Mısır–İsrail ilişkilerindeki gerginlik: İki bakış açısı arasında

Mısır-İsrail ilişkileri, derin güvenlik ve istihbarat koordinasyonunun devam etmesine rağmen, her iki taraftan yükselen medya ve siyasi söylemlerle karmaşık bir dönemden geçmektedir. Camp David Anlaşması ve 45 yıllık barış, iki ülke için stratejik bir temel olmaya devam etse de, İsrail'in Doha'daki Hamas liderlerine yönelik saldırısı ve Filistinlilerin Gazze'den sürülmesine dair artan söylemler Kahire'de sert tepkilere neden olmuştur. Bazı kaynaklar, bu tepkilerin Sina'daki hava savunma koridorlarının güçlendirilmesiyle eşlik ettiğini belirtirken, resmi Mısırlı kaynaklar koordinasyonda gerçek bir azalma olduğunu yalanlamakta ve iş birliği kanallarının düzenli biçimde işlediğini vurgulamaktadır.
Ancak Kahire, bu iş birliğinin biçimini yeni gerçekliğe uygun şekilde değiştirmeyi değerlendirmektedir. Bu durum, tırmanan ancak stratejik olarak kontrol altında tutulan siyasi ve medya gerginliği olarak tanımlanmaktadır; yani bu gerginlik şimdilik iki taraf arasındaki barış anlaşmasına veya güvenlik iş birliğinin temellerine yönelik fiili bir tehdit düzeyine ulaşmamaktadır. Siyasi analist Gilad Kahana, "Israel Hayom"daki makalesinde, iki ülkedeki güvenlik kurumlarının güvenlik koordinasyonu ve Sina'daki iş birliği konusunda mevcut durumu korumanın önemini kavradığını vurgulamaktadır.
Kahana, Mısır'ın Sina'daki askerî hareketliliğinin Gazze sakinlerinin kaçışını önlemeye yönelik olduğunu ve barış anlaşmasının ihlali olmadığını savunmaktadır. Makale ayrıca, Mısır'ın askerî gelişiminin ABD'nin tam denetimi altında gerçekleştiğine ve İsrail'in güvenliğini garanti altına alan Amerikan denetimlerinin sıkılığına dikkat çekmektedir. Mısır ile İsrail arasındaki stratejik iş birliği alanları arasında Kızıldeniz'de seyrüseferin korunması, Husilerin deniz yollarını ele geçirmesinin önlenmesi, Afrika'daki istihbarat operasyonları, Sina'da DEAŞ'a karşı savaş ve ortak düşman İran'a karşı mücadele yer almaktadır.
Mısırlı kaynaklar, İsrail'in Katar'a saldırısının ardından Kahire'nin Tel Aviv ile güvenlik koordinasyonunun düzeyini düşürme kararı aldığına dair haberleri yalanlamış, ancak sahadaki gelişmelere uygun olarak ilişkilerin biçimini ve koordinasyon mekanizmalarını yeniden gözden geçirmekte olduklarını belirtmişlerdir. İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu'nun Sina Yarımadası'nın bazı bölgelerini gösteren bir harita içeren "Büyük İsrail" planını ortaya atması, Kahire tarafından doğrudan düşmanca bir adım olarak değerlendirilmiş ve ilişkilerde gerginliği artırmıştır. Emekli Tümgeneral Semir Ferec gibi önde gelen Mısırlı analistler, güvenlik koordinasyonunun askıya alınmasının, Kahire'nin İsrail'in Gazze'deki Filistinlilere yönelik adımlarına karşı çıktığına dair "açık bir mesaj" olduğunu belirtmişlerdir.
