Yapay zekâ modellerinin kötüye kullanımının riskleri ve tehditleri

Anthropic şirketi, 10 Eylül 2026'da yayımladığı bir raporla, Aralık 2025 ile Ağustos 2026 arasında Claude modelinin kötüye kullanıldığı operasyonları detaylandırdı. Bu rapor, yapay zekânın artık sadece metin üretmekle kalmayıp casusluk, siber savaş, siyasi gözetim, medya etkisi, silah geliştirme ve biyolojik araştırmalar gibi alanlarda operasyonel bir altyapı olarak kullanıldığını gösteriyor. Rapor, siber operasyonlar, etki operasyonları, gözetim ve casusluk, konvansiyonel silah geliştirme, biyolojik çift kullanım, dolandırıcılık ve aldatma ile model yeteneklerinin yasa dışı kopyalanması olmak üzere yedi alanı kapsıyor.
Yapay zekâ, bu operasyonlarda asistan, uygulayıcı ve koordinatör olmak üzere üç temel işlevi üstlenerek, insan yönlendirmesi altında giderek artan operasyonel özerklik sergiliyor. Örneğin, Rus casusluğuyla bağlantılı bir aktörün oltalama ve kötü amaçlı yazılım kontrolünde otomatik ajanlar kullandığı, tek bir kişinin yapay zekâ yardımıyla çalınmış sağlık ve yargı verilerini birleştiren bir platform kurduğu belirtiliyor. Medya etkisi alanında ise Rusya, İran, Türkiye, Arap Körfezi ülkeleri, Güney Asya, Afrika ve Avrupa kaynaklı dokuz etki operasyonu tespit edildi; bu operasyonlarda Claude, sahte karakterler oluşturmak, haber siteleri kurmak ve farklı dillerde içerik üretmek için kullanıldı.
Özellikle İran'ın propaganda makinesine yapay zekânın entegrasyonu ve BAE'ye atfedilen, Sudan'daki rolünü eleştiren BM raportörleri hakkında karşı dosyalar hazırlama operasyonu dikkat çekiyor. Mali'de ise Claude'un yaklaşık 25 milyon SIM kartın verilerini işleyecek bir kitlesel gözetim platformu inşa etmek için kullanıldığı ortaya çıktı. Çin Devlet Güvenliği ile bağlantılı bir aktörün Suriye'deki Uygurları izlemek ve devşirmek için Claude'u kullandığı, dil engellerini aşarak psikolojik ve dilsel testler yaptığı belirtiliyor.
Kuzey Yemen'deki bir hücrenin, güdümlü füze ve balistik füze geliştirme programlarında Claude'u mühendislik ekibi gibi kullandığı, ancak çalışan bir sistem üretildiğine dair kanıt olmadığı ifade ediliyor. Biyolojik çift kullanım alanında ise Chikungunya virüsü ve kuş gribi gibi konularda işlev kazanımı araştırmaları ve toksin tasarımları gibi beş vaka sunuluyor. Dolandırıcılık alanında, Çinli bir stüdyonun Claude'u kullanarak yirmiden fazla flört uygulaması ve 4.700 yapay karakterle 25 binden fazla kişiyle iletişim kurduğu belirtiliyor.
Rapor, yapay zekânın gücü tekelleştirmek yerine yeniden dağıttığını, teknik uzmanlık, çalışan sayısı, zaman ve maliyet engellerini ortadan kaldırdığını vurguluyor. Ayrıca, özel platformların egemen bir istihbarat kapasitesine sahip hale geldiğini ve Anthropic'in raporu yayımlamasının Claude'un işe yararlığını kanıtlama, düzenleme tartışmasını etkileme, şirketi hukuki ve siyasi olarak koruma ve jeoteknolojik rekabette konumunu pekiştirme gibi motivasyonları olabileceği belirtiliyor.
Anthropic şirketi 10 Eylül 2026’da, Aralık 2025 ile Ağustos 2026 arasında tespit edip engellediği operasyonları kapsayan önemli bir rapor[1] yayımladı. Rapor, Claude modelinin kötüye kullanımına ilişkin kapsamlı bir istatistik değil; şirketin tehdit istihbaratı ekibinin tespit ettiği “en dikkat çekici ve en yeni vakalardan” seçilmiş bir derlemedir.
Rapor önemlidir ve gerçek değeri, onu “Husi füzeleri” ya da “BAE etki kampanyası”na indirgeyen Arap medyasındaki başlıklardan çok daha geniştir. Rapor, yapay zekânın salt metin üretme aracı olmaktan çıkıp casusluk, siber savaş, siyasi gözetim, medya etkisi, silah geliştirme ve biyolojik araştırmalarda kullanılan operasyonel bir altyapıya dönüşmesine dair nadir bir pencere sunmaktadır.
Burada raporun tespit ettiği vakaların bir özetini, ardından dört soruyu yanıtladığımız analitik bir çalışmayı sunuyoruz:
- Rapor neyi ortaya koydu?
- Stratejik olarak ne anlama geliyor?
- Anthropic neden onu şimdi yayımlamayı seçti?
- Ve biz Araplar bu raporun bulgularından pratik olarak nasıl yararlanabiliriz?
Birincisi: Raporun alanları ve kapsamı
Rapor yedi alanı kapsamaktadır:
- Siber operasyonlar.
- Etki operasyonları ve bilgi alanının manipülasyonu.
- Gözetim ve casusluk.
- Konvansiyonel silah geliştirme.
- Biyolojik çift kullanım.
- Dolandırıcılık ve aldatma.
