmektedir. Bu y\u00fczden, ar\u0131t\u0131k biz “felaket bilimi” diye bir bilim dal\u0131n\u0131n temellendirmesini yapacak olduk. Nitekim bir bak\u0131yorsun \u015furada bir felaket, \u00f6tede ba\u015fka bir felaket, beride ba\u015fka bir felaket\u2026 b\u00f6ylece falaketler birbirini takip eder durur olmu\u015ftur.<\/p>\n\n\n\n \u00dcmmet kavram\u0131n\u0131n kapsay\u0131c\u0131l\u0131k ve g\u00fc\u00e7 manas\u0131 ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131 zaman ger\u00e7ek “\u00dcmmet” “Orta \u00dcmmet” olaca\u011f\u0131; zaaf ve mustazafl\u0131k anlam\u0131 ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131nda ise “Orta Do\u011fu” veya “Do\u011fu Meselesi” ve “B\u00fcy\u00fck Orta Do\u011fu” olaca\u011f\u0131 konusunda bize neden \u0131srar edilmi\u015f bilmiyoruz.<\/p>\n\n\n\n \u00dcmmet kavram\u0131n\u0131n k\u00f6keni, “el-Emm” dir, kast, ama\u00e7 ve y\u00f6n manas\u0131na gelmektedir. Dolay\u0131s\u0131yla \u00dcmmetin, ama\u00e7, k\u0131ble ve y\u00f6n olmas\u0131 gerekir.<\/p>\n\n\n\n \u201cOrta \u00dcmmet\u201d kavram\u0131 ile ilgili olmayan, kendisine “B\u00fcy\u00fck” vasf\u0131 ilave edilmi\u015f “Orta Do\u011fu” ifadesiyle ilgili olan yeni bir kavram \u00f6ne \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 zaman bu, co\u011frafi anlamlar\u0131 ima eder. Di\u011fer yandan da “B\u00fcy\u00fck” s\u0131fat\u0131n\u0131 veren devlet (ABD), stratejik bir d\u00fc\u011f\u00fcm olan bir b\u00f6lgede kendi \u00e7\u0131karlar\u0131n\u0131, evrensel stratejilerini ve ya\u015fama alanlar\u0131n\u0131 belirleyen bir unsura i\u015faret etmi\u015ftir. Ancak bu durum, \u00fcmmeti, ama\u00e7 ve ama\u00e7l\u0131 insanlar olmaktan, hedef, gaye ve idealden uzakla\u015ft\u0131r\u0131p d\u0131\u015fardakinin istedi\u011fi gibi g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc ve tasavvur etti\u011fi sessiz bir mek\u00e2na d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrmektedir. Adeta aktif ve \u00f6zne olan insan\u0131n olmad\u0131\u011f\u0131 veya toplay\u0131c\u0131 ve kapsay\u0131c\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcncenin olmad\u0131\u011f\u0131 bo\u015f bir aland\u0131r. Bu mandaki bir b\u00f6lge, b\u00f6lme ve par\u00e7alaman\u0131n, yeniden dizayn ve in\u015fa etmenin, b\u00f6lge ve toplum m\u00fchendisli\u011finin icra edildi\u011fi bir aland\u0131r.<\/p>\n\n\n\n Do\u011fu ve Bat\u0131 aras\u0131ndaki ili\u015fki durumunu farkl\u0131 bir \u00e7er\u00e7eveden ele al\u0131p incelemek, bu \u00f6nemli ba\u011flamda bilinci harekete ge\u00e7irerek ve \u00e7al\u0131\u015fma istek ve arzusunu kam\u00e7\u0131lar. Bu meyanda Avrupa ile Do\u011fu aras\u0131ndaki tarihsel ili\u015fkiyi ele alan ve bu konuya de\u011finen bir dizi kitap yay\u0131nlayan akademisyenler aras\u0131nda se\u00e7kin bir konuma sahip olan Dr. George Korm’un bak\u0131\u015f\u0131 \u00f6nemlidir. 20 y\u0131l \u00f6nce yay\u0131nlanan, Arap\u00e7a ve Frans\u0131zca’da birden fazla kez bas\u0131lan “Arap Do\u011fu\u2019sunun Patlamas\u0131” ve 2003’te Arap\u00e7aya kazand\u0131r\u0131lan yeni kitab\u0131 “Do\u011fu ve Bat\u0131: Efsanevi \u00c7atlak” bunlar aras\u0131nda yer almaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n Bu teorik ilgi ve Do\u011fu ile Bat\u0131 aras\u0131ndaki ili\u015fkilerin olu\u015fturdu\u011fu deneyimlerde ara\u015ft\u0131rma iste\u011fi, “Amerikan hegemonyas\u0131”n\u0131n k\u00fcresel d\u00fczeyde per\u00e7imlenmesi, uluslararas\u0131 sistemde tek bir kutup haline gelmesi, ABD’nin “Do\u011fu” kavram\u0131 d\u00e2hil olmak \u00fczere bir\u00e7ok mesele ve problemin yeniden tan\u0131mlad\u0131\u011f\u0131 