Ferec, Mısır egemenliğine yönelik her türlü saldırının Camp David Anlaşması'nın iptaline ve Mısır ordusunun tüm gücüyle Sina'ya girmesine yol açacağı uyarısında bulunmuştur. İsrail'in Doha'daki saldırısı, ortak bir Arap savunma gücü kurulmasına ilişkin Arap tartışmasını yeniden gündeme getirmiş, ancak bu projenin siyasi iradeden yoksun Arap dünyası için bir sınav anı olup olmadığı konusunda analistler arasında bölünme yaşanmıştır. İsrailli medya mensubu Yehoshua Meiri Lichter, Mısır'ın İran'dan Gazze'ye Sudan ve Sina üzerinden tüneller kullanılarak yapılan teçhizat kaçakçılığına göz yumduğunu iddia etmiş ve Kahire'nin iç ekonomik ve siyasi krizinden dikkati dağıtmak için İsrail karşıtı açıklamalarını yoğunlaştırdığını belirtmiştir.
"Rotter Net" sitesinde yayımlanan bir rapor, Mısır ordusunun ilk kez Sina'da HQ-9B tipi gelişmiş Çin hava savunma sistemlerini konuşlandırdığını ortaya koymuş, bu adımın Mısır'ın İsrail'in Gazze'deki operasyonuna ve Filistinli mültecilerin kendi topraklarına akın etme olasılığına ilişkin kaygılarının bir sonucu olduğunu vurgulamıştır. Ruya Merkezi'nin değerlendirmesine göre, Mısır ile İsrail arasındaki mevcut gerginlik esasen siyasi ve medya kaynaklı olup, ortak stratejik çıkarlarla sınırlı ve kontrol altında tutulmaktadır. Güvenlik iş birliği devam etmekte, ancak medya ve siyasi tırmanma, Mısır'ın hazırlık düzeyini yükselttiğine işaret etmektedir.
Kızıldeniz'deki iş birliği, Sina'da terörle mücadele, İsrail ile Hamas arasındaki arabuluculuk ve doğal gaz çıkarları, Mısır için bir bağımlılık ağı oluşturmakta ve doğrudan askerî çatışmaya girmesini zorlaştırmaktadır. İsrail'in yayılmacı politikaları ve Mısır'ın bu saldırgan İsrail davranışını caydırma kapasitesinin zayıflaması hâlinde daha yüksek bir sürtüşme düzeyine geçiş olasılığı da göz ardı edilmemektedir.
Yönetici Özeti
Bir dizi İsrail siyasi raporu ve basın haberi incelendiğinde, Mısır–İsrail ilişkilerinin bir yanda derin güvenlik ve istihbarat koordinasyonunun sürmesini, öte yanda ise iki taraftan yükselen medya ve siyasi söylemi bir araya getiren karmaşık bir evreden geçtiği görülmektedir.
Analizlerin büyük çoğunluğu, Camp David Anlaşması’nın ve 45 yıldır süren barışın hâlâ iki taraf için stratejik bir dayanak oluşturduğu konusunda hemfikirdir; ancak son gelişmeler – özellikle İsrail’in Doha’da Hamas liderlerinin karargâhına yönelik saldırısının ve Filistinlilerin Gazze’den sürülmesine dair artan söylemin ardından – Kahire’de sert tepkilere yol açmış, bazı kaynaklara göre buna Sina’daki hava savunma koridorlarının güçlendirilmesi eşlik etmiştir.
Buna karşılık, resmî Mısırlı kaynaklar koordinasyonda gerçek bir azalma olduğunu yalanlamakta ve iş birliği kanallarının hâlâ mevcut olduğunu ve düzenli biçimde işlediğini vurgulamaktadır; bununla birlikte Kahire, bu iş birliğinin biçimini yeni gerçekliğe uygun şekilde değiştirmeyi değerlendirmektedir. Resmî söylem ile basına yapılan sızıntılar arasındaki bu farklılık, ilişkideki yüksek hassasiyeti ortaya koymaktadır: Mısır, anlaşmaların temeline dokunmadan medya mesajları vermeye çalışırken, işgal devleti “İsrail” kendi kamuoyunu yatıştırmaya ve koordinasyonu sürdürmeye çalışmaktadır.