- Model yeteneklerinin yasa dışı kopyalanması, diğer adıyla illicit distillation
Yeni olan şu ki yapay zekâ artık yalnızca bildiğimiz anlamda “akıllı asistan” işlevi görmüyor; üç işlev üstlenmiş durumda: asistan/uygulayıcı/koordinatör!
Şirket, bu faaliyetlerle bağlantılı hesapları kapattığını, tespit ve koruma araçlarını geliştirdiğini ve bazı bilgileri ilgili hükümetler ve şirketlerle paylaştığını belirtiyor. Ancak yayımlanan vakaların olgunun boyutunu ya da yaygınlık oranını temsil eden bir örneklem olmadığı uyarısında bulunuyor. Bu uyarı, özellikle şirketin “olgunun boyutu ya da yaygınlık oranına” ilişkin tahminini açıklamamış olması nedeniyle hafife alınamayacak riskler taşımaktadır.
İkincisi: Raporun temel sonucu
Raporun söylediği en önemli şey, kötü niyetli kullanıcıların bir sohbet robotundan yardım aldığı değildir; bu yıllardır bilinen bir durumdur. Yeni olan, yapay zekânın artık yalnızca bildiğimiz anlamda “akıllı asistan” işlevi görmemesi, aksine üç işlev üstlenmesidir: asistan/uygulayıcı/koordinatör! Şöyle ki:
| Aşama | Yapay zekânın işlevi |
| Asistan | Bilgi sunar, kod yazar, içerik oluşturur, danışmanlık verir ya da verileri özetler |
| Uygulayıcı | Araçları çalıştırır, sistemleri tarar, verileri analiz eder ve denemeleri tekrarlar |
| Koordinatör | Görevi birden çok ajan arasında paylaştırır, kampanyanın hafızasını tutar ve uygulamayı yarı bağımsız biçimde takip eder |
Bazı vakalarda kullanıcı artık Claude’dan tek bir kod parçası yazmasını istemiyor; genel bir hedef belirliyor, ardından keşif, istismar, veri çıkarma ve koruma sistemleri tarafından tespit edildiklerinde araçları yeniden inşa etme görevini ajanlara bırakıyor.
Bununla birlikte, raporun ortaya koyduğu vakalarda insan; hedefin seçilmesi, siyasi ya da mali amacın belirlenmesi, sonuçların gözden geçirilmesi ve bunlardan yararlanılması gibi egemen kararlarda varlığını sürdürdü. Dolayısıyla yayımlanan bu vakalar için daha doğru olan, kendi kendine savaş başlatmaya ya da casusluk kampanyası yürütmeye karar veren bir makineden değil, insan yönlendirmesi altında giderek artan operasyonel özerklikten söz etmektir.
Üçüncüsü: Yedi alandaki en önemli vakalar
Siber operasyonlar: Birey ile devlet arasındaki engelin çöküşü
Rapor, yapay zekânın devlet aygıtları ve profesyonel ekipler ile bireyler ve küçük gruplar arasındaki uçurumu daralttığını değerlendiriyor. Farklı aktörler artık çok hedefli kampanyalar yürütebiliyor, özel araçlar geliştirebiliyor ve çalınmış devasa miktarda veriyi işleyebiliyor.
Bu alanda aktarılan en dikkat çekici vakalar şunlardır:
- Rus casusluğuyla bağlantılı bir aktör; oltalama, altyapı satın alma, kötü amaçlı yazılım kontrolü ve veri hırsızlığında otomatik ajanlar kullandı.
- Ajanlar, kötü amaçlı yazılımların güvenlik yazılımları tarafından tespit edilip edilmediğini izliyor, ardından tespiti atlatana kadar onları otomatik olarak değiştirip yeniden inşa ediyordu.
- Operasyon; hükümet, diplomatik ve savunma kurumlarını ve Ukrayna ile Avrupa’daki insansız hava aracı tedarik zincirlerini hedef aldı.
- Başka bir grup, hedefleri, parolaları ve her bir sızmanın durumunu içeren kalıcı bir hafızayla birlikte uzmanlaşmış ajanlardan oluşan “sürüleri” paralel olarak çalıştırdı.
- Tek bir kişi, yapay zekânın yardımıyla çalınmış sağlık, yargı ve siyasi verileri birleştiren bir platform kurdu ve hedef alınan 42 kurumdan en az 14’üne sızdı. İşin tuhafı, bu tek kişi siyasi partilere bağış yapanlara ilişkin bilgiler ve üye kayıtları, 15.000 mesaj içeren bir e-posta kutusu, öğrenci başvuru kayıtları (reşit olmayanların verileri dahil) ve ödeme hizmeti sağlayıcılarının verileri de dahil olmak üzere sızdırılmış veritabanlarından tahminen 12 ila 26 gigabayta erişmeyi başardı ve ardından bunları sızdırdı. Bu saldırgan ayrıca doğrudan bir kimlik bilgisi yakalama sistemi kurdu. Sızdırılan verileri kullanarak, kendisinin yönettiği Tor ağı üzerindeki bir veri sızdırma sitesinde her bir mağdur için şifreli arşivler oluşturdu!
Eskiden bir uzmanlar ekibi gerektiren iş, artık tek bir kişi ya da sınırlı bir grup tarafından hızla ve aynı anda onlarca hedef üzerinde yapılabiliyor
Buradaki önemli sonuç, yapay zekânın mutlaka benzeri görülmemiş sızma yöntemleri icat etmiş olmadığıdır; çalınmış parolalar, yamanmamış açıklar, oltalama ve açıkta kalan hizmet arayüzleri hâlâ temel araçlardır. Ancak yapay zekâ saldırının ekonomisini değiştirdi: Eskiden bir uzmanlar ekibi gerektiren iş, artık tek bir kişi ya da sınırlı bir grup tarafından hızla ve aynı anda onlarca hedef üzerinde yapılabiliyor. Raporun tam da bu noktası, yakın geçmişte benzer operasyonların küçük ve orta ölçekli kuruluşlar için on kattan fazla maliyete mal olduğunu tahmin eden birçok siyasi ve ekonomik çevrenin dikkatini çekti.
