Olay ve PerspektifYayınlar

Gazze’de yardımlar: Aç bırakma kuşatması ile BM’nin suç ortaklığı ve siyasallaştırma tanıklıkları arasında

📖
Makale Özeti — okumak ve dinlemek için tıklayın
Gazze Şeridi, topyekûn yıkım, kıtlık ve sürekli bombardıman altında, yüz binlerce sivilin evlerini terk etmek zorunda kaldığı bir insani felaketin eşiğindedir. Gıda…
⌄

Gazze Şeridi, topyekûn yıkım, kıtlık ve sürekli bombardıman altında, yüz binlerce sivilin evlerini terk etmek zorunda kaldığı bir insani felaketin eşiğindedir. Gıda güvencesizliği, temel hizmetlerin çöküşü ve yardımların kısıtlanması durumu daha da kötüleştirmekte, uluslararası yardım çağrıları artmaktadır. Yardımların ulaştırılması çabaları, siyasi ve askeri kaygılarla iç içe geçmiş karmaşık bir gerçeklikle karşı karşıya kalmakta, hatta yardımlar baskı aracı haline gelmektedir.

BM ajansları ve saha raporları, Gazze'ye giren yardım miktarının halkın günlük ihtiyaçlarını karşılamaktan çok uzak olduğunu göstermektedir. BM Sözcüsü Stéphane Dujarric, İsrail makamlarının belirlediği güvenli olmayan yollar nedeniyle örgütün yardım taşıyamadığını belirtmiştir. Binlerce kamyon ilaç ve gıda ile Mısır ve Ürdün sınır kapılarında beklerken, BM siyasi veya hukuki baskı araçlarını devreye sokmamaktadır.

UNRWA'ya ait 3.000'den fazla kamyonun sınırda beklemesi ve uluslararası sessizlik, yardımların kasıtlı olarak yavaşlatıldığını veya engellendiğini düşündürmektedir. ABD merkezli "Gazze İnsani Yardım Şirketi", insani çalışmanın siyasallaştırılmasına örnek olarak gösterilmekte, yönetimi ABD güvenlik çıkarlarına ve siyasi yönelimlere bağlı olduğu için yardımları kısıtlamak veya yönlendirmek için bir baskı aracı olarak kullanılmaktadır. Bu durum, coğrafi izolasyon politikalarını güçlendirmekte ve dolaylı göçe zorlayarak işgale demografik dağılımı yeniden tasarlama aracı sunmaktadır.

BM İnsani İşler Ofisi Sözcüsü Jens Laerke, Gazze'ye giren yardımın yetersiz olduğunu ve İsrail'in yardım mekanizmasının dikkat dağıtıcı olduğunu vurgulamıştır. BM, İsrail'in Gazze'de uzun yıllardır uygulanan insani yardım sistemini parçalama çabaları konusunda uyarıda bulunmuş, işgalin kendi ordusunun denetiminde yeni bir dağıtım sistemi dayatmaya çalıştığını belirtmiştir. İşgal Altındaki Filistin Toprakları İnsan Hakları Ofisi, ABD destekli "Gazze İnsani Yardım Vakfı" aracılığıyla yürütülen İsrail mekanizmasının tehlikeli olduğunu ve insani çalışmada siyasallaşmayı pekiştirdiğini ortaya koymuştur.

Saha raporları, İsrail askeri güçlerinin gıda dağıtım noktalarına ulaşmaya çalışırken en az 32 Filistinliyi öldürdüğünü belgelemekte, bu da silahsız siviller için açık bir tehlikeyi yansıtmaktadır. Refah'taki yardım dağıtım merkezinde işgal güçlerinin toplanan binlerce Filistinliye doğrudan ateş açması, çok sayıda ölüme ve yaralanmaya yol açmıştır. UNRWA Genel Komiseri Philippe Lazzarini, gönderilen yardımların toplu trajediyle alay ettiğini, bu mekanizmanın aşağılayıcı olduğunu ve sivilleri tehlikeye attığını belirtmiştir.