Temel sonuç şudur: Yaşanan şey, tırmanan fakat stratejik olarak kontrol altında tutulan siyasi ve medya gerginliğidir; yani bu gerginlik şimdilik iki taraf arasındaki barış anlaşmasına ya da güvenlik iş birliğinin temellerine yönelik fiili bir tehdit düzeyine ulaşmamaktadır, ancak daha çalkantılı ve baskı altındaki bir bölgesel ortamı yansıtmaktadır. Bu ortamın krizleri çözülmeden sürmesi hâlinde, söz konusu gerginlik uzun vadede bir krize dönüşebilir.
1- Makale: “Mısır’la savaş mı? Sina’daki asker hareketliliğinin ardında ne var?”

Siyasi analist Gilad Kahana, “Israel Hayom”daki makalesinde Mısır–İsrail ilişkilerinin niteliğini güvenlik ve strateji perspektifinden ele almaktadır. Yazar, iki ülkedeki güvenlik kurumlarının güvenlik koordinasyonu ve Sina’daki iş birliği konusunda mevcut durumu korumanın önemini kavradığını vurgulamaktadır; “soğuk barışa” ve halk düzeyinde dayanışmanın yokluğuna rağmen güvenlik ilişkileri bugün her zamankinden daha önemlidir.
Kahana, İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu’nun Mısır’a yönelttiği eleştirileri analiz etmekte ve bunların Mısır yönetimiyle koordineli olduğunu, Kahire’nin Sina’daki güçlerini artırarak barış anlaşmasını ihlal ettiği iddialarını çürütmek amacıyla İsrail kamuoyuna hitap etmeyi hedeflediğini düşünmektedir. Yazara göre pratikte barış anlaşmasının bir ihlali söz konusu değildir; Mısır’ın Sina’daki değişiklikleri esas olarak Gazze sakinlerinin kaçışını önlemeye yöneliktir.
Makale ayrıca, son on yılda Mısır’ın askerî gelişiminin – gelişmiş Alman denizaltılarının satın alınması gibi – Mısır’ın başlıca silah tedarikçisi olan ABD’nin tam denetimi altında gerçekleştiğine dikkat çekmektedir; ABD, İsrail ile koordinasyon olmaksızın nitelikli silahlar devretmemektedir. Yazar, Washington’ın Körfez ülkeleriyle yakın ilişkilerine rağmen yıllarca bu ülkelere gelişmiş savaş uçakları satmayı reddettiğini vurgulayarak İsrail’in güvenliğini garanti altına alan Amerikan denetimlerinin sıkılığına işaret etmektedir.
Yazar, Mısır ile İsrail arasındaki stratejik iş birliği alanlarını şöyle sıralamaktadır: Kızıldeniz’de seyrüseferin korunması, Husilerin deniz yollarını ele geçirmesinin önlenmesi, Afrika’daki istihbarat operasyonları, Sina’da DEAŞ’a karşı savaş ve ortak düşman İran’a karşı mücadele.
Bu nedenle iki ülke arasındaki anlaşmanın herhangi bir ihlali, karşılıklı çıkarlar dengesini bozabilir; bu da taraflardan hiçbirinin istemediği bir durumdur.
Kahana’ya göre Mısır, 7 Ekim savaşının patlak vermesinden önce yıllarca İsrail ile Hamas arasındaki arabuluculukta merkezî bir rol oynamıştır; bu da koordinasyon kanallarının sağlamlığını yansıtmaktadır. Ancak yazar, öngörülebilir gelecekte iki ülke arasında bir “halk düzeyinde normalleşme” konusunda iyimser olmanın zor olduğunu kabul etmekte, ortak stratejik çıkarlar hükümetlerin kimliğini aştığı için güvenlik iş birliğinin sürmesini daha olası görmektedir. ([1])
2- Haaretz: Mısırlı kaynaklar güvenlik koordinasyonunun azaltıldığını yalanlıyor ve İsrail ile tırmanan gerginliği ortaya koyuyor
Mısır–İsrail ilişkilerinin seyrine vâkıf Mısırlı kaynaklar, İsrail gazetesi “Haaretz“e yaptıkları açıklamalarda, İsrail’in Katar’a saldırısının ardından Kahire’nin Tel Aviv ile güvenlik koordinasyonunun düzeyini düşürme kararı aldığına dair haberleri yalanladı.