evrensel Amerika \u0130mparatorlu\u011fundan kaynaklanmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n Her ne kadar “Korm” son kitab\u0131n\u0131 Irak\u2019ta sava\u015f \u00e7anlar\u0131 \u00e7almaya ba\u015flad\u0131ktan sonra ve Ba\u011fdat’\u0131n d\u00fc\u015fmesinden \u00f6nce yay\u0131nlad\u0131ysa da bu teorik ilgi, realist kan\u0131tlama mant\u0131\u011f\u0131na sahipti ve “…ABD hayalindeki Do\u011fu’nun, b\u00f6lgenin fiili ger\u00e7ekli\u011finden ziyade siyasi idare, medyac\u0131lar, n\u00fcfuzlu akademisyenler ile irtibatl\u0131” oldu\u011funu kan\u0131tlamakta hi\u00e7bir zorluk \u00e7ekmemi\u015ftir. Amerika Birle\u015fik Devletleri, “\u00e7\u0131karlar\u0131 ve gelecekteki siyasi manevralar\u0131 i\u00e7in potansiyel alan\u0131\u201d g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde bulundurarak “kendi istedi\u011fi Do\u011fu’yu in\u015fa etmektedir”.<\/p>\n\n\n\n \u201cAmerika\u2019n\u0131n So\u011fuk Sava\u015f’taki zaferi\u201dni bu g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc, g\u00fc\u00e7lendirdi: \u201cFukuyama ve Tarihin Sonu\u201d, Avrupa R\u00f6nesans\u0131’n\u0131n Bat\u0131’s\u0131n\u0131 Yahudi\/H\u0131ristiyan Bat\u0131’ya d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrd\u00fc. Amerika\u2019n\u0131n Kompozit imgesi, Bat\u0131l\u0131l\u0131 olmas\u0131 hasebiyle, \u0131rk\u00e7\u0131 ya da sald\u0131rgan devlet olarak yaftalanmas\u0131na izin verilmeyen \u0130srail devletidir. \u0130srail devleti Bat\u0131dand\u0131r ve yoldan \u00e7\u0131km\u0131\u015f d\u00fcnyaya rehberlik eden Bat\u0131’n\u0131n rol\u00fcne sahiptir.<\/p>\n\n\n\n Bu zihinsel devrimede, Bat\u0131’n\u0131n laik tarihi ile dini tarihi uzla\u015ft\u0131, \u201c\u00f6teki\u201d, nefret edilen M\u00fcsl\u00fcman oldu ve Bat\u0131, \u0130slam’\u0131 kat\u0131, dogmatik ve irrasyonel bir doktrin olarak g\u00f6rd\u00fc.<\/p>\n\n\n\n Tarihte, bu gibi ger\u00e7ekleri kan\u0131tlayan ya da anlamlar\u0131n\u0131 derinle\u015ftiren haber, olay, deneyim ve i\u015faretleri bulmak m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr.<\/strong><\/p>\n\n\n\n Ba\u015far\u0131s\u0131z darbe bir d\u00f6n\u00fcm noktas\u0131 olu\u015fturan a\u00e7\u0131klay\u0131c\u0131 bir durumdur:<\/strong><\/p>\n\n\n\n Ba\u015far\u0131s\u0131z Temmuz darbesi, T\u00fcrkiye\u2019nin stratejik rotas\u0131 ve yollar\u0131n\u0131 ortaya \u00e7\u0131karan bir d\u00f6n\u00fcm noktas\u0131d\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc bu darbe, \u00f6nceden de\u011findi\u011fimiz bu gri hipotezi yeniden dikkate almay\u0131 ifade etmi\u015f ve birbiriyle \u00e7ak\u0131\u015fan ve \u00e7at\u0131\u015fan ikilimlerden olu\u015furken, Ak Partinin gelmesiyle Yeni T\u00fcrkiye’nin se\u00e7enek ve stratejileri ile ilgili b\u00fct\u00fcnc\u00fcl ve ahenkli bir vizyona kavu\u015fan ve bu ikilemler aras\u0131nda diyalektik bir vizyonun zaruretini vurgulam\u0131\u015ft\u0131r. T\u00fcrkiye h\u00e2l\u00e2 do\u011fu ve bat\u0131ya ayn\u0131 anda y\u00f6nelerek co\u011frafi verilere vurgu yapabilmekte, ilgi alan\u0131n\u0131 geni\u015fletebilmekte, farkl\u0131 krizlerle ku\u015fat\u0131lan bir\u00e7ok alanda varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrmektedir. Bu durum, s\u00f6zkonusu krizlerin ortas\u0131nda T\u00fcrkiye\u2019nin stratejik \u00e7\u0131karlar\u0131n\u0131n yeniden form\u00fcle edilmesine, ilgi alanlar\u0131n\u0131n geni\u015flemesine ve bu alanlarda s\u00fcrekli varl\u0131k g\u00f6stermesine neden olmu\u015ftur.