Lazzarini, BM'nin Gazze'deki Filistin halkına etkili bir şekilde yardım sunmaya hazır olduğunu ancak İsrail'in uyguladığı siyasi engeller ve sistematik ihlaller nedeniyle engellendiğini eklemiştir. İsrail'in geleneksel yardım kuruluşlarını devre dışı bırakarak "Gazze İnsani Yardım Vakfı"nın faaliyet göstermesine izin vermesi ve BM'nin finansman kaynakları belirsiz olan vakıfla iş birliği yapmayı reddetmesi, durumun ciddiyetini artırmaktadır. UNRWA'nın 175 numaralı raporu, Mart 2025'ten bu yana Gazze Şeridi ve Batı Şeria'da İsrail askeri operasyonlarının tırmandığını ve kapsamlı bir insani felakete yol açtığını doğrulamıştır.

Gazze Şeridi 80 gündür boğucu bir abluka altında olup, temel malzemelerin ulaşması neredeyse tamamen durmuştur. OCHA, insani durumun hızla kötüleştiğini ve sağlık altyapısının tahrip edildiğini teyit etmiştir. Mevcut dağıtım mekanizması, güvenliğin yokluğu ve organizasyon eksikliği nedeniyle kaos ortamı yaratmakta, yardımların yağmalandığı veya kötü yönetildiği iddialarını beslemektedir.

Bugün yaşananlar, İsrail'in Gazze'yi açıkça izole etme ve aç bırakma girişimi olup, Arap ülkelerinin sorumluluklarını üstlenmekte ihmalkar davranması, siyasi iradenin eksikliğini göstermektedir. Kınama açıklamalarının ötesine geçen kararlı ve etkili bir harekete ihtiyaç duyulmakta, özellikle Arap dünyasındaki İslami güçlerin ve kurumların seslerini yükseltmeleri ve ablukayı kırmak için çabalarını yoğunlaştırmaları gerekmektedir. Gazze'deki yardım trajedisi, idari bir aksaklık değil, toplu cezalandırma politikasının yoğunlaşmış bir görüntüsüdür.

Bugün gereken, yalnızca "dağıtım mekanizmasını" iyileştirmek değil, Gazze'yi aç bırakmaya yönelik bu suç ortaklığını durdurmak ve asli hakkı geri almaktır.

Giriş:
Son derece acımasız bir insani tablo içinde Gazze Şeridi; topyekûn yıkım, ufukta beliren kıtlık ve süregelen bombardıman ile tekrarlanan tahliye emirlerinin baskısı altında evlerini terk etmeye zorlanan yüz binlerce sivili kapsayan toplu yerinden edilme ortasında çöküşün eşiğinde duruyor. Gıda güvencesizliği, temel hizmetlerin çöküşü ve yardımların girişinin kısıtlanması ağırlaşan bir insani felakete işaret ediyor; yardım çağrıları ve her yönüyle tamamlanmış bir insani felakete dair yüksek sesli uyarılar artıyor. Bu sırada yardımları ulaştırma çabaları; siyasi ve askeri kaygıların ve Batılı kurumlara yöneltilen suçlamaların birbirine karıştığı son derece karmaşık bir gerçeklikle çarpışıyor. Böylece hayat kurtarması beklenen yardımlar, baskı araçlarına ya da sorumluluktan kaçmanın bahanelerine dönüşüyor.

Sahadaki yardımların gerçekliği.. Aç bırakma ile siyasallaştırma arasında

Saha raporları ve BM ajanslarının yayımladığı veriler, Gazze Şeridi’ne giren yardım miktarının halkın günlük ihtiyaçlarının asgari düzeyini bile karşılamadığını göstermektedir. BM Sözcüsü Stéphane Dujarric, örgütün “İsrail makamlarının belirlediği güvenli olmayan yollar” nedeniyle yükleme alanından Şerit’in içine hiçbir yardımı taşıyamadığına dikkat çekti. Bu durum, BM’nin insani koridorları güvence altına almak için ciddi bir baskı yapmaktaki ihmalini ve felaketin boyutuna yakışmayan biçimsel bir rolle yetindiğini yansıtmaktadır.