Gazetenin aktardığına göre bu kaynaklar, iki ülke arasındaki güvenlik ve istihbarat iletişim kanallarının hâlâ normal şekilde işlediğini ve bunlarda yapılacak her türlü değişikliğin temel anlaşmazlıkların sonucu değil, periyodik gözden geçirme çerçevesinde gerçekleştiğini vurguladı.
Söz konusu kaynaklar “Al Arabiya“ kanalına, Kahire’nin sahadaki gelişmelere uygun olarak İsrail ile ilişkilerin biçimini ve koordinasyon mekanizmalarını yeniden gözden geçirmekte olduğunu ve ortak güvenlik kanallarının faaliyetini incelediğini açıkladı; öte yandan üst düzey bir İsrailli yetkili gazeteye, İsrail’in Kahire’den bu yönde resmî bir karar bulunduğunu kabul etmediğini söyledi.
Aynı habere göre, son dönemde iki taraf arasında birden fazla düzeyde tırmanmanın hızı artmıştır; bu da barış antlaşmasının imzalanmasından yaklaşık 46 yıl sonra ilişkinin niteliğinde belirgin dönüşümler yaşandığını yansıtmaktadır.
Bu durum, İsrail’in Filistinlileri Gazze Şeridi dışına sürmeyi amaçlayan planını uygulamada ilerlediği, ağustos sonunda doğal gaz alanındaki iş birliğini dondurma tehdidinde bulunduğu ve buna paralel olarak Mısır devletine karşı siyasi ve medya tırmanışı yürüttüğü bir dönemde ortaya çıkmaktadır; Mısır da kendi payına olası tehditlere karşı ihtiyati tedbirler almıştır.
Mısır–İsrail ilişkileri dosyasına vâkıf sorumlu bir Mısır hükümeti kaynağı, İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu’nun Sina Yarımadası’nın bazı bölgelerini gösteren bir harita içeren “Büyük İsrail“ planını ortaya atmasından bu yana ilişkilerin geçtiğimiz aylarda kademeli olarak bozulmaya başladığını söyledi; Kahire bunu doğrudan düşmanca bir adım olarak değerlendirdi. Bu gerginliği katlayan bir diğer etken ise İsrail’in, İsrail’in güvenlik taleplerinin çoğunu karşılamasına rağmen Mısır–Katar kısmi ateşkes girişimini görmezden gelmesi oldu.
3- Önde gelen Mısırlı analist: “Bu durumda İsrail ile barış anlaşması iptal edilir” – Doreen Piskin – “Telegram” platformu
Gazeteci Doreen Piskin, İsrail’in Doha’daki saldırısının ardından Mısır’ın tepkilerini aktarmaktadır. Mısır medyasının, İsrail’in Kahire’deki silahlı liderleri hedef alabileceği endişesiyle dilini sertleştirdiğine işaret etmekte ve güvenlik koordinasyonunun asgari düzeye indirildiğini belirtmektedir.
Mısır yönetimine yakın en önde gelen askerî analistlerden biri olan emekli Tümgeneral Semir Ferec, güvenlik koordinasyonunun askıya alınmasının, Kahire’nin İsrail’in Gazze’deki Filistinlilere yönelik adımlarına karşı çıktığına dair “açık bir mesaj” olduğunu söyledi. Ferec, İsrail’in Katar’da yaptığına benzer bir operasyonu Mısır topraklarında gerçekleştirmeye “cesaret edemeyeceğini” vurguladı ve Mısır egemenliğine yönelik her türlü saldırının Camp David Anlaşması’nın iptaline ve Mısır ordusunun tüm gücüyle Sina’ya girmesine yol açacağı uyarısında bulundu.