Medya etkisi: İçerik üretiminden bütün bir sistemin yönetimine
Rapor bu alanda kaynağı Rusya, İran, Türkiye, Arap Körfezi ülkeleri, Güney Asya, Afrika ve Avrupa olan ve altı kıtadaki kitleleri hedef alan dokuz etki operasyonunu ortaya koyuyor. Bu operasyonların arkasındaki aktörler arasında hükümetler, devlete bağlı propaganda kuruluşları ve resmi medya kuruluşlarının yanı sıra ücret karşılığında müşterilere etki hizmetleri satan özel şirketler ve yerel siyasi aktörler yer alıyor; bir vakada sürgündeki bir muhalefet hareketi de bunlar arasındaydı.
Bu örnek, özellikle insani olmayan, duygusuz teknik modellerin Uygur diasporası topluluğu gibi zayıf ve marjinalleştirilmiş kesimlere ne denli acımasızca muamele edebileceğini de gözler önüne seriyor.
Claude şu amaçlarla kullanıldı:
- Sahte karakterler ve hesaplar oluşturmak.
- Bağımsız görünen haber siteleri kurmak.
- Farklı dillerde ve lehçelerde içerik üretmek.
- Rolleri ve zaman çizelgelerini dağıtmak.
- Kitleleri analiz etmek ve bölümlere ayırmak.
- Anlatının kaynağını aklamak; böylece hükümet söyleminin bağımsız gazetecilerden ya da vatandaşlardan geliyormuş gibi görünmesini sağlamak.
- Seçimleri hedef alan ya da siyasi figürleri karalayan materyaller üretmek.
Ancak rapor, haklı olarak, üretim hacmi ile etki hacmi arasında ayrım yapıyor. Yüzlerce hesabın ve binlerce paylaşımın varlığı, kampanyanın kamuoyunu ya da politikaları değiştirmede otomatik olarak başarılı olduğu anlamına gelmez.
İran vakası: Yapay zekânın propaganda makinesine entegrasyonu
Anthropic, devlete yakın kuruluşlarla bağlantılı ve Claude’u yönetsel ve operasyonel bir katman olarak kullanan üç İran operasyonu tespit etti:
- Çalışma kılavuzları ve medya doktrini hazırlamak.
- Hükümet ve istihbarat bültenlerini yönlendirilmiş içeriğe dönüştürmek.
- Yirmi dili hedefleyen daha geniş bir plan çerçevesinde Farsça, Arapça, Urduca, Malayca, İspanyolca ve İngilizce materyaller üretmek.
- Materyallerin yabancı yazarlardan ya da bağımsız medya kuruluşlarından geliyormuş gibi görünmesini sağlamak.
- 2026 savaşı sırasında gerçek dışı iddiaları RAND, Brookings ve CSIS gibi Batılı araştırma kuruluşlarına atfetmek.
- Bahaileri ve İranlı muhalifleri hedef alan içerik üretmek.
Karşı yönde ise rapor, İranlı muhalif Halkın Mücahitleri Örgütü ve İran Ulusal Direniş Konseyi ile bağlantılı bir operasyon tespit etti; bu operasyon yapay zekâyı gerçek bir aktivistin kimliğine bürünmek, üslubunu taklit etmek için yaklaşık 8.400 paylaşımını analiz etmek ve tanıdıklarıyla onların bilgisi olmadan siyasi yazışmalar yürütmek için kullandı. Ayrıca İran içindeki bireyler hakkında psikolojik ve siyasi profiller oluşturmak için 51 binden fazla mesaj analiz edildi.
Bu son derece önemli bir örnektir: Yapay zekâ yalnızca hükümetlere hizmet etmiyor; muhalefet hareketlerinin ve sınır ötesi örgütlerin de aynı araçları kullanmasını mümkün kılabiliyor.
Rapor ayrıca model şirketlerinin sınır ötesi bir istihbarat, düzenleyici ve siyasi aktör olarak yükselişini de ortaya koyuyor
BAE’ye atfedilen operasyon
Arap dünyasında en büyük yankıyı uyandıran vaka budur. Anthropic, operasyonu “yüksek güvenle” BAE hükümet yetkilileriyle ilişkilendirdiğini ve operasyonun eş zamanlı beş koldan oluştuğunu belirtiyor:
- Yaklaşık 300 gerçek dışı etki hesabından oluşan bir ağ.
- Gerçek bir İsviçre kuruluşunun kimliğine bürünen bir sivil toplum kuruluşu paravanı oluşturmak.
- Bağımsız görünen insan hakları raporları hazırlamak.
- BAE’nin adının geçmemesine özen gösterilerek İnsan Hakları Konseyi’nin altmış ikinci oturumunda sunulması planlanan tanıklıklar yazmak.
- Avrupa Parlamentosu’nun 18 üyesi ve önde gelen gazeteciler hakkında kişisel dosyalar hazırlamak.
- BAE’nin Sudan’daki rolünü eleştiren BM raportörleri hakkında karşı dosyalar hazırlamak.
- Müslüman Kardeşler’i hedef alan ve İslamcıları Sudan çatışması ve bölgesel istikrarsızlıkla ilişkilendiren bir kampanya yürütmek.