<\/p>\n\n\n\n T\u00fcrkiyenin stratejisi ve politikalar\u0131, aktif ve etkili bir \u015fekilde konum ve ba\u015far\u0131n\u0131n in\u015fa edilme olanaklar\u0131na i\u015faret etmelidir. Bunun da \u0130slam kimli\u011fini ifade eden bir\u00e7ok konuyu benimseyen ve T\u00fcrkiye’de de\u011fi\u015fim ve kalk\u0131nma projeleri ba\u011flam\u0131nda m\u00fcsbet laikli\u011fi de\u011ferlendiren kapsaml\u0131 bir \u00e7er\u00e7evede olmas\u0131n\u0131 sa\u011flamal\u0131d\u0131r. Bu ad\u0131m ayn\u0131 zamanda siyasi hayat\u0131, bir yandan Cumhuriyet’i di\u011fer yandan da Demokrasiyi koruyacak \u015fekilde tekrar dizayn edilmelidir.<\/p>\n\n\n\n Sivil-asker ili\u015fkilerinin, T\u00fcrk stratejik \u00e7\u0131karlar\u0131n\u0131n temel koruma i\u015flevlerini yerine getiren g\u00fc\u00e7l\u00fc bir T\u00fcrk ordusunun varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 in\u015fa eden ve g\u00fc\u00e7lendiren a\u00e7\u0131k bir vizyon \u00e7er\u00e7evesinde yeniden form\u00fcle edilmesi zorunludur.. Bu misyon yerine getirilirken g\u00f6revlerde profesy\u00f6nellik ve i\u00e7 siyasette tarafs\u0131zl\u0131k ilkesi \u00e7er\u00e7evesinde askerin enerji ve hareket kabiliyetinden etkin bir \u015fekilde faydalan\u0131lmal\u0131d\u0131r. B\u00fct\u00fcn bunlar, zorunlu olarak resmi, siyasi, sivil ve halk g\u00fc\u00e7leri d\u00fczeyinde herkesin ordunun eski adeti olan darbe g\u00fcnlerine geri d\u00f6nmesini engellemesi ve darbeler arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla politik hayata etki edecek b\u00fct\u00fcn menfezlerin kapatmas\u0131 anlam\u0131na gelmektedir.<\/p>\n\n\n\n Ba\u015far\u0131s\u0131z darbe giri\u015fimindeki kapsaml\u0131 ders:<\/strong><\/p>\n\n\n\n T\u00fcrkiye’de ba\u015far\u0131s\u0131z darbe giri\u015fiminin ard\u0131ndan, bu giri\u015fim s\u0131ras\u0131nda ve sonras\u0131nda ger\u00e7ekle\u015fen olaylar\u0131n analiz ve okumas\u0131n\u0131 do\u011fru bir \u015fekilde yapmak \u00f6nemlidir. Bu okuma, s\u00f6zkonusu giri\u015fimden sonra durumun kapsaml\u0131 bir \u015fekilde y\u00f6netilme s\u00fcrecinin b\u00fct\u00fcnc\u00fcl bir vizyonunu olu\u015fturan, farkl\u0131 \u00e7al\u0131\u015fma ve karar alanlar\u0131 aras\u0131nda kesi\u015fen \u00fc\u00e7 \u015fey aras\u0131nda ayr\u0131m yapmak zorundad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n Bunlardan ilki: kriz y\u00f6netimi;<\/p>\n\n\n\n \u0130kincisi: f\u0131rsat y\u00f6netimi;<\/p>\n\n\n\n \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fcs\u00fc ise, \u00e7at\u0131\u015fma y\u00f6netimi ile ilgilidir.<\/p>\n\n\n\n Bunlar, siyasi y\u00f6netim ve davran\u0131\u015f bilimleri ile ilgili temel kurallar\u0131n stratejik bir fark\u0131ndal\u0131\u011f\u0131n\u0131 yans\u0131tan, birbirleri ile ba\u011flant\u0131l\u0131 ve tamamlay\u0131c\u0131 i\u015flemler veya s\u00fcre\u00e7lerdir.<\/p>\n\n\n\n Burada konu, Yeni T\u00fcrkiye’nin sa\u011flam bir form\u00fclasyonu ile alakal\u0131d\u0131r. Darbe sonras\u0131 T\u00fcrkiye, darbe \u00f6ncesi T\u00fcrkiye olmamal\u0131d\u0131r. Bug\u00fcnk\u00fc T\u00fcrkiye, net bir vizyon ile gelece\u011fin ger\u00e7eklerini \u015fekillendirebilecek kapsaml\u0131, bilin\u00e7li, \u00f6ng\u00f6r\u00fcl\u00fc ve k\u00f6kl\u00fc bir de\u011fi\u015fim s\u00fcrecinden ge\u00e7iyor.<\/p>\n\n\n\n Kriz y\u00f6netimi, zihinlerde uzun s\u00fcreli askeri darbe deneyimleri ile birlikte an\u0131lan T\u00fcrkiye \u00f6rne\u011fi \u00e7er\u00e7evesinde tahmin edilen ile beklenmeyeni bir araya getiren bu darbe durumu ile ilgilidir. Kriz, t\u0131bbi anlam\u0131 itibariyle istisnai ve zorunluluk halini y\u00f6netme yetene\u011fi gerektiren ola\u011fan d\u0131\u015f\u0131 bir durumu ifade etmektedir. B\u00f6yle bir kriz y\u00f6netimi, temel ve acil konular\u0131 b\u0131rak\u0131p, \u00f6zellikle de sorunlar\u0131n ve toplum problemlerinin y\u00f6netimi a\u00e7\u0131s\u0131ndan uzayabilecek meselelere, kontrol edilemeyen alanlara, zamana yay\u0131bilecek ve kademeli olarak y\u00f6netilebilecek i\u015flere y\u00f6nelmez.