Piskin, Ferec’in açıklamalarının genellikle olası bir resmî tutumun yansıması ya da test edilmesi olarak okunduğunu, bunun da açıklamaları bu gerginliğin düzeyi açısından anlamlı kıldığını belirtmektedir.
4- Rapor: “Ortak Arap gücü kurma fikri bölgesel tartışmanın gündemine geri dönüyor”
Yoni Ben Menahem, İsrail’in Doha’daki saldırısının ortak bir Arap savunma gücü kurulmasına ilişkin Arap tartışması üzerindeki etkisini analiz etmektedir. İlk kez 2015 Şarm el-Şeyh zirvesinde gündeme getirilen bu proje, İsrail’in Katar’daki Hamas liderlik karargâhına saldırısının ardından yeniden gündeme gelmiştir.
Yazar, “Arab Expert (İbranice)” ([2]) sitesinde yayımlanan raporunda, İsrail’i caydıracak ve Arap ülkelerinin kolektif güvenliğini sağlayacak bir “Arap NATO’su” kurmanın zamanının gelip gelmediğini sormaktadır. İsrail saldırısının Arap güvenlik sisteminin kırılganlığını ve ortak bir stratejinin yokluğunu gözler önüne serdiğini, İsrail’in ise çıkarlarını korumak için bölgede hiçbir kısıtlama olmaksızın hareket ettiğini. vurgulamaktadır.
Yazar, Abdulfettah Sisi’nin fikri, herhangi bir Arap ülkesini savunmak için hızla harekete geçebilecek bir güç olarak yeniden gündeme getirdiğine dikkat çekmektedir; ancak analistler arasında bir bölünme vardır: Bir kesim fikri, siyasi iradeden yoksun Arap dünyası için bir sınav anı olarak görürken, diğer kesim dış çıkarlar ve baskılar nedeniyle açıklamalar aşamasının ötesine geçilebileceğinden şüphe duymaktadır.
Makale, projenin hayal ile yanılsama arasında eski-yeni bir fikir olarak kaldığı, yeniden gündeme getirilmesinin bile krizin derinliğini ve İsrail karşısındaki acizlik duygusunu yansıttığı sonucuna varmakta; projenin normalleşme sürecini geriye götürebileceğine dair endişeli İsrail işaretlerine de değinmektedir.
5-“Arap liderlerin açıklamaları boştu; onlar Doha’da toplanırken Gazze düştü” – Jacky Hugi – “Haaretz” gazetesi
Siyasi yazar Jacky Hugi, “Haaretz” gazetesinde, İsrail ordusunun Gazze’ye yönelik saldırılarının tırmandığı bir dönemde Doha’da düzenlenen Arap-İslam zirvesini analiz etmektedir. Hugi’ye göre Arap liderler – aralarında Mısır, Ürdün, Suriye, Lübnan, Türkiye ve İran da bulunmak üzere – İsrail’in Doha’daki Hamas karargâhına saldırısının ardından Katar ile dayanışma açıklamaları yapmış, Gazze’ye yönelik saldırganlığın, sürgünün ve Batı Şeria’daki baskının durdurulması çağrısında bulunmuştur; ancak makale bu açıklamaları boş ve İsrail savaş makinesini etkilemekten aciz olarak tasvir etmektedir.
Bu analiz, Arap söylemi ile pratik çıktıları arasındaki uçuruma işaret etmekte; bu da bölgesel bölünmüşlüğün sürdüğünü ve İsrail politikalarına etkili bir kolektif yanıt geliştirilemediğini yansıtmaktadır.