Ancak burada ifadeyi doğru biçimde ayarlamak gerekiyor:
- Rapor, operasyonu “yüksek güvenle” BAE’li yetkililerle ilişkilendirdiğini söylüyor; bu, özel bir şirketin yaptığı bir istihbarat değerlendirmesidir, yargı kararı ya da bağımsız uluslararası bir soruşturma değildir.
- Operasyon yayılım ölçeğinde üçüncü kategoride sınıflandırıldı: Birden fazla platforma yayıldı, ancak geniş kitlesel yayılım ya da büyük bir siyasi etki elde ettiği kanıtlanmadı.
Bu nedenle bazı Arap haberlerinde yer alan, raporun “BAE’nin Sudan’daki suçlarını silmek için yapay zekâ kullandığını kanıtladığı” şeklindeki ifadeler, orijinal metnin kanıtladığının ötesine geçmektedir. Raporun kanıtladığı, şirketin değerlendirmesine göre BAE’li yetkililerle bağlantılı olan ve Sudan’a ilişkin anlatıları ve hesap verebilirliği hedef alan yönlendirilmiş bir etki operasyonunun varlığıdır.
Kitlesel gözetim: Mali örneği
Tek bir danışman, Mali Devlet Güvenlik Teşkilatı için bir gözetim platformu inşa etmek amacıyla Claude’u “temel mühendislik gücü” olarak kullandı. Rapora göre platform, ülkedeki üç telekomünikasyon şirketi üzerinden yaklaşık 25 milyon SIM kartın verilerini işleyecek şekilde tasarlandı.
Platformun yetenekleri şunları içeriyordu:
- Arama, mesaj ve ses kayıtlarını toplamak.
- SIM kartını değiştirse bile kişiyi ses iziyle tanımlamak.
- Sanal ağ ve şifreleme kullanıcılarını tespit etmek.
- Varsayılan gizli toplantıları izlemek.
- Biyometrik nüfus kaydıyla bağlantı kurmak.
- Yargı izni şartı aranmaksızın herhangi bir telefon numarası hakkında istihbarat dosyası üretmek.
- Verileri süresiz olarak saklamak.
Daha da tehlikelisi, kullanıcının Anthropic’teki hesabının kapatılmasının sistemi durdurmamasıdır; çünkü sistem yerel bir ortama taşınmış ve bağımsız bir modelle çalışıyordu. Bu vaka, yapay zekâ model şirketlerinin zaman zaman övündüğü “durdurma”nın sınırlarını ortaya koyuyor; şirket hizmetini fiilen kesebilir, ancak platformundan çıkmış olan kodu, bilgiyi ve ürünleri geri alamaz.
Çin ve Suriye’deki Uygurlar
Rapor, düşük güven derecesiyle Çin Devlet Güvenliği ile bağlantılı olduğu değerlendirilen ve Claude’u Suriye’deki Uygurları ve Uygur silahlı gruplarını izlemek ve bu grupların içinden kaynak devşirmeye çalışmak için kullanan bir aktör tespit etti.
Yüzü aşkın WhatsApp grubunun ve onlarca Telegram kanalının içeriği analiz edildi ve bireylerin zayıf noktalarına ilişkin dosyalar oluşturuldu: maddi ihtiyaç, aileden kopukluk ve ideolojik hayal kırıklığı. Claude ayrıca şu amaçlarla kullanıldı:
- Suriye lehçesiyle yazmak.
- Anlık çeviri.
- Aldatma mesajlarını psikolojik ve dilsel açıdan test etmek.
- Kişilerin ve kurumların konumlarını belirlemek.
- Devşirilmeye en yatkın adayları seçmek!
Bu vaka, yapay zekânın dil ve yerel uzmanlık engelini ortadan kaldırdığını gösteriyor; Arap olmayan bir operatör artık dilsel ve kültürel açıdan yerel görünen bir devşirme operasyonu yürütebilir hâle geldi. Bu tuhaf vaka ayrıca, diasporada takip edilen zayıf göçmen insanların ortamında, yapay zekâ kullanılarak gerçekleştirilen istihbarat saldırısının yaşam döngüsünün onları nasıl kuşattığını da ortaya koyuyor; zira operasyon istihbarat zincirinin tamamını kapsıyordu.
Toplama ve analiz aşamasında aktör, sosyal medya gruplarından büyük miktarda yazışma ve tartışmayı çıkarmak için ayrı bir altyapı (Claude’unkinden farklı) kullandı. Ardından Claude’u farklı platformlardaki kimlikleri ilişkilendirmek, ağların haritasını çıkarmak, bireyleri istismar edilebilir zayıf noktalarına göre profillemek ve Çince raporlar hazırlamak için çevrim dışı (offline) çalışan analitik bir katman olarak kullandılar; buna ek olarak Uygur diasporası topluluğuna ait medya kuruluşlarını bastırmaya yönelik ayrıntılı planlar hazırladılar. Uygulama aşamasında aktör, Claude’u Suriye’de yaşayan kişileri hedef alan ve birkaç gün süren gizli bir devşirme operasyonunu planlamak için kullandı; yazışmalar Suriye lehçesiyle kaleme alındı; Claude ayrıca yanıtları gerçek zamanlı olarak çevirdi, aldatmanın kalitesini doğrulamak için “uzman” danışman rolü üstlendi ve raporlama hiyerarşisi içinde üst makama sunulmak üzere belgeleri düzenledi. Bu örnek, özellikle insani olmayan, duygusuz teknik modellerin Uygur diasporası topluluğu gibi zayıf ve marjinalleştirilmiş kesimlere ne denli acımasızca muamele edebileceğini de gözler önüne seriyor.