<\/p>\n\n\n\n Kriz y\u00f6netimi ile \u00e7at\u0131\u015fma y\u00f6netimi birbirine kar\u0131\u015ft\u0131r\u0131l\u0131r ise durum son derece tehlike arz edecektir. Bu ikisinin i\u00e7i\u00e7e ge\u00e7mesi ve baz\u0131lar\u0131n\u0131n f\u0131rsat oldu\u011funu sanabilece\u011fi baz\u0131 husularla \u00e7ak\u0131\u015fmas\u0131, sonu\u00e7lar\u0131 iyi hesaplanmam\u0131\u015f kapsaml\u0131 de\u011fi\u015fimin bir\u00e7ok unsurlar\u0131n\u0131 harekete ge\u00e7irebilir.<\/p>\n\n\n\n Kriz y\u00f6netimini vurgulad\u0131\u011f\u0131m\u0131zda, mevzunun iki \u00f6nemli boyut ile ilgili oldu\u011fu anla\u015f\u0131l\u0131r; s\u00f6ylem y\u00f6netimi, ifrat ve tefrite ka\u00e7madan cezaland\u0131rma ve hesaba \u00e7ekme y\u00f6netimi. Zaruret y\u00f6netimi, ilgili zaruri durumun kapsam ve zamanlamas\u0131 ile s\u0131n\u0131rl\u0131 tutulur. Bu ise, toplumun kendi veri ve zaruretleri ile y\u00f6netimi anlam\u0131na gelmektedir.<\/p>\n\n\n\n S\u00f6ylem y\u00f6netimi ise, darbe giri\u015fiminin t\u00fcm \u00e7e\u015fitlerine ve uzant\u0131lar\u0131na kar\u015f\u0131 koyabilecek ve direnebilecek bir ba\u015far\u0131 olgusudur. Bu ba\u015far\u0131, \u00f6ncelikle darbeyi yapan kli\u011fin \u201calt ve orta d\u00fczeydeki r\u00fctbelerden olu\u015fan s\u0131n\u0131rl\u0131 bir grubun yapt\u0131\u011f\u0131\u201d tan\u0131mlamas\u0131nda somutla\u015fm\u0131\u015ft\u0131r. Bu, s\u00f6zkonusu giri\u015fimin engellenemez ve a\u015f\u0131lamaz olmad\u0131\u011f\u0131na dair herkese bir mesaj ta\u015f\u0131m\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n\n\n\n Ayn\u0131 zamanda bu s\u00f6ylemde ordudan s\u00f6z edilirken bu kurumun, Cumhuriyet ve Demokrasiyi koruma durumunu simgeledi\u011fi, bir grubun yapt\u0131\u011f\u0131 hareketin s\u0131n\u0131rl\u0131 bir isyan oldu\u011fu, ordunun devlet i\u00e7inde \u00f6nemli bir kurum oldu\u011fu ve temelde herhangi bir darbe hareketine kar\u015f\u0131 koyabilecek \u015fekilde k\u00f6kle\u015fmi\u015f olan demokrsiye kar\u015f\u0131 kurumsal bir \u00e7\u0131k\u0131\u015f olmad\u0131\u011f\u0131 vugusu \u00f6nemliydi.<\/p>\n\n\n\n Yine bu ba\u011flamda, \u00e7e\u015fitli siyasi g\u00fc\u00e7lerin ve farkl\u0131 partilerin genel, toparlay\u0131c\u0131 ve birle\u015ftirici duru\u015flar\u0131n\u0131n \u00f6n plana \u00e7\u0131kmas\u0131 da \u00f6nemli konular aras\u0131nda yer almaktayd\u0131. Bu g\u00fc\u00e7ler Erdo\u011fan’\u0131n politikalar\u0131n\u0131 ve iktidar\u0131n b\u00fct\u00fcn alanlar\u0131n\u0131 ele ge\u00e7irmesini ele\u015ftirmelerine ra\u011fmen cumhuriyet, demokrasi ve se\u00e7ilmi\u015f me\u015fru siyasal iktidar\u0131 destekleyen a\u00e7\u0131klamar\u0131 net bir \u015fekilde hemen yapm\u0131\u015f ve siyasi s\u00fcreci ink\u0131taya u\u011fratacak veya gaspedecek her t\u00fcrl\u00fc darbe giri\u015fimini k\u0131nam\u0131\u015ft\u0131r. B\u00fct\u00fcn bunlar, cumhuriyetin politik tutarl\u0131l\u0131k ve demokrasi savunmas\u0131 durumunu vurgulayan s\u00f6ylemdeki bu birle\u015ftiricili\u011fin ve toparlay\u0131cl\u0131\u011f\u0131n ifadesi olarak ortaya \u00e7\u0131kmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n S\u00f6ylem y\u00f6netimi ve halka sesleni\u015f konusu, halk\u0131n darbeyi reddeden bir duru\u015f sergilemesini ve darbeye kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kmas\u0131n\u0131 sa\u011flayacak kitlesel enerjiyi harekete ge\u00e7iren