6-“Mısır İsrail’e karşı: Hamas ile iş birliği ve iç kriz gölgesinde tırmanma” – Yehoshua Meiri Lichter – “X” platformu

İsrailli medya mensubu ve yazar Yehoshua Meiri Lichter, bir dizi tweet’te, üst düzey bir istihbarat yetkilisinin Gazze’deki Hamas liderleri ile görevden alınan Mısır istihbarat başkanı Abbas Kamil arasındaki iş birliğine dair kanıtları ortaya çıkardığını belirtti.
Bu kaynağa göre Mısır, İran’dan Gazze’ye Sudan ve Sina üzerinden tüneller kullanılarak yapılan teçhizat kaçakçılığına göz yummuştur; Lichter bu iş birliğinin bölgesel istikrarı baltaladığını ve İsrail ile gerginlikleri artırdığını düşünmektedir.
Lichter, Kahire’nin iç ekonomik ve siyasi krizinden dikkati dağıtmak için İsrail karşıtı açıklamalarını yoğunlaştırdığını ekliyor; buna, İran’ın Sudan’a yakın güney Mısır’da eğitim ve askerî sistemler üzerindeki etkisini genişlettiği ve Şii mezhebini yaydığı, giderek artan nüfuzu eşlik ediyor. ([3])
7- Rapor:“Mısır, Sina’da Rus S-400 sistemine benzer Çin yapımı HQ-9B hava savunma sistemlerini konuşlandırıyor” – “Rotter Net” sitesi

“Rotter Net” sitesinde “Middle East Monitor“a dayanılarak yayımlanan bir rapor, Mısır ordusunun ilk kez Sina’da HQ-9B tipi gelişmiş Çin hava savunma sistemlerini konuşlandırdığını ortaya koydu. Rapor, bu sistemin Rus S-400’e benzer bir performansa sahip olduğunu, menzilinin yüzlerce kilometreye ulaştığını ve birden fazla hedefi takip etme kabiliyeti bulunduğunu vurguladı.
Rapor, bu adımın Mısır’ın İsrail’in Gazze’deki operasyonuna ve Filistinli mültecilerin kendi topraklarına akın etme olasılığına ilişkin kaygılarının sonucu olduğunu, Kahire’nin bunu “kırmızı çizgi” olarak gördüğünü belirtmektedir.
Bununla birlikte, son tırmanma – barış anlaşmalarının imzalanmasından bu yana İsrail’e ilk kez açıkça “düşman devlet” olarak atıfta bulunulması da dâhil – Mısır’ın tutumunda niteliksel bir dönüşüm yaşandığına dair haklı İsrail endişelerine yol açmaktadır. ([4])
Ruya Merkezi’nin Değerlendirmesi:
Önceki raporların bütününden, Mısır ile işgal devleti “İsrail” arasındaki mevcut gerginliğin esasen siyasi ve medya kaynaklı olduğu, ancak kontrol altında tutulduğu ve ortak stratejik çıkarlarla sınırlandığı anlaşılmaktadır:
- Güvenlik iş birliğinin sürekliliği: Bazı analistlerin güvenlik koordinasyonunun askıya alındığı ya da azaltıldığı yönündeki açıklamalarına rağmen, Mısırlı ve İsrailli kaynaklar istihbarat ve güvenlik kanallarının sürdüğünü teyit etmektedir.
- Medya ve siyasi tırmanma: Emekli Mısırlı generallerin açıklamaları ve Sina’da hava savunma sistemlerinin konuşlandırılması gibi adımlar, Mısır’ın hazırlık düzeyini yükselttiğine işaret etmektedir, ancak temel anlaşmalara dokunulmamaktadır. Bu mesajlar, Camp David’in imzalanmasından bu yana bilinen medya ve siyasi denge oyununun bir parçasıdır.