Günde yalnızca sınırlı sayıda kamyonun geçişine izin verilirken, ilaç ve gıda yüklü binlerce kamyon Mısır ve Ürdün tarafındaki sınır kapılarında beklemekte; BM ise bunların girişini sağlamak için siyasi ya da hukuki baskı araçlarını devreye sokmamaktadır.

UNRWA’ya ait 3.000’den fazla kamyon, son kullanma tarihi yaklaşan ilaçlar ve aç çocuklara ve muhtaç hastalara ulaşamayan gıdalarla yüklü olarak sınırda beklemekte; uluslararası sessizlik ise sürmektedir. Tüm Şerit’i felaket düzeyinde açlık kategorisine yerleştiren BM sınıflandırmasına rağmen yardımlar şüpheli biçimde yavaşlamakta ya da kasıtlı olarak engellenmektedir.

Bu bağlamda, yardım çabalarını koordine etme iddiasıyla kurulan ABD merkezli “Gazze İnsani Yardım Şirketi” insani çalışmanın siyasallaştırılmasının çarpıcı bir örneği olarak öne çıkmaktadır. Zira yönetimi, kuşatma altındaki halktan çok işgale hizmet eden ABD güvenlik çıkarlarına ve siyasi yönelimlere bağlıdır. Bu da onu, yardımları kısıtlamak ya da işgalin ve onu himaye eden devletlerin öncelikleriyle uyumlu biçimde yönlendirmek için kullanılan ek bir baskı aracı haline getirmektedir. Bu durum, yardımların kapalı askeri alanlarda ya da desteğin kasıtlı olarak yoğunlaştırıldığı bölgelerde dağıtılması yoluyla coğrafi izolasyon politikalarını güçlendirmeye ve dolaylı göçe zorlamaya katkıda bulunmaktadır. Bu da geniş bölgelerin nüfustan boşaltılmasına yol açmakta ve işgale, insani çalışma şemsiyesi altında Şerit’teki demografik dağılımı yeniden tasarlamak için ek bir araç vermektedir.

İkincisi: BM kurumlarının tutumu..

Bu acımasız insani gerçeklik karşısında, başta OCHA ve Dünya Gıda Programı olmak üzere BM ajansları, etkinliği elinden alınmış araçlarla çalışan birine benzemektedir. İnsani İşler Ofisi Sözcüsü Jens Laerke, “Şu anda Gazze’ye giren son derece az miktardaki yardım yeterli değildir” diyerek BM’nin yardımların girişine yönelik “İsrail mekanizmasına” katılmayı reddettiğini vurguladı ve bu mekanizmayı, gerçekten gerekli olan şeyden —yani tüm sınır kapılarının açılmasından ve güvenli bir çalışma ortamının sağlanmasından— dikkati dağıtmak olarak nitelendirdi.

BM ise 13/6/2025 tarihli raporunda İsrail’in Gazze’de uzun yıllardır uygulanan insani yardım sistemini parçalamaya yönelik çabalarını ortaya koyarak durumun son derece ciddi biçimde kötüleştiği uyarısında bulundu; bu, fırınların ve toplu mutfakların kapanmasını ve gıda stoklarının tükenmesini kapsıyordu. BM, işgalin tamamen kendi ordusunun denetimine tabi yeni bir dağıtım sistemi dayatmaya çalıştığını, bunun sivillerin hayatını tehdit ettiğini ve onları yardım almak için tehlikeli askeri bölgelere girmeye zorladığını vurguladı.

BM İşgal Altındaki Filistin Toprakları İnsan Hakları Ofisi’nin yayımladığı raporlar, İsrail’in Gazze Şeridi’nde insani yardım dağıtımında benimsediği ve ABD destekli “Gazze İnsani Yardım Vakfı” aracılığıyla yürütülen mekanizmanın ne denli tehlikeli olduğunu ortaya koymaktadır. Ofis, bu mekanizmanın en başından beri yardım sunumuna getirilen İsrail kısıtlamalarına kurumsal bir nitelik kazandırdığına ve insani çalışmada bir siyasallaştırma kalıbını pekiştirdiğine dikkat çekti.