en \u00f6nemli unsur olmu\u015ftur. B\u00f6yle bir duru\u015f, darbeyi \u00f6nlemede halk\u0131 sa\u011flam bir \u00fcs haline getirmi\u015ftir. Farkl\u0131 kesim ve d\u00fc\u015f\u00fcncelere mensup T\u00fcrk topumunun b\u00fct\u00fcn s\u0131n\u0131f ve renklerinin, hatta ailelerin b\u00fct\u00fcn fertlerinin soka\u011fa \u00e7\u0131kmas\u0131, hi\u00e7bir darbenin hi\u00e7bir y\u00f6ntemle a\u015famayaca\u011f\u0131 ve y\u00fczle\u015femeyece\u011fi sembolik bir durumu ifade etmektedir. \u00c7\u00fcnk\u00fc bu darbe giri\u015fimi, T\u00fcrkiye’deki askeri darbelerin \u015feklinde yeni bir farkl\u0131l\u0131k yaratm\u0131\u015ft\u0131r. Zira me\u015fru siyasi iktidar\u0131n \u00e7a\u011fr\u0131s\u0131na uyarak halk soka\u011fa \u00e7\u0131km\u0131\u015f ve toplumsal bir tav\u0131r sergilemi\u015ftir. Geni\u015f \u00e7at\u0131\u015fma giri\u015fimlerini halk kitleleri ile ku\u015fatm\u0131\u015f, darbeci g\u00fc\u00e7lerin bulundu\u011fu yerlere y\u0131\u011f\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Darbeye kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kanlar aras\u0131nda bir nevi \u015fiddet uygulayanlar olmu\u015fsa da bu s\u0131n\u0131rl\u0131 kalm\u0131\u015ft\u0131r. Bu kitleler ayn\u0131 zamanda \u0130stanbul uluslararas\u0131 havaalan\u0131na toplan\u0131p ger\u00e7ek bir ku\u015fatma yaparak darbecilerin tank ve z\u0131rhl\u0131 ara\u00e7lar\u0131yla geri \u00e7ekilmelerini sa\u011flam\u0131\u015flard\u0131r.<\/p>\n\n\n\n \u201cHesaba \u00e7ekme ve cezaland\u0131rma y\u00f6netimi\u201d diye ifade edebilece\u011fimiz kriz y\u00f6netiminin ikinci a\u015famas\u0131nda yap\u0131lmas\u0131 gereken en \u00f6nemli \u015fey, i\u015fi derin bir denge ve ince bir hesap ile g\u00f6t\u00fcrmektir. \u00c7\u00fcnk\u00fc Paralel Yap\u0131 ile sava\u015fmak ve k\u00f6klerini kaz\u0131mak iddias\u0131 ile ceza ve hesapla\u015fma alanlar\u0131n\u0131n geni\u015fletilmesi, toplumsal alanlara yay\u0131lmas\u0131, normal kamu g\u00f6revlilerine kadar vard\u0131r\u0131lmas\u0131, istisnai durum ve krizin y\u00f6netilmesi ile asla ba\u011fda\u015fmayan durumlard\u0131r. Yoksa geni\u015f toplum kesimleri \u00fczerinde olumsuz yan etkilerinin g\u00f6r\u00fclmesi mukadderdir. Bu durum ise hi\u00e7 \u015f\u00fcphesiz geni\u015f ve \u00f6l\u00e7\u00fcs\u00fcz bir \u015fekilde uyguland\u0131\u011f\u0131 zaman tehlikeli bir hal al\u0131r. Zira toplumsal \u00e7eki\u015fmeler, ceza dairesinden daha \u00e7ok \u00e7\u00f6z\u00fcm dairesine yak\u0131nd\u0131rlar. H\u00e2lbuki darbeye kar\u015f\u0131 bir tutum al\u0131rken, toplum ili\u015fkilerini ve sosyal a\u011flar\u0131n\u0131 etkilemeden hasas ve do\u011fru bir cerrahi m\u00fcdahale ile kendi kapsam ve s\u0131n\u0131rlar\u0131 i\u00e7inde kalmak gerekmektedir.<\/p>\n\n\n\n F\u0131rsat y\u00f6netimi ise, vatan m\u00fcdafaas\u0131, bayra\u011f\u0131n y\u00fcceltilmesi ve demokrasinin korunmas\u0131n\u0131 \u015fiar edinen toparlay\u0131c\u0131 bir durum \u00e7er\u00e7evesinde toplumsal birlik unsurlar\u0131n\u0131, milli birli\u011fin sa\u011flanmas\u0131 ve siyasi g\u00fc\u00e7lerin as\u011fari m\u00fc\u015ftereklerde bulu\u015fmas\u0131n\u0131 temin edecek her \u015feyden istifade etmekle sa\u011flan\u0131r.