Ayrıca okuyun: Çin: Proje ortaklığından kapasite ortaklığına | İsrail’in gözünden Mısır hava filosu ve Sina demiryolu projesi
Kuzey Yemen’deki silah geliştirme hücresi
Anthropic, Kuzey Yemen’de üç program üzerinde çalışan bir hücre tespit ettiğini belirtiyor:
- Telefon sınıfı bir uçuş bilgisayarı ve son aşamada güdüm kullanan güdümlü bir füze.
- Hedeflenen menzili iki bin kilometreyi aşan çok aşamalı bir balistik füze.
- Hipersonik süzülme aracı versiyonunu da içeren R2000 adlı bir füze ailesi.
Hücre, Claude’un birkaç kopyasını bir mühendislik ekibiymiş gibi kullandı: biri programlama, biri araştırma, üçüncüsü de işin gözden geçirilmesi için. Model; güdüm, seyrüsefer ve kontrol yazılımlarında, simülasyonda, algoritmaların ayarlanmasında ve test sonuçlarının analizinde yardımcı oldu.
Şirket, hücrenin güdümlü bir füzenin saha denemesini gerçekleştirdiğini ancak denemenin başarısız olduğunu, ardından birkaç saat içinde başarısızlığın nedenlerini analiz etmek için Claude’a geri döndüğünü belirtiyor. Rapora göre hücrenin çalışan bir sistem üretmeyi başardığına dair bir kanıt yok.
Burada, özellikle bu vakaya ilişkin geniş medya haberlerinde yaygın olan iki hatadan kaçınmak gerekiyor:
- Raporun Husilerin adını açıkça anmadığı doğrudur; rapor “merkezi Kuzey Yemen’de bulunan bir hücre” ifadesini kullandı; ancak konum ve bağlam göz önüne alındığında hücrenin Husilere ait olduğu kesin bir çıkarımdır, şirketin açıkladığı bir bilgi değildir.
- Elbette bazı yaygaracı medya seslerinin iddia ettiği gibi “Claude bir füze üretmedi”; yalnızca yazılım mühendisliği, simülasyon ve test analizi döngüsünün bir bölümünü kısalttı.
Buradaki stratejik anlam, yapay zekânın uzman mühendislere ve bazı pahalı simülasyon programlarına duyulan ihtiyacı azaltabileceği, ancak doğal olarak maddi uzmanlık, bileşenler, laboratuvarlar ve saha testlerine duyulan ihtiyacı ortadan kaldırmadığıdır.
Daha da önemlisi: Şu anda sıkıntısını çektiğimiz alanlarda yapay zekâyı iyi kullanmak için nasıl acele edeceğiz?
Biyolojik çift kullanım
Rapor, meşru tıbbi amaçlara ya da tehlikeli biyolojik uygulamalara hizmet edebilecek araştırmalara ilişkin beş vaka sunuyor; bunlar arasında şunlar yer alıyor:
- Chikungunya virüsüne yönelik işlev kazanımı araştırmaları[2].
- Kuş gribinin memelilere uyarlanması.
- Bir virüsün bağışıklıktan kaçışına ilişkin eksiksiz bir araştırma önerisinin hazırlanması.
- Toksinlerden türetilmiş moleküllerin tasarlanması.
- Ulusal bir program çerçevesinde, raporlarda kimlikleri gizlenerek toksinlerin yeniden tasarlanması.
Anthropic bu bölümde, biyolojik silah üretmeye yönelik yakın bir program keşfettiğini iddia etmiyor. Aksine beş vakanın, devletlerle bağlantılı aktörlerin çift kullanımlı araştırmalara ilgi duyduğunu ve coğrafi kısıtlamaları ve koruma araçlarını aşmaya çalıştığını kanıtladığını söylüyor.
Burada rapor, tek başına metin filtrelerinin yetersizliğini kabul ediyor; çünkü aynı bilimsel soru bir ilaç ya da bir zehir üretmek için gerekli olabilir. Bu nedenle şirket, filtreleri araştırmacının ve kurumun kimliğinin doğrulanması ve güvenilir erişim programlarıyla birleştirmeyi öneriyor. Buradaki sorun, alanın çift kullanıma (bilimsel araştırma ya da öldürücü virüs ve toksin geliştirme) son derece yatkın ve tehlikeli olmasıdır.
Duygusal dolandırıcılık
Çinli bir stüdyo, Nisan 2026’da Claude’u yirmiden fazla “flört” uygulaması geliştirmek ve iki hafta içinde en az 25 bin kişiyle konuşan, yaklaşık 2,36 milyon mesaj üreten 4.700 yapay karakteri çalıştırmak için kullandı.
Bot karakterlerin insanlara oranı üçe birdi. Görüntülü görüşmeler yapmak ve mağdurları sosyal medyada takip etmek için gerçek kişiler devreye sokuldu; bu da gerçeklik yanılsamasını güçlendirdi. Dikkat çekici olan, bu gerçek kişilerin yeteneklerinin bile yapay zekâ ile desteklenmesiydi; zira başka bir model bazı mesajları onlar adına üretiyordu.
Bu vaka, dolandırıcılığın en etkili biçimlerinin tamamen otomatik olmayacağını, aksine makinenin yoğunluğunu kimlik kanıtlama ya da güven inşa etme gerektiren anlarda bir miktar insan müdahalesiyle birleştiren hibrit sistemler olacağını ortaya koyuyor.
Dördüncüsü: Rapor stratejik olarak ne anlama geliyor?
Yapay zekâ gücü yeniden dağıtıyor, tekelleştirmiyor
Gelişmiş modeller gücü yalnızca büyük devletlere vermiyor; bireylere, yüklenicilere, silahlı gruplara, kurumlara ve özel istihbarat şirketlerine de veriyor. Bu modeller üç engeli ortadan kaldırıyor ya da düşürüyor:
- Teknik uzmanlık engeli.