Saha raporları, İsrail askeri güçlerinin en az 32 Filistinliyi, Refah’ın kuzeybatısında ve Gazze’nin ortasında kurulan, “Gazze İnsani Yardım Vakfı” ve dağıtımla görevli ABD güvenlik şirketi tarafından işletilen gıda dağıtım noktalarına ulaşmaya çalışırken öldürdüğünü belgeledi. Bu da söz konusu uygulamalar altında silahsız sivilleri tehdit eden açık bir tehlikeyi yansıtmaktadır.

Gazze Şeridi, siviller gıda yardımı almaya çalışırken işgalin onlara yönelik saldırılarının sistematik biçimde tekrarlanmasına sahne oldu. Şerit’in güneyindeki Refah kentinde bulunan yardım dağıtım merkezinde işgal güçleri, toplanan binlerce Filistinliye doğrudan ateş açtı; bu da çok sayıda kişinin ölümüne ve yaralanmasına yol açtı ve bölgede kaos ve dehşet ortamı yarattı.

Bu olaylar, yardım dağıtım noktalarının kasıtlı olarak hedef alındığı bir kalıbı ortaya koymakta ve BM ile insani yardım kuruluşlarının geniş eleştirilerine neden olmaktadır. UNRWA Genel Komiseri Philippe Lazzarini endişesini şöyle dile getirdi: “Gönderilen yardımlar toplu trajediyle alay etmektedir… Bu mekanizma aşağılayıcıdır ve sivilleri tehlikeye atmaktadır; uyardığımız şey gerçeğe dönüştü; her gün bazı açlar yiyeceğe ulaşamadan öldürülüyor.” Lazzarini şunu da ekledi: “BM, Gazze’deki Filistin halkına bu insani felaketin yükünü hafifletmek için etkili bir şekilde yardım sunmaya hazırdır ve bunu yapabilecek durumdadır; bunu engelleyen kapasite değil, İsrail’in uyguladığı siyasi engeller ve sistematik ihlallerdir.”

Bu olayların, hesap sorulmamasını ve yardım noktalarının bir baskı ya da toplu cezalandırma aracı olarak kullanılmasını yansıtacak biçimde tekrarlanması, işgalin, söz konusu kuruluşların çalışmalarına ve faaliyet alanlarında belirledikleri çerçevelere açık bir meydan okuma içinde, aç bırakma silahını kontrol araçları arasında stratejik bir davranış olarak kullandığını öne süren siyasi bir okumayı güçlendirmektedir.

BM resmi bir açıklamada, İsrail’in benimsediği askerileştirilmiş insani yardım mekanizmasının yardım dağıtımında kabul görmüş uluslararası standartları ihlal ettiğini, sivillerin hayatını tehlikeye attığını ve Şerit’teki felaket boyutundaki insani durumu daha da ağırlaştırdığını yeniden teyit etti. Açıklamada, Filistinlilerin açlıktan ölmek ile bu vakıf aracılığıyla sunulan çok az miktarda gıdayı elde etmek için hayatlarını riske atmak arasında acı bir seçimle karşı karşıya kaldıklarına işaret edildi.

İsrail’in, geleneksel yardım kuruluşlarını devre dışı bırakarak “Gazze İnsani Yardım Vakfı”nın Gazze Şeridi’nde birkaç noktada faaliyete geçmesine izin verdiği belirtilmelidir. BM, finansman kaynakları belirsiz olan vakıfla, temel insani ilkelere saygı göstermediğini söyleyerek iş birliği yapmayı reddetti.

Ayrıca okuyun: Çin: Proje ortaklığından kapasite ortaklığına | Savaş çıkacak mı? İranlı reformist seçkinlerin değerlendirmelerine bir bakış

Üçüncüsü: Kasıtlı engeller ve toplu aç bırakma politikası

Yardım tablosunun ayrıntılarında, yardım akışını engellemeye ve bunu kuşatma altındaki halka yönelik bir baskı ve toplu aç bırakma aracı olarak siyasallaştırmaya yönelik sistematik politikaların açık göstergeleri öne çıkmaktadır.