<\/p>\n\n\n\n Bu geni\u015f \u00e7apl\u0131 istifade, iktidar alanlar\u0131n\u0131 ele ge\u00e7irme ve otoriter bir devlete ge\u00e7i\u015fi te\u015fkil edecek her \u015feyden uzak bir g\u00fcven dilinin tesisi ile politik se\u00e7eneklerin \u00f6n\u00fcn\u00fc a\u00e7makla m\u00fcmk\u00fcn olur. Bu durum, ihtilaf y\u00f6netimi, ortak payda y\u00f6netimi, \u00e7e\u015fitlilik ve farkl\u0131l\u0131k y\u00f6netimi sanat\u0131n\u0131 m\u00fcmk\u00fcn k\u0131lmaktad\u0131r. \u0130\u015fte bu siyasi yat\u0131r\u0131md\u0131r ki kriz y\u00f6netiminden \u00e7at\u0131\u015fma y\u00f6netimi stratejilerine ger\u00e7ek bir ge\u00e7i\u015fi m\u00fcmk\u00fcn k\u0131lmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n Verileri ve gereklilikleriyle \u00e7at\u0131\u015fma y\u00f6netimi, bu ba\u015far\u0131s\u0131z darbe giri\u015fiminin s\u0131n\u0131rlar\u0131 i\u00e7inde tak\u0131l\u0131p kalmamal\u0131, aksine yeni T\u00fcrkiye ve gelece\u011fin in\u015fas\u0131 i\u00e7in yeni alan ve vizyonlara ge\u00e7i\u015fin sa\u011flanmas\u0131 gerekmektedir.<\/p>\n\n\n\n Bu alanlar\u0131n en \u00f6nemlisi, demokratik se\u00e7ene\u011fin \u00f6n\u00fcn\u00fc a\u00e7an, darbeleri \u00f6nleyen ve muhtemel darbe giri\u015fimlerine kar\u015f\u0131 koyan ortamlar\u0131 sa\u011flamakt\u0131r. Bu, ayn\u0131 zamanda ince ve hassas bir terazi ile yap\u0131sal ve radikal de\u011fi\u015fikliklere izin veren politikalar anlam\u0131na gelir, ancak hi\u00e7bir \u015fekilde ordunun kurumunu k\u00fc\u00e7\u00fck d\u00fc\u015f\u00fcrecek herhangi bir imada bulunmayacak \u015fekilde ger\u00e7ekle\u015ftirilmesi gerekir. Bu, ayn\u0131 zamanda, ordular\u0131n tarafs\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131, siyasi alanlara girmeden profesy\u00f6nel bir \u015fekilde mesleklerini icra etmelerini, Yeni T\u00fcrkiye’nin in\u015fas\u0131n\u0131n emniyet sibobu olan toplumsal enerjileri g\u00fc\u00e7lendirmeyi m\u00fcmk\u00fcn k\u0131lar.<\/p>\n\n\n\n Yeni T\u00fcrkiye modeli, demokrasiyi benimseyen, darbe ihtimalini m\u00fcmk\u00fcn k\u0131lan her \u015feye kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kan, darbeye kar\u015f\u0131 koymada toplumsal ve siyasi uzla\u015fmay\u0131 sa\u011flayan geni\u015f toplumsal bir \u00e7er\u00e7eve i\u00e7inde farkl\u0131 g\u00fc\u00e7lerin siyasi beraberli\u011fini m\u00fcmk\u00fcn k\u0131lan \u00e7eki\u015fme ve rekabet y\u00f6netimi ile ilgili \u00fc\u00e7geni tamamlar.<\/p>\n\n\n\n Bunlar, kriz y\u00f6netiminden f\u0131rsat ve \u00e7at\u0131\u015fma y\u00f6netimi alanlar\u0131na ge\u00e7me, ikisi aras\u0131nda s\u0131n\u0131rlar\u0131 belirleme, her a\u015faman\u0131n ama\u00e7lar\u0131 aras\u0131nda herhangi bir kar\u0131\u015fkl\u0131k meydana gelmesini \u00f6nleme stratejileri gibi i\u00e7i i\u00e7e ge\u00e7mi\u015f birbirini tamamlayan s\u00fcre\u00e7lerdir. Bu durum, f\u0131rsat y\u00f6netimi, siyasi ve tolumsal \u00e7eki\u015fme ve rekabet y\u00f6netimi s\u00fcrecine ge\u00e7me d\u00f6nemini zamansal olarak k\u0131salt\u0131r. B\u00f6ylece anayasal bir anla\u015fma \u00e7er\u00e7evesinde demokratik s\u00fcrecin devaml\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 sa\u011flayabilen Yeni T\u00fcrkiye’nin in\u015fas\u0131 tamamlanm\u0131\u015f olacakt\u0131r. Bu niteliklere sahip Yeni T\u00fcrkiye ve ba\u015far\u0131s\u0131z darbe giri\u015fimi deneyiminden \u00e7ok \u00f6nemli dersler \u00e7\u0131karabiliriz.<\/p>\n\n\n\n Konsens\u00fcs y\u00f6netimi: <\/strong>Bu nedenle, bu darbenin ba\u015far\u0131s\u0131z k\u0131l\u0131nmas\u0131, darbenin istisnai durumunun y\u00f6netimi ve ger\u00e7ek bir kar\u015f\u0131 koyma i\u00e7in t\u00fcm enerjilerin harekete ge\u00e7irilmesi stratejik ve hayati bir \u00f6neme sahipti. Rejim, bile\u015fenleri, siyasi, sivil ve halk g\u00fc\u00e7leriyle, b\u00fct\u00fcn enerjileri kullanarak, kriz, f\u0131rsat ve \u00e7at\u0131\u015fma y\u00f6netimini ger\u00e7ekle\u015ftirecek uygun bir hareket \u00e7er\u00e7evesinde cumhuriyet ve demokrasiyi korumak amac\u0131yla bu darbeye kar\u015f\u0131 koyabilmi\u015ftir.