- Çalışan sayısı engeli.
- Zaman ve maliyet engeli.
Bu da sonucun mutlaka gücün daha fazla tekelleşmesi olmadığı, aksine gücün bazı gelişmiş araçlarının devlet altı düzeye ve sınır ötesi dev şirketlerin altındaki düzeye yayılması olduğu anlamına geliyor.
Teknik gösterge artık aktörün kimliğini belirlemeye yetmiyor
Geçmişte bir saldırının karmaşıklığı, arkasında bir devletin ya da profesyonel bir teşkilatın bulunduğuna dair bir karineydi. Şimdi ise tek bir kişi bir istihbarat ekibinin işine benzeyen teknik bir davranış üretebilir. Bu nedenle atıf sürecinde niyet, örgütsel yapı, finansman ve hedef seçimi “teknik gelişmişlik derecesi”nden daha önemli hâle geliyor.
En önemli dönüşüm operasyonların ekonomisindedir
Yeni olan casusluğun, propagandanın ya da dolandırıcılığın ortaya çıkışı değil, bunların marjinal maliyetinin düşmesidir. İş akışı bir kez kurulduktan sonra şunlar işletilebilir:
- Yüzlerce sahte karakter.
- Eş zamanlı onlarca siber hedef.
- Milyonlarca kaydın izlenmesi.
- Hedef alınan her kesim (toplumsal, fikrî ya da siyasi) için özelleştirilmiş mesajlar üretmek.
- Silahın ya da yazılımın testini hızla, hatta anlık olarak gerçek zamanlı biçimde tekrarlamak.
Böylece ekonomik olarak anlamsız olan hedefler hedef alınabilir hâle geliyor ve düşük maliyetli, yüksek yoğunluklu operasyonların hacmi artıyor.
İç ile dış arasındaki ayrım çizgisi aşınıyor
Aynı araçla herhangi bir hükümet, otoriter olsun ya da olmasın, şunları bir araya getirebilir:
- İçeride muhalifleri gözetlemek ve kuşatmak.
- Yurt dışındaki muhalif ve karşıt diasporayı izlemek.
- Uluslararası kamuoyunu etkilemek için içerik oluşturmak.
- Yetkililer ve gazeteciler hakkında dosyalar hazırlamak.
- Bilgiyi oltalamaya, devşirmeye ya da şantaja dönüştürmek.
Dolayısıyla gözetim, etki ve siber casusluk artık ayrı alanlar değil, tek bir operasyonel döngünün halkalarıdır.
Özel platformlar egemen bir istihbarat kapasitesine sahip hâle geldi
Yapay zekâ modellerine sahip şirketler artık operasyonların erken aşamasına, yani aktörün plan yaptığı, kod yazdığı ve hedef listeleri oluşturduğu aşamaya dair bir görüş elde etmiş durumda. Böylece hedef alınan hükümetin ya da sosyal medya platformunun göremediği faaliyetleri görebilirler (bu raporda görüldüğü gibi).
Ancak bu, paralel bir sorun doğuruyor: Özel bir şirket fiilen şunları yapabilir hâle geldi:
- Bir kullanıcıyı tehdit aktörü olarak sınıflandırmak.
- Erişimini kapatmak.
- Bir faaliyeti (dilediği zaman) bir devlete ya da kuruma atfetmek.
- Bilgilerini hükümet kurumlarıyla paylaşmak ya da onlardan saklamak.
- Neyin meşru araştırma, neyin tehlikeli faaliyet sayılacağını belirlemek.
Yani rapor yalnızca yapay zekânın yükselişini değil, aynı zamanda model şirketlerinin sınır ötesi bir istihbarat, düzenleyici ve siyasi aktör olarak yükselişini de ortaya koyuyor.
Beşincisi: Anthropic raporu neden şimdi yayımladı?
Öncelikle açıklanan nedenler ile çıkarsanabilecek motivasyonlar arasında ayrım yapmak gerekir; zira açıklanan nedenler, hem istihbarat camiasına hem de Batı ordularına nüfuz etmiş, sınır ötesi dev bir şirketten geldiği için neredeyse hiç kimsenin güvenmediği nedenlerdir.
Açıklanan nedenler
Şirket şunları istediğini söylüyor:
- Hizmetlerinin kötüye kullanımını açıklama sorumluluğunu yerine getirmek.
- Diğer şirketlerin aynı örüntüleri tespit etmesine yardımcı olmak.
- Hükümetlere ve sivil topluma tehditlere ilişkin daha net bir tablo sunmak.
- Kolektif bir savunma inşa etmek ve tehdit göstergelerini paylaşmak.
- Gerçek vakaların yeni koruma araçlarına nasıl dönüştürüldüğünü göstermek.
Olası daha geniş motivasyonlar
“Claude”un ve “güvenli inovasyon” modelinin işe yararlığını kanıtlamak
Anthropic, şirketin güçlü modeller geliştirebileceğini ve aynı zamanda bunların kötüye kullanımını izleyebileceğini kanıtlamak istiyor. Bu anlamda rapor hem bir güvenlik belgesi hem de kurumsal itibar belgesidir. Raporun dili ayrıca pazarlama amaçlarının birincil motivasyon olabileceğini düşündürüyor; verilen mesaj şudur: Claude modeli o kadar gelişmiş ve hazır ki her ülkeden ve her alandan aktörler onu büyük projelerde kullanmak için birbirleriyle yarışıyor.
Düzenleme tartışmasını etkilemek
Rapor örtük olarak şu esaslara dayanan bir sistemi destekliyor:
- Tehlikeli alanlarda kullanıcının kimliğinin doğrulanması.