- Karşılıklı çıkarlar: Kızıldeniz’deki iş birliği, Sina’da terörle mücadele, işgal devleti “İsrail” ile Hamas arasındaki arabuluculuk ve doğal gaz çıkarları, Mısır için bir bağımlılık ağı oluşturmakta ve ona Kahire’nin İsrail ile herhangi bir askerî çatışmaya doğrudan girmesini zorlaştıran güçlü kısıtlamalar getirmektedir.
- Baskı unsurları: İsrail’in Doha’daki saldırısı, Filistinlilerin sürülmesine dair söylem, “Büyük İsrail” planı ve Mısır’ın iç krizleri, görünürdeki gerginliğin düzeyini yükselten ve Kahire’nin iç kamuoyu karşısında kararlı görünme ihtiyacını artıran etkenlerdir.
- Bölgesel ortam: Gerçekleşmesi beklenmese de ortak bir Arap gücüne ilişkin tartışmanın yeniden gündeme gelmesi, Arap düzeninin hâlâ kırılgan olduğunu yansıtmakta ve özellikle ABD’nin bölgeye ilgisinin azaldığı bir ortamda İsrail’in hassasiyetini artırmaktadır.
Buna dayanarak, Camp David Anlaşması’nın hâlâ ayakta olduğu, yaşananların bir “yeni soğuk savaş” ya da ilişkilerin topyekûn çöküşü düzeyine ulaşmadığı, ancak son derece çalkantılı bir bölgesel ortamda karşılıklı güvenin azaldığının bir göstergesi olduğu söylenebilir.
Bölgesel baskının sürmesi ya da büyük askerî olayların yaşanması, bu gerginliği siyasi ve medya düzeyinden çatışma yoluna taşıyabilir; ancak şimdilik iki taraf da gerginliği kontrol altında tutmaya özen göstermektedir.
Bu kapsamlı analitik değerlendirme, Mısır–İsrail ilişkilerini anlamanın çıkarlar ağına ve bölgenin daha geniş tablosuna bakmayı gerektirdiğini ortaya koymaktadır: Bugün görünen gerginlik, iç baskılar ile bölgesel hesaplar arasındaki etkileşimin ürünüdür; bu da iki tarafın – özellikle Mısır’ın – her türlü doğrudan hamlenin risklerle dolu olduğunun farkında olmasına yol açmaktadır.
Bu değerlendirmeyle, Mısır–İsrail ilişkilerini son dönemde ele alan İsrail ve Arap araştırma ve basın kaynaklarında yer alanlar okunabilir; “gerçek bir gerginlik” bulunup bulunmadığı sorusuna şöyle yanıt verilebileceği anlaşılmaktadır: Evet, söylemde bir gerginlik vardır, ancak bu gerginlik Kahire ile Tel Aviv arasındaki köklü bir güvenlik ve stratejik iş birliği çerçevesinde hâlâ kontrol altındadır.
Ne var ki bu görünürdeki yargı, iki tarafın fiilî davranışlarının daha derinlemesine okunmasını gerektirmektedir; zira Mısır ile İsrail arasında gerginlik bulunup bulunmadığı, yetkililerin açıklamalarıyla ya da resmî medyada yayımlananlarla kesin olarak belirlenemez. Durumun hassasiyeti ve güvenlik ile diplomatik kanalların sürmesinin önemi göz önünde bulundurulduğunda iki taraf da bunu açıkça ifade etmeyecektir. Geçmiş on yılların tecrübesi, karşılıklı siyasi açıklamaların – sert ya da yumuşak olsun – sahadaki tutumların gerçeğini her zaman yansıtmadığını ve iki taraf arasındaki ilişkinin niteliğini anlamak için yeterli bir gösterge olarak bunlara fazla güvenilemeyeceğini göstermiştir. Bu nedenle fiilî hareket ve politikaların sağlam bir tümevarımla incelenmesi, iki ülke arasındaki gerginlik ya da yumuşama düzeyini değerlendirmede en güvenilir araçtır.