<\/strong><\/p>\n\n\n\n Rejimin, uzla\u015fman\u0131n ve darbeye kar\u015f\u0131 direni\u015fin sonucu olan ve ba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131kla sonu\u00e7lanmas\u0131na katk\u0131da bulunan birlik ve beraberli\u011fin s\u00fcreklili\u011fini teyit eden uzla\u015fma ve mutabakat y\u00f6netimi olarak adland\u0131rabilece\u011fimiz \u015feyi ger\u00e7ekle\u015ftirmesi, \u00e7ok \u00f6nemli bir ad\u0131md\u0131. \u00c7\u00fcnk\u00fc bu uyum ve dayan\u0131\u015fman\u0131n y\u00f6netmi, birli\u011fe ula\u015fmak ve T\u00fcrkiye’nin konumunu in\u015fa etmek i\u00e7in m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011fu kadar uzun s\u00fcre korunmas\u0131 gereken temel konulardan biriydi. \u00d6zellikle yerel ve uluslararas\u0131 olaylarla dalgalanan ve art\u0131k “S\u0131f\u0131r Problem” klasik s\u00f6yleminin fayda etmedi\u011fi ve daha fazla krizlerin ortaya \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 bir b\u00f6lgede oldu\u011fumuz hakikati g\u00f6z \u00f6n\u00fcne al\u0131n\u0131rsa bunun do\u011frulu\u011fu daha net ortaya \u00e7\u0131kar. \u00c7\u00fcnk\u00fc krizler kendilerini b\u00f6lgeye dayatm\u0131\u015f ve T\u00fcrkiye’nin rasyonel hareketinin stat\u00fc ve konum olu\u015fturmada \u00f6nemli oldu\u011funu ve \u00fc\u00e7 boyutlu bahsi ge\u00e7en gri hipotezle ilgili verilerin asimilasyonunu do\u011frulamaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n Uluslararas\u0131 ve b\u00f6lgesel stat\u00fc politikalar\u0131ndan i\u00e7te <\/strong>Sa\u011flam Zeminin (Temkin) in\u015fas\u0131na:<\/strong><\/p>\n\n\n\n Bu konu, T\u00fcrk deneyimindeki tarihi ve co\u011frafi kredi olan yer ve zaman\u0131n anla\u015f\u0131lmas\u0131 gereksinimlerinden stat\u00fc in\u015fa politikalar\u0131na, oradan da sa\u011flam zemin in\u015fas\u0131na ge\u00e7i\u015f etraf\u0131nda odaklanmaktad\u0131r. Bunun ba\u015far\u0131lmas\u0131, i\u00e7erde gen\u00e7lerin yeti\u015ftirilmesi, demokrasi k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fcn yerle\u015ftirilmesi, icma ve kons\u00f6ns\u00fcs\u00fcn sa\u011flanmas\u0131, sivil toplumun etkin hale getirilmesi, siyaset ve vak\u0131f kurumlar\u0131n\u0131n ihyas\u0131 gibi r\u00f6nesans ve dirili\u015f kurallar\u0131na dayanan kompleks bir sa\u011flam zemin in\u015fas\u0131 ve g\u00fc\u00e7lenme anlam\u0131na gelmektedir.<\/p>\n\n\n\n Bu politika, T\u00fcrk kalk\u0131nma deneyimi ve ya\u015fam ko\u015fullar\u0131n\u0131n geli\u015fmesi ve Yeni T\u00fcrkiye\u2019de \u00e7e\u015fitli zorluklar\u0131n \u00fcstesinden gelme konusunda meyvelerini veren b\u00fcy\u00fcme modelinde sa\u011flanan s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir ve etkin ba\u015far\u0131y\u0131 garanti edecektir.<\/p>\n\n\n\n Bu ba\u011flamda iki \u00f6nemli \u015feyi g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde bulundurman\u0131n gere\u011fine vurgu yapmal\u0131yiz:<\/p>\n\n\n\n Birincisi yerel; ikincisi ise b\u00f6lgesel ve uluslararas\u0131 d\u00fczeydedir.<\/p>\n\n\n\n Yerel olana gelince, Erdo\u011fan liderli\u011findeki T\u00fcrkiye y\u00f6netimi taraf\u0131ndan temsil edilen \u201ckarizmatik model\u201d de\u011ferlendirilerek T\u00fcrk deneyim ve modelinin s\u00fcrekli ba\u015far\u0131 sa\u011flamas\u0131 i\u00e7in kurumlar, politikalar ve kararlar karizmas\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclmesi gerekmektedir.<\/p>\n\n\n\n B\u00f6lgesel ve uluslararas\u0131 boyut ise, T\u00fcrkiye\u2019nin kendisini izole etmesi ve yaln\u0131zla\u015fmas\u0131n\u0131n mevcut politikalarda bir se\u00e7enek olamayaca\u011f\u0131 ve T\u00fcrkiye modeline hala \u015f\u00fcphe ile bakma, hatta baz\u0131 devletlerde oldu\u011fu gibi tehdit olarak g\u00f6r\u00fcp ona kar\u015f\u0131 tayyakkuz halinde olma ger\u00e7e\u011fi ile y\u00fczle\u015fip m\u00fccadele edilmesinin gereklili\u011fi ile ilgilidir.