- Kullanım kayıtlarının belirli ölçüde saklanması.
- Model şirketlerine örüntüleri izleme ve hesapları kapatma yetkisi verilmesi.
- Hükümetlerle bilgi paylaşımı.
- Gelişmiş yeteneklere erişimin kısıtlanması.
Bunlar, uyum ve izleme maliyetini tek başına karşılayabilecek büyük şirketlere küçük şirketler ve açık modeller karşısında avantaj sağlayacak seçeneklerdir.
Şirketi hukuki ve siyasi olarak korumak
Yayımlamak, Anthropic’e kötüye kullanımı görmezden gelmediğini, operasyonları tespit edip durdurduğunu, hatta yetkilileri bunlar hakkında uyardığını söyleme imkânı veriyor. Bu, yapay zekânın silah, biyoloji ve kitlesel gözetim alanlarına yaklaştığı bir dönemde önemlidir.
Anthropic’in dünya genelindeki istihbarat camiaları içindeki konumunu pekiştirmek
Raporun dili, tehdit gruplarının sınıflandırmaları, sızma göstergeleri ve güven dereceleri, şirketi salt bir teknoloji sağlayıcısından çok bir tehdit istihbaratı kuruluşuna yaklaştırıyor.
Düzenleyici tekel
Anthropic (kısmen Amazon ve Google’a ait olan ve bir güvenlik araştırma şirketi PBC olarak sınıflandırılan) açık kaynak modellere (Open-Source AI) ve Çin modellerine karşı şiddetli bir savaş yürütüyor. Bu raporun tam da bu zamanlamada yayımlanması, Kongre ve ABD yönetimi üzerinde, açık modelleri suç sayan ve herkesi bulut tabanlı lisansa zorlayan katı yasalar çıkarılması için baskı kurmayı amaçlıyor; bu da milyar dolarlık bulut şirketlerinin küresel pazarı tekelleştirmesini güvence altına alıyor.
Çin ile jeoteknolojik rekabet
Rapor, yedi Çin laboratuvarının Claude’un yeteneklerini kopyalama girişimlerine geniş yer ayırıyor; Anthropic aralarında Alibaba, Moonshot, DeepSeek ve Xiaomi’nin de bulunduğu aktörleri, eğitim verisi toplamak için sahte hesap ağları kullanmak ya da kullanıcı taleplerini Claude’a yönlendirmekle suçluyor.
Böylece rapor, modellerin güvenliği ile ABD’nin teknolojik üstünlüğünün korunması arasında bağ kuruyor. Bu bölümü salt ahlaki ve teknik bir mesele olarak değil, ABD-Çin rekabeti bağlamında da okumak önemlidir.
Açıkça belirtilmesi gereken sınırlamalar
Bu rapordan yaptığımız okumanın ve çıkarımlarımızın dengeli ve nesnel olması için bunlar önemli notlardır:
Anthropic aynı anda hem verilerin kaynağı hem de onların hakemidir. Dışarıdan bir araştırmacının, tüm sonuçları yeniden incelemesine imkân tanıyacak eksiksiz kayıtlara erişimi yoktur. Burada Anthropic hem sanık, hem soruşturmacı, hem de yargıçtır!
- Vakalar seçilmiştir, istatistiksel bir örneklem değildir: Aktarılan vakaların sayısından devletlerin, grupların ya da zarar türlerinin oranı çıkarılamaz.
- Atfın gücü değişkendir: Bazı vakalar yüksek güvenle, bazıları düşük güvenle atfedilmiş, bazıları ise yalnızca coğrafi olarak tanımlanmıştır.
- Kullanım başarı demek değildir: Bir plan, simülasyon ya da kampanya hazırlamak, mutlaka çalışan bir silah üretmek ya da gerçek bir siyasi etki yaratmak anlamına gelmez.
- “Engelleme ya da hizmetin durdurulması” her zaman tehlikenin sona ermesi anlamına gelmez: Bu yalnızca Claude hesaplarının kapatılması anlamına gelebilir; daha önce inşa edilen altyapı ise varlığını sürdürebilir ya da başka bir modele veya yerel çalıştırmaya taşınabilir.
Arap dünyası için çıkarılan tavsiyeler
Hükümetler düzeyinde
- Modellerin kötüye kullanımını izleyen ve geleneksel siber güvenlikle sınırlı kalmayan ulusal birimler kurmak.
- Ajan tabanlı yapay zekâyı askeri ve istihbari tehdit değerlendirmelerine dahil etmek.
- Gözetimde yapay zekâ kullanan kurumları yargısal kurallara, bağımsız ve şeffaf denetime ve incelenebilir kayıtlara tabi kılmak.
- Kimliğe bürünme, siyasi etki, reklamlar ve koordineli kampanyalara ilişkin yasaları güncellemek.
- Tehdit göstergelerinin paylaşılması için model şirketleriyle hızlı resmi kanallar kurmak.
- Meşru ve gayrimeşru faaliyeti tanımlama yetkisini yalnızca yabancı şirketlere bırakmaktan kaçınmak.
Arap medya kuruluşları ile araştırma ve çalışma merkezleri düzeyinde
- Dilin kalitesini ya da üslup çeşitliliğini gerçek yazarların varlığına kanıt saymamak.
- Kampanyaların ağ yapısını incelemek: yayın zamanlaması, materyallerin benzerliği, finansman kaynakları ve hesaplar arası ilişkiler.
- İnsan hakları tanıklıklarının ve bağımsız kuruluşlara atfedilen belgelerin doğrulanması için protokoller oluşturmak.