Sahada ise, İsrail tutumunun son dönemde giderek daha saldırgan ve yayılmacı hâle geldiğine ve Arap çevresini giderek daha fazla hafife aldığına işaret eden göz ardı edilemeyecek somut gerçekler bulunmaktadır.
Bu durum, Katar’ın başına gelenlerde, yani Washington’un müttefiki olan ve Batı ile yakın ilişkileri bulunan bir ülkede bulunmalarına rağmen Hamas liderlerini hedef alan İsrail’in Doha saldırısında açıkça görülmektedir; bu, İsrail’in güvenlik çıkarlarını korumak için geniş bir serbestlikle hareket ettiğine dair açık bir mesajdır.
Aynı durum, İsrail’in etkili bir caydırıcılıkla karşılaşmadan Suriye toprakları içindeki hedeflere yönelik tekrarlanan hava saldırılarıyla Suriye’de, Lübnan topraklarının derinliklerine kadar uzanan sızmalar ve suikastlarla da Lübnan’da tekrarlanmıştır.
Bu davranışlar, İsrail’in geleneksel sınırları ya da Arap tepkilerini davranışı için bir kısıt olarak görmediğini ve yalnızca iç güvenlik hesaplarına göre hareket ettiğini ortaya koymaktadır.
Mısır da bu akıbetin bir istisnası değildir; özellikle Mısır’ın ekonomik zayıflığı ve geniş bir halk desteğine dayanan gerçek bir siyasi istikrarın yokluğu göz önüne alındığında, Mısır’daki yönetimin bekası dış desteğe ve dış güçlere yaslanmaya dayanmaktadır.
Buna ek olarak, tarihsel olarak Kahire’nin İsrail ve Filistin direniş hareketleriyle ilişkisinde elindeki en etkili araç olan Mısır’ın arabuluculuk kozu, özellikle arabuluculuk hattına – Katar ve bir ölçüde Türkiye gibi – yeni aktörlerin girmesiyle birlikte artık eskisi kadar güçlü değildir.
Tüm bunlar, İsrail’in bölgeyi topyekûn mubah sayması şeklindeki daha geniş bir bağlamda gerçekleşmektedir; bu durum, doğrudan sürtüşmeyi önleyen bir unsur olarak Mısır ile İsrail arasındaki ortak güvenlik kozunun değerini de azaltmıştır. Sina’daki güvenlik durumunda artık neredeyse hiçbir güvenlik olayı yaşanmamaktadır; bu da güvenlik koordinasyonunun gelecekte sürtüşmeyi önlemek için yeterli bir güvence oluşturmadığı anlamına gelmektedir. Olaylar biriktikçe gizli gerginlikler yeni bir İsrail saldırısına dönüşebilir.
Tüm bu veriler bir arada değerlendirildiğinde, Mısır–İsrail ilişkilerinin mevcut görünümünün, güvenlik iş birliğini koruyan ve aynı zamanda siyasi ve medya tırmanmasına sahne olan “kontrollü gerginliğe” daha yakın olduğu görülmektedir; ancak İsrail’in yayılmacı politikalarının sürmesi ve Mısır’ın bu saldırgan İsrail davranışını caydırma kapasitesinin zayıflaması hâlinde daha yüksek bir sürtüşme düzeyine geçiş olasılığı da göz ardı edilmemektedir.
([1]) https://www.israelhayom.co.il/opinions/article/18847335
([2]) Yoni Ben Menahem tarafından yönetilen ve Filistin ile İsrail meselelerine odaklanan İbranice bir medya platformudur.
([3]) https://x.com/YehoshuaMeiri/status/1967869419629195649
([4]) https://rotter.net/forum/scoops1/915233.shtml
Ayrıca okuyun: Husiler Mısır’ı tehdit ediyor: Askerî müdahalenin riskleri ve bölgesel yansımaları | Aksa Tufanı’ndan sonra: İsrail provokasyonları Kahire’yi politikasını değiştirmeye itecek mi?