<\/p>\n\n\n\n Bu da d\u0131\u015fta prestij in\u015fa etme ve i\u00e7te zemini sa\u011flamla\u015ft\u0131r\u0131lma unsurlar\u0131na ait politikalar\u0131n\u0131 oturtma, T\u00fcrkiye deneyiminin \u00fczerinde y\u00fckselmesi gereken iki kol oldu\u011funu vurgulamaktad\u0131r. Tehlikeler, bunlar\u0131n meydana getirece\u011fi krizler, do\u011furaca\u011f\u0131 f\u0131rsatlar haritas\u0131 ile y\u00fczle\u015fme \u00e7er\u00e7evesinde ger\u00e7ek bir hareket stratejisi, kriz, \u00e7at\u0131\u015fma ve ittifaklar\u0131n y\u00f6netimi; mutlaka \u00f6nceden planlama, yat\u0131r\u0131m yapma ve y\u00f6netme kabiliyetine ba\u011fl\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n Bu ilk vizyon \u00e7er\u00e7evesinde, s\u00f6zkonusu hayati konular ve stratejik yap\u0131ya sahip, \u00f6nleyici ve uygulamal\u0131 politikalar takip etme ile ilgili meseleler, bir ara\u015ft\u0131rma ekibi taraf\u0131ndan detayland\u0131r\u0131labilir. B\u00f6yle bir \u00e7al\u0131\u015fma, mevcut realite ile birlikte gelece\u011fi de do\u011fru okuyup projeler \u00fcretebilecek planl\u0131 ve sistematik bir yakla\u015f\u0131m\u0131 esas alacak bir kamu ve d\u0131\u015f politika paketi \u00e7er\u00e7evesinde ger\u00e7ekle\u015ftirilebilir.<\/p>\n Mek\u00e2n fakt\u00f6rleri, imk\u00e2n haritalar\u0131 ve sa\u011flam zemine basma yolunda konum in\u015fa etme \u00e7abalar\u0131\u2026 Bunlar \u00e7ok boyutu ve a\u00e7\u0131s\u0131 bulunan stratejik unsurlar olabilecek hususlard\u0131r… Hal-i haz\u0131rdaki durum ile olaylar\u0131n varaca\u011f\u0131 noktay\u0131, yani mevcut realite ile gelece\u011fin haritalar\u0131n\u0131 anlamak ve \u00e7izmek i\u00e7in farkl\u0131 anlama d\u00fczeyleri i\u00e7inde kafa yorarken bu anlay\u0131\u015f d\u00fczeylerinin ge\u00e7i\u015fkenli\u011fi, hayarar\u015fisi ve \u00f6ncelik s\u0131ralar\u0131 dikkate …<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":1722,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"pmpro_default_level":"","footnotes":""},"categories":[164,159],"tags":[],"class_list":["post-1721","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-kavramlar","category-yayinlar","pmpro-has-access"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ruyaa.cc\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1721","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ruyaa.cc\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ruyaa.cc\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ruyaa.cc\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ruyaa.cc\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1721"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/ruyaa.cc\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1721\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1724,"href":"https:\/\/ruyaa.cc\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1721\/revisions\/1724"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ruyaa.cc\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1722"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ruyaa.cc\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1721"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ruyaa.cc\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1721"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ruyaa.cc\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1721"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}