UNRWA’nın 13/6/2025 tarihli 175 numaralı raporuna bakıldığında, rapor Mart 2025’ten bu yana Gazze Şeridi’nde ve Doğu Kudüs dahil Batı Şeria’da İsrail askeri operasyonlarının tırmandığını ve bunun kapsamlı bir insani felakete yol açtığını teyit etmiştir.
Gazze Şeridi 80 gündür boğucu bir abluka altındadır; bu, temel malzemelerin ulaşmasının neredeyse tamamen durmasına neden olmuştur. Sistematik yıkım ve zorla yerinden etme ortasında sağlık ve insani altyapı çöküş tehlikesiyle karşı karşıyadır; UNRWA ise bu engellere ve kısıtlamalara rağmen hizmetlerini sürdürmeye çalışmaktadır.

OCHA, özellikle Şerit’in çeşitli bölgelerine yönelik gelişigüzel bombardımanın sürmesiyle insani durumun hızla kötüleştiğini teyit etti; bunlar arasında Gazze’nin doğusundaki Derec mahallesinde yerinden edilmişlerin sığındığı bir okulun hedef alınması da bulunmaktadır. Bu saldırıda aralarında kadın ve çocukların da bulunduğu onlarca kişi şehit olmuş, onlarca kişi yaralanmıştır. Bu politikalar sağlık altyapısının tahrip edilmesiyle eş zamanlı yürümektedir; birçok hastane ve sağlık merkezi hizmet dışı kalmış, bu da tıbbi imkânlardaki ciddi eksiklik ortasında hastaların ve yaralıların ıstırabını derinleştirmiştir. Ayrıca Şerit’te mevcut dağıtım mekanizması, güvenliğin yokluğu ve tam bir organizasyon yapısının bulunmaması nedeniyle, yardımların yağmalandığı ya da kötü yönetildiğine dair iddiaları besleyen bir kaos ortamı üretmektedir.

Sonuç: Yardım sisteminin çöküşü karşısında ne yapılmalı?

Bugün yaşananlar, İsrail iddialarının örtüsü ve şüpheli bir uluslararası sessizlik altında Gazze’yi açıkça izole etme ve aç bırakma yönünde açık bir girişimdir. İşgal askeri kuşatmayla yetinmemekte, çürük bahanelerle Filistinlileri hayatın bütün unsurlarından yoksun bırakmaya çalışmaktadır. UNRWA gibi insani kuruluşlar, görevlerini yerine getirmelerini engelleyen ve onları bundan mahrum bırakan uygulamalar ortasında çalışmaya çabalarken, buna karşılık Arap ülkeleri sorumluluklarını üstlenmekte ihmalkâr davranmakta; sınır kapılarını açmaya ya da ablukanın kırılmasını dayatmaya yönelik siyasi irade ortada görünmemektedir.

Bu karanlık gerçeklik karşısında, kınama açıklamalarının ve endişe ifadelerinin sınırlarını aşan kararlı ve etkili bir harekete ihtiyaç duyulmaktadır. Özellikle Arap dünyasındaki İslami güçlerin ve kurumların seslerini yükseltmeleri ve dayatılan ablukayı kırmak için çabalarını yoğunlaştırmaları gerekmektedir. Gazze’deki yardım trajedisi, bazı tarafların yaydığı gibi idari bir aksaklık ya da iç kaosun sonucu değildir; aksine toplu cezalandırma politikasının yoğunlaştırılmış bir görüntüsüdür. Bugün gereken, yalnızca “dağıtım mekanizmasını” iyileştirmek değil; Gazze’yi aç bırakmaya yönelik bu suç ortaklığını durdurmak için asli hakkı geri almaktır; ta ki yardımlar, kanın pazarlık konusu yapıldığı ve direncin gasp edildiği siyasi kozlara dönüşmesin.

Ve en büyük soru cevapsız kalmaya devam ediyor: Zulüm güçleri; açlık ve acı içinde inleyen, din, dil ve akrabalık kardeşlerinden mevcut insani ve siyasi zorlukların düzeyine yükselecek bir yardım bekleyen bu silahsız halka karşı birleşmişken, Gazze daha ne zamana kadar açlık, bombardıman ve yüzüstü bırakılmışlıkla tek başına yüzleşecek?

Top of Form

Bottom of Form

Başa dön tuşu