- Araştırmacıları yalnızca otomatik üretilmiş metni tespit etmek üzere değil, “kaynağın aklanmasını” tespit etmek üzere de eğitmek.
- Haberlerde iddia, istihbarat değerlendirmesi, bağımsız kanıt ve kanıtlanmış etki arasında ayrım yapmak.
Kurumların temel siber güvenliği düzeyinde
- Sabit imzalara dayalı savunmadan davranışsal izlemeye geçmek.
- API anahtarlarını son derece hassas varlıklar olarak korumak.
- İnternete açık her hizmetin otomatik olarak ve günün her saati taranacağını varsaymak.
- Açığın keşfi ile giderilmesi arasındaki süreyi kısaltmak; çünkü ajan tabanlı saldırgan makine hızında çalışır.
- Her bir talebi tek başına değerlendirmek yerine tekrarlanan çok aşamalı davranışı izlemek; zira kullanıcı zararlı projeyi görünüşte masum onlarca oturuma dağıtabilir.
Arap yapay zekâ girişimleri düzeyinde
- Tek bir mesajdaki yasaklı kelimeleri değil, projenin bütününü anlayan kümülatif bir koruma inşa etmek.
- Biyoloji, silah ve gözetim alanlarında kimlik doğrulamayı sıkılaştırmak.
- Bağımsız araştırmacıların iddiaların daha büyük bir kısmını inceleyebilmesini sağlamak.
- Açıklama, atıf ve güven derecelerine ilişkin standartları birleştirmek.
- Zararlı ürünün tamamlandıktan sonra yerel modellere aktarılmasını önleyecek mekanizmalar geliştirmek.
- Bir kurum ya da kullanıcı tehdit aktörü olarak sınıflandırıldığında itiraz ya da inceleme mekanizması sağlamak.
Sonuç
Anthropic raporu, tamamen yeni tehlikelerin ortaya çıkışından çok eski tehlikelerin hızında, hacminde ve maliyetinde köklü bir değişimi ortaya koyuyor. Casusluk, propaganda, gözetim, dolandırıcılık ve silah geliştirme yapay zekâdan önce de vardı; ancak ajan tabanlı modeller bunları yoğun emek ve uzmanlık gerektiren operasyonlardan, tek bir kişinin ya da küçük bir ekibin onlarca hedef, dil ve platform üzerinde işletebileceği yarı otomatik zincirlere dönüştürüyor. Bu raporun en önemli anlamı ve sonucu budur.
Aynı zamanda rapor tarafsız bir yargı kaydı olarak kabul edilmemelidir. Rapor, olaylarda taraf olan ve güvenlik, ticari, düzenleyici, hatta jeopolitik hedefleri bulunan bir şirketten gelmektedir. Bu nedenle değeri, tam hakikat ya da son söz olmasında değil, erken bir uyarı ve önemli bir istihbarat penceresi olmasında yatmaktadır.
Raporun Arap bölgesine dayattığı soru “Yapay zekâ kötüye kullanılacak mı?” değildir; bu zaten başlamıştır. Soru şudur: Onu tespit etme kapasitesine kim sahip, kurallarını kim koyuyor ve bizzat devletlerin üzerinde bir istihbarat yetkisine sahip hâle gelen şirketleri kim denetliyor?
Daha da önemlisi: Şu anda sıkıntısını çektiğimiz alanlarda, belki de başta şunlar olmak üzere, yapay zekâyı iyi kullanmak için nasıl acele edeceğiz:
- İşletme yönetimi
- Uzaktan eğitim
- Şer’i ilmî mirasın korunması
- Gayrimüslimlere davet
- Alternatif medya araçları
Burada kastedilen, Anthropic raporunu aslında tersinden okuyabileceğimizdir:
Saldırının, dezenformasyonun ya da gözetimin maliyetini düşüren her yetenek, biz Araplar onu iyi yönlendirirsek eğitimin, yönetimin, araştırmanın, medyanın, kalkınmanın vb. maliyetini de düşürebilir. Rapor bize tek bir kişinin bir mühendislik, istihbarat ya da medya ekibinin işini yapabildiğini; modelin dil engellerini aştığını, devasa miktarda bilgiyi analiz ettiğini, aynı anda birden çok görevi koordine ettiğini ve yazılı uzmanlığı uygulanabilir prosedürlere dönüştürdüğünü söylüyor. Bunlar tam da Arap dünyasının mustarip olduğu sorunlardır: uzman yetkinlik eksikliği, kurumların zayıflığı, hizmet maliyetlerinin yüksekliği, bilginin dağınıklığı ve merkez ile çevre arasındaki uçurumun genişliği.
Şunu da vurgulamak gerekir ki fırsat, kurumlar içinde “bir sohbet robotu kullanmakta” değil, “iş akışını yapay zekâ ile desteklenen insan etrafında yeniden inşa etmekte”dir.
Raporun doğrudan ortaya koyduğu fırsatlar ve raporda sunulan başlıca risklerin nasıl faydalı kullanımlara dönüştürülebileceği konusunda Ruya Merkezi olarak şu anda, üzerine ümmet için faydalı pratik adımların atılmasını umduğumuz bir çalışma (Ümmetin kronik krizlerini çözmek için yapay zekânın gücünden yararlanmak) hazırlıyoruz.
Dr. Muhammed Hişam Rağıb
[1] https://www.anthropic.com/threat-intelligence-report-september-2026
[2] Chikungunya virüsü, sivrisinekler tarafından bulaştırılan akut bir viral hastalıktır; ani başlayan yüksek ateş ve haftalar ya da aylarca sürebilen şiddetli eklem ağrılarıyla karakterizedir; nadiren öldürücüdür, ancak uzun süreli geçici sakatlığa yol açabilir.




